Guyana probeert zijn snelle olieopkomst om te zetten in een breder ontwikkelingsverhaal, waarin energie, bossen, infrastructuur, voedselproductie en menselijk kapitaal elkaar moeten versterken. President Irfaan Ali presenteerde die koers tijdens een gesprek bij het Baker Institute’s Center for Energy Studies van Rice University in Houston, waar hij duidelijk maakte dat zijn land niet alleen als nieuwe olieproducent wil worden gezien. Volgens Ali wil Guyana zijn natuurlijke rijkdom maximaal benutten, maar tegelijk aantonen dat economische groei, milieubehoud en sociale vooruitgang samen kunnen gaan.
Die boodschap komt op een moment waarop Guyana door olie een uitzonderlijke economische versnelling doormaakt. Sinds de start van offshore productie in 2019 is het land uitgegroeid tot een van de snelst groeiende olieproducenten ter wereld, met een productie die volgens recente berichtgeving boven 900.000 vaten per dag is gekomen. Die nieuwe positie geeft Georgetown niet alleen meer inkomsten, maar ook meer internationale aandacht, vooral nu energiezekerheid door oorlogen, scheepvaartrisico’s en hoge brandstofprijzen opnieuw bovenaan de wereldagenda staat.
Ali verdedigt daarom geen eenvoudige keuze tussen fossiel en groen, maar spreekt liever over energiebalans. In zijn visie blijft olie en gas voorlopig nodig om groei, industrie en betaalbare stroom mogelijk te maken, terwijl hernieuwbare energie en milieubescherming tegelijk onderdeel moeten zijn van de nationale koers. Die benadering is aantrekkelijk voor landen die hun economie willen opbouwen, maar zij blijft ook gevoelig, omdat olie inkomsten snel kunnen leiden tot afhankelijkheid, ongelijkheid en bestuurlijke druk wanneer instituties niet sterk genoeg meegroeien.
Een belangrijk deel van Guyana’s verhaal draait om zijn bossen. Het land heeft meer dan 85 procent bosbedekking en presenteert zich als een van de weinige olieproducerende landen die tegelijk een grote netto klimaatwaarde kan leveren via natuurbehoud. Via de Low Carbon Development Strategy en koolstofkredieten probeert Guyana geld te verdienen aan het laten staan van het bos, waarbij internationale monitoring en marktmechanismen moeten aantonen dat bescherming ook economisch kan lonen.
Daarmee raakt Ali aan een bredere frustratie van bosrijke landen. De wereld vraagt landen met tropisch bos om hun natuur te beschermen, maar beloont die dienst vaak minder dan de opbrengst van mijnbouw, houtkap, landbouwuitbreiding of olie. Guyana wil juist laten zien dat bos, biodiversiteit en koolstofopslag geen passieve rijkdom zijn, maar activa die eerlijker moeten worden gewaardeerd in internationale markten.
De olie inkomsten worden volgens de regering ingezet om een meer gediversifieerde economie te bouwen. Ali noemt daarbij petrochemie, agroprocessing, voedselproductie, digitale technologie, kunstmatige intelligentie, infrastructuur en industriële ontwikkeling. De gedachte is dat Guyana niet moet blijven steken bij ruwe productie, maar energie moet gebruiken om lokaal waarde toe te voegen, banen te creëren en de productieketen binnen het land te verlengen.
Het gas to energy project speelt daarin een centrale rol. Guyana wil gas uit de offshoresector gebruiken om de elektriciteitskosten fors te verlagen, met verwachtingen van ongeveer 50 procent lagere stroomkosten en aanzienlijke jaarlijkse besparingen. De Amerikaanse Export Import Bank keurde eerder een lening van 526 miljoen dollar goed voor onderdelen van dit project, dat een gaspijpleiding, gasverwerkingsfaciliteit en een energiecentrale van 300 megawatt moet omvatten.
Goedkopere stroom moet volgens Georgetown de basis leggen voor industrie, verwerking van landbouwproducten, datacenters, koeling, logistiek en regionale export. Guyana wil zich daarbij positioneren als voedsel en productiehub voor het Caribisch gebied, met zijn ligging richting Noord Brazilië als strategische troef. Wegen, havens, bruggen en energie infrastructuur worden daarom niet alleen als nationale projecten verkocht, maar als schakels in een grotere regionale corridor.
Toch is de opgave zwaar. Een land dat plots beschikt over grote olie inkomsten, internationale aandacht en bouwprojecten op meerdere fronten, loopt altijd risico op oververhitting. Arbeidstekorten, hogere prijzen, druk op woningbouw, corruptierisico’s, ongelijke verdeling en zwakke uitvoeringscapaciteit kunnen de belofte van inclusieve groei ondermijnen wanneer controle en planning achterblijven.
Ali probeert dat gevaar te beantwoorden met een mensen gerichte ontwikkelingslijn. Hij wijst op investeringen in onderwijs, gezondheidszorg, vaardigheden en digitale kennis, zodat burgers niet alleen toeschouwers worden van olieprojecten, maar deel kunnen nemen aan de nieuwe economie. De kern van die strategie is dat energie pas nationaal rendement oplevert wanneer zij lokaal wordt gebruikt om kennis, productie en ondernemerschap te vermenigvuldigen.
Suriname moet deze ontwikkelingen volgen, omdat natuurlijke hulpbronnen de inkomsten van een land kunnen versnellen, maar alleen wanneer olie, gas, bos, water, landbouwgrond, ligging en menselijk talent in een nationale strategie worden geplaatst. De grote kans ligt niet in het kopiëren van Guyana, maar in het vroeg bouwen van transparante fondsen, sterke instituten, lokale content, technische opleidingen, energieplanning en waardeketens die voorkomen dat grondstoffen vooral geld opleveren voor wie al dichtbij de macht of de markt staat.
Guyana verkoopt zichzelf vandaag als bewijs dat een klein land groot kan denken wanneer natuurlijke rijkdom wordt gekoppeld aan diplomatie, energie en lange termijn planning. De komende jaren zullen moeten uitwijzen of die ambitie werkelijk breed landt in dorpen, bedrijven, scholen en gezinnen. De echte maatstaf wordt niet hoeveel olie het land produceert, maar hoeveel blijvende capaciteit het opbouwt voordat de oliehausse haar eerste grote politieke en economische test krijgt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
