De strijd tegen klimaatverandering wordt steeds vaker gegijzeld door de nieuwe rivaliteit tussen Washington en Beijing, waardoor de energietransitie niet alleen een technologisch vraagstuk is, maar ook een geopolitiek schaakbord. De oorlog rond Iran en de verstoring van olie en gasstromen hebben landen opnieuw laten voelen hoe kwetsbaar fossiele afhankelijkheid is, vooral wanneer smalle zeeroutes en militaire conflicten plots de prijs van brandstof bepalen. Diezelfde crisis jaagt de vraag naar zonnepanelen, batterijen en elektrische mobiliteit aan, maar omdat China daarin de dominante leverancier is, verandert elke groene versnelling meteen in een strategisch probleem voor de Verenigde Staten en zijn bondgenoten.
China heeft twintig jaar lang gebouwd aan een positie die vandaag bijna niet meer te omzeilen is. Het land produceert volgens recente schattingen ongeveer 80 procent van de mondiale zonnepanelen en rond 60 procent van de windturbines, terwijl de internationale energieorganisatie verwacht dat China zijn aandeel van 80 tot 90 procent in zonnepaneelproductiecapaciteit voorlopig behoudt. Dat maakt Beijing geen zuivere klimaatkampioen, want China blijft tegelijk zwaar leunen op steenkool, maar het land heeft wel de industriële schaal waarmee de wereldwijde prijs van schone technologie omlaag is geduwd.
De oorlog rond Iran heeft die afhankelijkheid scherper zichtbaar gemaakt. Toen olie en gasstromen door de spanningen rond de Straat van Hormuz onder druk kwamen, steeg de internationale belangstelling voor Chinese schone technologie. Chinese exporteurs van zonnepanelen, batterijen, elektrische voertuigen en andere groene componenten boekten recordverkopen, terwijl Ember meldde dat China in maart 68 gigawatt aan zonneproducten uitvoerde, een verdubbeling ten opzichte van de maand ervoor.
Aan Amerikaanse zijde loopt de lijn in de andere richting. De Verenigde Staten zijn door de fracking revolutie uitgegroeid tot de grootste producent van olie en aardgas ter wereld, waarna de regering Biden via de Inflation Reduction Act nog probeerde om een industriële groene tegenmacht op te bouwen. Onder president Donald Trump is die koers sterk teruggedraaid, waarbij Climate Action Tracker de Amerikaanse beleidsomslag omschreef als de meest agressieve en ingrijpende terugdraaiing van klimaatbeleid die het ooit heeft geanalyseerd.
Die terugslag heeft internationale gevolgen, omdat de Verenigde Staten niet alleen hun eigen klimaattempo vertragen, maar ook bondgenoten onder druk zetten om energiepolitiek langs veiligheidslijnen te bekijken. De International Energy Agency verlaagde haar verwachting voor Amerikaanse groei in hernieuwbare capaciteit richting 2030 fors, met grote neerwaartse bijstellingen voor zon en vooral wind. Daarmee krijgt China nog meer ruimte om zijn industriële voorsprong in groene technologie vast te houden, terwijl Amerikaanse energiepolitiek sterker blijft draaien rond olie, gas, exportcontracten en geopolitieke invloed.
De tragedie zit in de dubbele waarheid van deze tijd. De wereld heeft goedkope Chinese zonnepanelen, batterijen en windtechnologie nodig om sneller te decarboniseren, maar westerse landen vrezen dat zulke afhankelijkheid Beijing economische en strategische macht geeft over kritieke infrastructuur. In Europa klinkt die zorg steeds luider, omdat deskundigen waarschuwen dat afhankelijkheid van Chinese groene technologie risico’s kan opleveren voor concurrentiekracht, leveringszekerheid en nationale veiligheid.
Daarmee wordt klimaatbeleid steeds vaker vermengd met industriepolitiek, handelsoorlog en nationale veiligheid. De Verenigde Staten heffen tarieven, bondgenoten beperken Chinese technologie in bepaalde projecten en landen proberen eigen productie op te bouwen, ook wanneer dat de energietransitie duurder of trager maakt. Het resultaat is dat de wereld schone energie nodig heeft op maximale snelheid, terwijl geopolitiek diezelfde snelheid afremt door wantrouwen, protectionisme en blokvorming.
Azië wordt daardoor het beslissende strijdtoneel. India, Indonesië, Vietnam en andere snelgroeiende economieën zullen de komende jaren een groot deel van de extra energievraag bepalen, waardoor hun keuzes zwaarder wegen dan veel westerse klimaatdebatten. India probeert een tussenweg te vinden door eigen zonnepaneelproductie snel uit te bouwen, terwijl het nog altijd deels afhankelijk blijft van Chinese onderdelen en tegelijk voorzichtig blijft voor een nieuwe fossiele afhankelijkheid van geopolitiek kwetsbare olie en gasstromen.
Suriname moet niet wachten tot grote mogendheden bepalen welke technologie goedkoop, toegestaan of strategisch veilig is, maar vroeg kiezen voor een eigen energiemix, lokale kennis, betrouwbare partners, opslag, netversterking en beleid dat zonne energie, waterkracht en toekomstige olie inkomsten verstandig met elkaar verbindt. Wie alleen naar olie kijkt, mist de veiligheidswaarde van hernieuwbare energie, maar wie alleen groene technologie koopt zonder na te denken over leveranciers, onderhoud, data en financiering, bouwt een nieuwe afhankelijkheid in een ander jasje.
De klimaatstrijd wordt daardoor niet verloren omdat de technologie ontbreekt, maar omdat machtspolitiek de route naar schaal vertroebelt. China kan de wereld sneller voorzien van groene technologie, Amerika probeert zijn fossiele en strategische invloed vast te houden, en bondgenoten laveren tussen klimaatnoodzaak en veiligheidsangst. De planeet heeft geen tijd voor een koude oorlog over zonnepanelen, maar de wereldpolitiek beweegt precies die kant op.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
