Minister Diana Pokie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting (SoZaVo) heeft opnieuw een reeks plannen en voornemens gepresenteerd rond dak en thuislozen, woningbouw, sociale uitkeringen en armoedebestrijding. Het klinkt als een overheid die hard bezig is. Maar achter die keurige beleidswoorden schuilt een ongemakkelijke werkelijkheid, voor duizenden Surinamers blijft bestaanszekerheid afhankelijk van aanvragen, wachtlijsten, projecten en beloften waarvan de uitvoering vaak veel trager verloopt dan de nood zelf. Het meest schrijnend is de situatie van dak en thuislozen. Volgens minister Pokie zal het ministerie, wanneer families zich melden, de uitkering voor mensen met een beperking proberen in orde te maken voor deze groep. Tegelijkertijd blijft de regering samen met andere ministeries zoeken naar oplossingen voor het landloperprobleem. Daarmee wordt pijnlijk zichtbaar hoe versnipperd de aanpak is. Dakloosheid is geen administratief probleem dat met een uitkering kan worden opgelost. Het is het resultaat van armoede, werkloosheid, gebrek aan huisvesting, sociale uitsluiting en soms het ontbreken van adequate zorg. Dat de overheid nog moet nagaan hoe het staat met de basisverzekering van deze mensen, laat bovendien zien dat zelfs de meest elementaire zekerheden niet vanzelfsprekend zijn voor een kwetsbare groep.
Een mens zonder woning die ook nog moet wachten op toegang tot zorg, inkomen en ondersteuning, bevindt zich feitelijk buiten het sociale vangnet dat de overheid juist zou moeten garanderen. Ook op het gebied van huisvesting klinkt het verhaal positiever dan de dagelijkse werkelijkheid. Het Affordable Housing Project wordt volgens de minister gestaag uitgevoerd en 300 aanvragen voor bouwsubsidie zijn momenteel in behandeling. Daarnaast richt het ministerie zich op projecten in Koela, Reeberg en Voorburg. In Koela moeten tegen december 2026 55 woningen zijn opgeleverd. Maar 55 woningen zijn geen antwoord op een woningnood die veel groter is dan één project. Het gevaar bestaat dat woningbouwprojecten worden gepresenteerd als bewijs van vooruitgang, terwijl de structurele vraag naar betaalbare woningen nauwelijks wordt ingehaald. Een dak boven het hoofd is geen luxeproduct. Voor gezinnen die jarenlang huur betalen die nauwelijks op te brengen is, betekent een eigen woning financiële stabiliteit, veiligheid en waardigheid.
Dat woningzoekenden zich online moeten registreren of zich fysiek tot het ministerie kunnen wenden, klinkt efficiënt, maar digitalisering alleen maakt een systeem niet toegankelijker. Wie weinig inkomen heeft, geen betrouwbare internetverbinding bezit of moeite heeft met digitale procedures, dreigt opnieuw buiten de boot te vallen. Sociale woningbouw moet niet alleen bestaan op papier, maar daadwerkelijk terechtkomen bij degenen die het het hardst nodig hebben. Interessant is het voornemen om het Braziliaanse Bolsa Família-programma gefaseerd naar Suriname te vertalen. Minister Pokie erkent terecht dat Suriname nog veel huiswerk moet doen voordat een systeem van die omvang kan worden uitgevoerd. Dat is misschien wel de meest realistische uitspraak binnen het hele verhaal. Bolsa Família is geen simpele maandelijkse toelage. Het Braziliaanse systeem koppelt financiële ondersteuning aan voorwaarden, zoals schoolbezoek en deelname aan vaccinatieprogramma’s. Daarmee wordt armoedebestrijding verbonden aan onderwijs en volksgezondheid. Juist daar ligt voor Suriname een belangrijke les, geld alleen haalt gezinnen niet duurzaam uit de armoede. Sociale steun moet mensen helpen om uiteindelijk sterker en zelfstandiger te worden. Maar daarvoor is meer nodig dan een nieuw programma met een aantrekkelijke naam. De overheid zal eerst haar eigen administratie, registratie, controlemechanismen en uitvoeringscapaciteit op orde moeten brengen.
Anders dreigt ook Bolsa Família met een Surinaams tintje te veranderen in een systeem van formulieren, loketten, vertragingen en politieke beloftes. De kern van het probleem is dat Suriname al jaren worstelt met armoede, terwijl beleid vaak wordt aangekondigd alsof het probleem pas gisteren is ontstaan. Iedere nieuwe regering komt met projecten, regelingen en hervormingen, maar de burger die vandaag geen woning kan betalen, vandaag geen zorg kan bekostigen of vandaag op straat leeft, heeft weinig aan een toekomstplan zonder concrete uitvoering. Minister Pokie heeft gelijk dat er oplossingen moeten komen. Maar oplossingen worden niet gemeten aan het aantal projecten dat op papier staat. Ze worden gemeten aan het aantal gezinnen dat daadwerkelijk een betaalbare woning krijgt, het aantal daklozen dat daadwerkelijk wordt geholpen en het aantal kinderen dat dankzij beter beleid uit een armoedespiraal wordt gehaald. Het land heeft vooral behoefte aan uitvoering, controle en resultaten. Want zolang kwetsbare burgers moeten wachten terwijl de overheid nog bezig is met zoeken, registreren, onderzoeken en voorbereiden, blijft sociale zekerheid vooral een belofte. En van beloften kan niemand een huis bouwen, een gezin voeden of een waardig bestaan betalen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
