Suriname staat aan de vooravond van een periode waarin miljarden aan olie en gasinkomsten het land kunnen binnenstromen. Tegelijkertijd dreigt zich een veel fundamenteler probleem te voltrekken, een groot deel van de jonge bevolking ziet zijn toekomst buiten Suriname. Meer dan de helft van de jonge Surinamers overweegt binnen vijf jaar naar het buitenland te vertrekken. Dat gegeven zou iedere beleidsmaker tot nadenken moeten zetten. De cijfers werden gepresenteerd tijdens de lezing Suriname 2050, Olie, Talent en de Diaspora in Breukelen door onderzoeker en socioloog Jaïr Schalkwijk. Hij presenteerde de resultaten van het Landelijk Perceptieonderzoek Suriname 3.0, waarvoor volgens de organisatoren bijna 1.800 Surinamers van 18 jaar en ouder in vrijwel het hele land zijn ondervraagd. De bijeenkomst werd georganiseerd door het Wetenschappelijk Bureau van VHP-Nederland. De resultaten leggen een ongemakkelijke werkelijkheid zichtbaar. Surinamers zien de ontwikkeling van olie en gas als een belangrijke economische kans, maar het vertrouwen in de manier waarop die toekomstige rijkdom zal worden beheerd, is beperkt. Corruptie en slecht bestuur worden door ondervraagden genoemd als belangrijke bedreigingen. Ook bestaat de vrees dat de opbrengsten uiteindelijk vooral terechtkomen bij een kleine groep, terwijl de brede bevolking nauwelijks profiteert.
Daarmee raakt het onderzoek aan de kern van het Surinaamse probleem. Het land heeft niet alleen een tekort aan financiële middelen, maar vooral aan vertrouwen, goed bestuur en duurzame economische perspectieven. Olie kan inkomsten opleveren, maar kan geen slecht bestuur repareren. Integendeel, zonder sterke instituties, transparantie en effectieve controle kan een plotselinge toestroom van miljarden juist nieuwe machtsconcentraties en ongelijkheid versterken. Het meest verontrustende signaal is echter het mogelijke vertrek van jongeren. Een land dat over grote natuurlijke rijkdommen beschikt, maar tegelijkertijd zijn jonge en vaak goed opgeleide bevolking ziet vertrekken, loopt het risico economisch achter de feiten aan te blijven lopen. Juist de generatie die nodig is om de olie en gasindustrie te ondersteunen, ondernemingen op te bouwen, nieuwe technologieën te ontwikkelen en de economie te diversifiëren, overweegt haar toekomst elders voort te zetten. Dat probleem kan niet worden opgelost met slogans over de kansen die olie biedt. Jongeren hebben niet alleen behoefte aan banen, maar aan perspectief. Zij willen kunnen rekenen op goed onderwijs, fatsoenlijke inkomens, professionele ontwikkelingsmogelijkheden, betrouwbare publieke voorzieningen en een samenleving waarin inzet daadwerkelijk wordt beloond.
Wanneer die voorwaarden ontbreken, wordt emigratie geen incident maar een rationele keuze. Het is daarom te gemakkelijk om toekomstige olie inkomsten als het antwoord op de economische problemen van Suriname te presenteren. De echte test begint juist voordat de grote inkomsten beschikbaar komen. Het land moet voorkomen dat de olie economie opnieuw een economie wordt waarin grondstoffen worden geëxporteerd, inkomsten worden verdeeld en structurele problemen blijven bestaan. Onderwijs en opleiding vormen daarbij een cruciale schakel. Uit het onderzoek blijkt dat vooral jongeren bereid zijn aanvullende scholing te volgen wanneer die hun kansen op werk en een beter inkomen vergroot. Dat is een duidelijke aanwijzing dat investeren in menselijk kapitaal minstens zo belangrijk is als investeren in infrastructuur of de winning van grondstoffen. Ook economische diversificatie is noodzakelijk. Landbouw, agro industrie, toerisme en digitale dienstverlening worden genoemd als sectoren met potentieel. Dat zijn geen alternatieven die pas relevant worden wanneer de olieproductie tegenvalt. Ze zijn juist nodig om te voorkomen dat Suriname opnieuw afhankelijk wordt van één dominante inkomstenbron.
Daarbij hoort ook een langetermijnvisie op het regenwoud en toekomstige generaties. Olie inkomsten kunnen worden gebruikt, maar een deel van de natuurlijke en financiële rijkdom kan ook worden omgezet in blijvende economische waarde. Dat vereist politieke discipline en een beleid dat verder kijkt dan één regeerperiode. De Surinaamse diaspora kan hierin eveneens een belangrijke rol spelen. Surinamers in het buitenland beschikken over kennis, ervaring, kapitaal en internationale netwerken. Maar ook hier geldt dat een beroep op de diaspora geen vervanging kan zijn voor structurele hervormingen in eigen land. Wie talent wil terughalen of betrokken wil houden, moet een omgeving creëren waarin dat talent daadwerkelijk iets kan opbouwen. De oproep uit Breukelen is uiteindelijk hard maar eenvoudig, olie kan Suriname rijker maken, maar niet automatisch sterker. Als jongeren massaal vertrekken, onderwijs achterblijft, vertrouwen in bestuur ontbreekt en economische kansen onvoldoende worden benut, dreigt de olierijkdom vooral een financiële injectie in een kwetsbaar systeem te worden. De werkelijke rijkdom van Suriname zit daarom niet alleen onder de zeebodem, maar ook in de mensen die het land vandaag verlaten of overwegen dat te doen. Wie die ontwikkeling negeert, loopt het risico miljarden te verdienen en tegelijkertijd een deel van de toekomst kwijt te raken.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
