De kritiek van econoom Gerard Lau op de recente schuldherschikking raakt een pijnlijk punt in het nationale debat, omdat Suriname volgens hem niet alleen naar de opluchting van herfinanciering moet kijken, maar vooral naar de dagelijkse rentelast die daaruit voortvloeit. Zijn ruwe berekening laat zien dat op een schuldbedrag van ongeveer 1,8 miljard Amerikaanse dollar een rentelast kan ontstaan van ongeveer 414.000 Amerikaanse dollar per dag. Dat bedrag is volgens Lau geen exacte accountantsberekening, maar wel een harde indicatie van de druk die op de begroting blijft liggen.
De kern van zijn waarschuwing is dat herschikken niet hetzelfde is als verdwijnen. Schulden die eerder te zwaar of te snel opeisbaar waren, worden in een andere vorm geplaatst, maar de rente blijft als een dagelijkse verplichting op de staat drukken. Volgens Lau moet het verschil tussen de oude en nieuwe situatie worden begrepen, omdat de extra rentelast mogelijk rond 200.000 Amerikaanse dollar per dag ligt wanneer men de oude verplichtingen meerekent.
Suriname heeft in November 2025 nieuwe Eurobonds uitgegeven ter waarde van 1,575 miljard Amerikaanse dollar, met rendementen van 8 en 8,5 procent, en gebruikte de opbrengst om de bestaande obligaties van 2033 terug te kopen. Het Internationaal Monetair Fonds stelde dat deze operatie de bruto overheidsschuld naar ongeveer 106 procent van het bbp bracht, terwijl resterende middelen in een buitenlandse escrowrekening werden geplaatst voor toekomstige schuldendienst. Daarmee werd tijd gekocht, maar ook een zware rentemachine aangezet die tot 2028 meeweegt op de financiële ruimte van de staat.
Lau maakt daarbij onderscheid tussen onderdelen van de operatie, omdat hij het terugkopen van de 2033 obligatie nog kan begrijpen. Die obligatie bevatte aflossingsverplichtingen die de overheid waarschijnlijk moeilijk had kunnen dragen, en een afnemende schuld had bij slechte kaspositie toch tot nieuwe spanning kunnen leiden. In die zin ziet hij het aanpakken van die bond als een verdedigbare keuze, omdat het directe betalingsrisico werd verminderd.
Zijn bezwaar gaat over het afkopen van het Value Recovery Instrument, omdat die verplichting pas zou gaan spelen wanneer Suriname daadwerkelijk olie royalty’s uit Blok 58 ontvangt. Bij de schuldherstructurering van 2023 kregen obligatiehouders zo een olie gekoppeld instrument, waarbij zij na de eerste 100 miljoen Amerikaanse dollar aan royalty inkomsten 30 procent van de jaarlijkse royalty’s zouden ontvangen totdat hun verlies uit de herstructurering was gecompenseerd. Dat mechanisme was gekoppeld aan toekomstige olie opbrengsten en liep niet onmiddellijk als dagelijkse kasuitgave door de begroting.
Volgens Lau had de overheid daardoor meer beleidsruimte kunnen overhouden wanneer zij de VRI niet had afgekocht. Zijn redenering is dat geleend geld dat direct wordt gebruikt om een toekomstige en voorwaardelijke verplichting af te kopen, ook anders had kunnen worden ingezet om acute begrotingsdruk, investeringen of kasbuffers te ondersteunen. In zijn woorden had de overheid daarmee mogelijk honderden miljoenen Amerikaanse dollars aan politiek en financieel kapitaal direct in handen kunnen houden.
Daarbij waarschuwt hij voor een klassieke fout in schuldbeheer, namelijk goedkope verplichtingen aflossen met duur geleend geld. Een staat die oude leningen of toekomstige verplichtingen vervangt door nieuwe dure schuld, kan op papier overzicht creëren, maar in werkelijkheid de rentelast verhogen. Dat is volgens Lau precies de neerwaartse spiraal die dreigt wanneer politici vooral naar liquiditeit van vandaag kijken en minder naar de structurele druk van morgen.
Suriname moet uit deze discussie vooral leren dat olie vooruitzichten geen vrijbrief zijn om begrotingsdiscipline uit te stellen. First oil wordt vaak rond 2028 verwacht, maar vertraging in offshore ontwikkeling, prijsbewegingen en uitvoeringsrisico’s kunnen die planning onder druk zetten. Een land dat zijn schuldendienst te strak baseert op toekomstige olie inkomsten, loopt het gevaar dat elke vertraging meteen verandert in een begrotingsprobleem.
De boodschap van Lau is daarom ongemakkelijk, maar noodzakelijk, omdat schuldherschikking alleen succesvol is wanneer zij wordt gevolgd door strakke uitgavenbeheersing, transparante rekensommen en duidelijke uitleg aan de samenleving. Burgers moeten niet alleen horen dat de schuld is herschikt, maar ook begrijpen hoeveel rente dagelijks doorloopt, welke verplichtingen zijn afgekocht en welke keuzes daarmee zijn opgeofferd. Suriname heeft geen behoefte aan financiële rookgordijnen, maar aan een begrotingsbeleid dat eerlijk laat zien hoeveel ruimte er werkelijk is voordat nieuwe leningen opnieuw als oplossing worden verkocht.
Volg de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal voor data, nieuws en inspiratie. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
Het interview is gedaan door ABC Suriname
