De Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB) heeft opnieuw aan de bel getrokken over de financieel economische werkelijkheid waarin Surinaamse ondernemingen dagelijks moeten functioneren. Tijdens overleg met de minister van Financiën en Planning kwamen problemen aan de orde die al veel te lang als afzonderlijke dossiers worden behandeld, terwijl ze in werkelijkheid onderdeel zijn van één groter probleem, een overheid die voorspelbaarheid verlangt van het bedrijfsleven, maar zelf onvoldoende ondersteuning levert. Valutaretentie, belastinginvordering, achterstallige overheidsbetalingen, brandstofprijzen en veranderende fiscale regels lijken verschillende onderwerpen. Voor ondernemers vormen ze echter één samenhangend risico. Iedere nieuwe maatregel, iedere vertraagde betaling en iedere onduidelijke regel raakt uiteindelijk dezelfde fundamenten, liquiditeit, investeringsbereidheid, productie en vertrouwen. Vooral de kwestie van de valutaretentie legt een fundamentele zwakte. Exporterende bedrijven worden geconfronteerd met regels rond het repatriëren en omwisselen van hun inkomsten, terwijl zij tegelijkertijd moeten concurreren in een economie waarin toegang tot vreemde valuta van cruciaal belang is. Dat hierover opnieuw technische afstemming nodig is met de Deviezencommissie, zegt veel over de complexiteit en de praktische uitvoerbaarheid van het beleid.
Regels die op ministeries logisch lijken, kunnen in de praktijk voor ondernemers enorme financiële consequenties hebben. Geld dat vastzit, is geen werkkapitaal. Een onderneming kan daarmee geen personeel betalen, geen grondstoffen inkopen, geen leveranciers voldoen en geen nieuwe investeringen doen. Een economie die voortdurend geldstromen afremt met ingewikkelde of onvoorspelbare procedures, moet vervolgens niet verbaasd zijn wanneer ondernemers terughoudend worden. Nog schrijnender is de kwestie van achterstallige overheidsbetalingen. De overheid kan moeilijk van bedrijven verlangen dat zij hun belastingverplichtingen keurig en tijdig nakomen, wanneer diezelfde overheid haar eigen financiële verplichtingen aan ondernemingen niet tijdig nakomt. Dat creëert een scheve verhouding waarin de private sector de financiële discipline moet opbrengen, terwijl de publieke sector zelf betalingsachterstanden laat ontstaan. Voor veel bedrijven is een openstaande overheidsrekening geen administratief detail. Het betekent een directe aanslag op de liquiditeit. Vooral kleinere ondernemingen hebben niet de financiële reserves om maandenlang op hun geld te wachten. Zij moeten ondertussen salarissen, huur, belastingen, energie, transport en leveranciers blijven betalen. Uiteindelijk dreigt daardoor een gevaarlijke situatie waarin bedrijven financieel worden verzwakt door de overheid die juist een motor van economische activiteit zou moeten zijn.
Ook de belastinginvordering verdient kritische aandacht. Een gezonde staat heeft belastinginkomsten nodig, maar belastinginning mag niet verworden tot een eenzijdige jacht op inkomsten zonder voldoende oog voor de draagkracht en liquiditeitspositie van ondernemingen. Als bedrijven door agressieve of slecht afgestemde invordering in problemen komen, kan de overheid uiteindelijk zichzelf in de voet schieten. Minder bedrijfsactiviteit betekent minder investeringen, minder werkgelegenheid en uiteindelijk ook een kleinere belastingbasis. Daarbovenop komen mogelijke wijzigingen in de fiscale wetgeving die gevolgen kunnen hebben voor de mogelijkheden van ondernemingen om beslag te leggen en vorderingen te verhalen. Het raakt rechtstreeks aan de rechtszekerheid van bedrijven. Ondernemen betekent risico nemen, maar ondernemers mogen niet worden gedwongen om daarnaast ook voortdurend onzekerheid over hun juridische positie in te calculeren. De VSB heeft terecht benadrukt dat economische maatregelen vooraf moeten worden getoetst op hun effecten voor investeringen, productie, liquiditeit en concurrentiekracht. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar de praktijk laat zien dat deze uitgangspunten nog onvoldoende leidend zijn bij beleidsbeslissingen. Ook stimuleringsmaatregelen voor sectoren als landbouw en toerisme verdienen een serieuze benadering. Suriname kan niet tegelijkertijd spreken over economische groei en diversificatie en vervolgens onvoldoende ruimte creëren voor de ondernemers die die groei daadwerkelijk moeten realiseren.
Landbouw en toerisme hebben potentieel, maar potentieel alleen is waardeloos wanneer investeerders worden geconfronteerd met onzeker beleid, trage procedures, hoge kosten en beperkte voorspelbaarheid. Het bedrijfsleven vraagt geen voorkeursbehandeling. Het vraagt duidelijkheid, consistentie en een overheid die haar afspraken nakomt. Suriname heeft dringend behoefte aan een economische beleidsvoering waarin ondernemers niet telkens achteraf worden geconfronteerd met nieuwe regels en financiële consequenties. Het bedrijfsleven moet vooraf serieus worden betrokken, juist omdat ondernemers dagelijks ervaren wat beleidsmaatregelen in de praktijk veroorzaken. De oproep van de VSB is daarom breder dan de afzonderlijke onderwerpen die tijdens het overleg zijn besproken. Het gaat uiteindelijk om vertrouwen. Zonder vertrouwen investeren bedrijven minder. Zonder investeringen groeit de economie minder. Zonder groei blijven banen, productie en overheidsinkomsten achter. Een economie kan niet worden bestuurd met losse maatregelen, tijdelijke oplossingen en eindeloos technisch overleg. Suriname heeft behoefte aan beleid dat vooruitkijkt, consequent wordt uitgevoerd en rekening houdt met de economische werkelijkheid. De overheid kan ondernemers niet blijven behandelen als een bron van belastinginkomsten en tegelijkertijd verwachten dat zij de economie blijven dragen. Wie economische groei wil, moet het bedrijfsleven de ruimte geven om te ondernemen. Wie investeringen wil, moet zekerheid bieden. En wie vertrouwen verlangt, moet dat vertrouwen zelf eerst verdienen. Zolang die basis ontbreekt, blijft economische groei vooral een beleidsbelofte.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
