President Jennifer Simons heeft bij de afsluiting van de Nationale Veiligheidsconferentie (NVC) 2026 een boodschap afgegeven die moeilijk te bestrijden is, Suriname moet beter samenwerken, informatie sneller delen en zijn nationale veiligheidsarchitectuur versterken. Onder het thema ‘Strategische weerbaarheid & Integrale samenwerking’ kwamen veiligheidsdiensten, beleidsmakers, maatschappelijke organisaties en internationale partners bijeen. Maar juist wanneer nationale veiligheid wordt uitgeroepen tot een gezamenlijke verantwoordelijkheid, ontstaat de noodzaak om verder te kijken dan wat zicht nu afspeelt. Suriname heeft de afgelopen jaren vaak laten zien dat het niet ontbreekt aan plannen, structuren en goede voornemens. Waar het structureel aan ontbreekt, is de consequente vertaling daarvan naar een professioneel, slagvaardig en controleerbaar veiligheidsapparaat. Het Nationaal Strategisch Veiligheidsbeleidsplan 2026-2031 moet richting geven aan het veiligheidsbeleid van de komende jaren. Het document werd tijdens de conferentie gepresenteerd en aan president Simons overhandigd. Vervolgens gaf zij het door aan waarnemend directeur van het Directoraat Nationale Veiligheid, majoor Gerard Kalka, en minister van Justitie en Veiligheid Harish Monorath.
Daarmee ligt er opnieuw een beleidsdocument op tafel. Het begint echter pas wanneer de conferentiezalen sluiten en de dagelijkse werkelijkheid zich aandient. Suriname staat volgens de president voor een snel veranderende veiligheidsomgeving. De groeiende economische activiteiten in onder meer de olie, gas en goudsector kunnen het land aanzienlijke kansen bieden, maar tegelijkertijd maken zij Suriname aantrekkelijker voor georganiseerde criminaliteit, corruptie en andere vormen van ondermijning. Grensoverschrijdende criminaliteit, cybercriminaliteit, mensenhandel, wapensmokkel en illegale goudwinning zijn geen abstracte bedreigingen die alleen in beleidsstukken bestaan. Het zijn concrete risico’s die de rechtsstaat, economie en maatschappelijke stabiliteit rechtstreeks kunnen aantasten. Daarom is de uitspraak van president Simons dat zonder veiligheid duurzame ontwikkeling niet mogelijk is, meer dan een politieke oneliner. Economische groei zonder sterke instituties kan immers juist nieuwe kwetsbaarheden creëren. Wanneer grote financiële belangen ontstaan terwijl toezicht, opsporing, informatie uitwisseling en integriteit onvoldoende zijn georganiseerd, kan economische ontwikkeling een voedingsbodem worden voor belangenverstrengeling en georganiseerde criminaliteit.
Het is daarom terecht dat het staatshoofd wijst op samenwerking. Geen enkele veiligheidsdienst kan de huidige dreigingen alleen bestrijden. Politie, leger, justitiële autoriteiten, inlichtingendiensten, douane en andere betrokken instanties zullen informatie moeten delen en gezamenlijk moeten optreden. Maar samenwerking mag niet blijven steken in vergaderingen waarin iedereen het eens is over het belang van samenwerking. Veiligheid vraagt om een continu proces van delen, analyseren en verbinden, stelde Simons. Dat klinkt logisch, maar het legt tegelijkertijd een zware verantwoordelijkheid bij de instellingen die deze informatie moeten verzamelen, beoordelen en gebruiken. Informatie die niet tijdig wordt gedeeld, verkeerde conclusies door gebrekkige analyse of politieke en institutionele belangen die samenwerking blokkeren, kunnen de nationale veiligheid rechtstreeks verzwakken. Daarbij is de nadruk van de president op integriteit binnen de veiligheidsdiensten van groot belang. Professionaliteit, discipline, transparantie en respect voor mensenrechten mogen geen decoratieve begrippen zijn die tijdens een conferentie worden uitgesproken. Ze moeten zichtbaar zijn in het dagelijks functioneren van iedere veiligheidsinstelling.
Een veiligheidsapparaat dat zelf kwetsbaar is voor corruptie, politieke beïnvloeding, belangenverstrengeling of gebrek aan professionele controle, kan onmogelijk een effectieve verdediging vormen tegen dezelfde problemen in de samenleving. De komende jaren worden daarom bepalend. De olie en gassector zal nieuwe economische belangen aantrekken. De goudsector blijft gevoelig voor illegale activiteiten. Tegelijkertijd neemt de digitale dreiging toe en worden criminele netwerken steeds professioneler en grensoverschrijdender. Suriname kan zich niet permitteren om achter de feiten aan te blijven lopen. Het Nationaal Strategisch Veiligheidsbeleidsplan 2026-2031 mag daarom geen document worden dat na de presentatie in een kast verdwijnt. Het moet een werkdocument worden met duidelijke verantwoordelijkheden, concrete doelstellingen, meetbare resultaten en effectieve controlemechanismen. Iedere betrokken instelling moet weten wat haar rol is, welke resultaten worden verwacht en wie verantwoordelijk wordt gehouden wanneer afspraken niet worden uitgevoerd. Ook de samenleving moet kritisch blijven. Nationale veiligheid mag niet worden gebruikt als een allesomvattend begrip waarmee gebrek aan transparantie wordt gerechtvaardigd.
Juist een sterke veiligheidsarchitectuur vereist vertrouwen, controle en respect voor de rechtsstaat en mensenrechten. President Simons heeft gelijk dat nationale veiligheid niet alleen de verantwoordelijkheid is van ministers of Surinamers in uniform. Maar daarmee eindigt de verantwoordelijkheid van de regering niet. Als de regering stelt dat zij het voortouw moet nemen, betekent dit dat zij ook moet zorgen voor de middelen, deskundigheid, coördinatie, wetgeving en politieke discipline die nodig zijn om het beleid daadwerkelijk uit te voeren. Suriname heeft geen gebrek aan conferenties. Het heeft ook geen tekort aan beleidsdocumenten en krachtige verklaringen. Wat ontbreekt, is het bewijs dat deze woorden consequent worden omgezet in resultaten. De Nationale Veiligheidsconferentie 2026 kan daarom pas werkelijk succesvol worden genoemd wanneer de beloofde samenwerking zichtbaar wordt op straat, aan de grenzen, in de digitale ruimte, binnen de goudsector en in de strijd tegen corruptie en georganiseerde criminaliteit. Zij begint wanneer instituties daadwerkelijk functioneren, wanneer informatie wordt gedeeld voordat het te laat is, wanneer misstanden worden aangepakt ongeacht wie erbij betrokken is en wanneer niemand boven de wet staat.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
