De storm die is ontstaan rond de uitspraken van Cedric van Samson legt niet alleen een domme verspreking bloot, maar vooral de diepe hypocrisie bij delen van de samenleving die haar verontwaardiging selectief inzet, politieke misstappen razendsnel tot nationale schandalen verheft en vervolgens opvallend stil blijft wanneer corruptie, machtsmisbruik, nepotisme, verdwenen goederen, bestuurlijk falen en de vernietiging van publieke middelen aan het licht komen. Zijn woorden over vrouwen en het presidentschap waren onacceptabel, ondoordacht en schadelijk, maar de gretigheid waarmee een fragment wordt losgemaakt uit een breder gesprek zegt minstens zoveel over het publieke debat als over degene die het uitsprak.
Van Samson had beter moeten weten, omdat iemand met zijn redelijk politieke ervaring moet beseffen dat ieder woord in een livegesprek een eigen leven kan gaan leiden. Een politicus die onvoorbereid een gesprek binnengaat, loopt het risico dat frustratie het overneemt van formulering, waardoor een inhoudelijk verdedigbaar punt over gelijke politieke verantwoordelijkheid wordt verminkt tot een uitspraak die klinkt alsof vrouwen ongeschikt zouden zijn voor het presidentschap. De bedoeling was kennelijk om te zeggen dat een vrouwelijke president niet milder mag worden behandeld en zich, net als iedere mannelijke voorganger, volledig moet verantwoorden voor haar besluiten. De gekozen woorden brachten echter iets totaal anders over en hadden daarom nooit uitgesproken mogen worden.
Die vaststelling ontslaat hem niet van verantwoordelijkheid, maar zij verplicht de samenleving wel om eerlijk te blijven over de volledige context. Een onbenullig en dom geformuleerde uitspraak is niet automatisch hetzelfde als een uitgewerkte politieke overtuiging dat vrouwen geen leiding mogen geven. Wie uitsluitend het meest explosieve fragment verspreidt en de daaropvolgende uitleg bewust weglaat, is niet langer bezig met informeren, maar met het produceren van verontwaardiging. Sensatie wordt dan verkocht als maatschappelijke waakzaamheid, hoewel de werkelijke bedoeling vooral lijkt te zijn om iemand politiek te beschadigen.
Het gemak waarmee politici, maatschappelijke organisaties, opiniemakers en zelfbenoemde verdedigers van fatsoen plotseling hun morele stem terugvinden, is bijna indrukwekkend. Veel van dezelfde mensen waren nauwelijks hoorbaar toen staatsmiddelen werden verspild, familieleden op invloedrijke posities belandden, transparantie verdween, beloofde hervormingen uitbleven en ernstige integriteitsvraagstukken achter gesloten deuren werden behandeld. Geen gezamenlijke verklaringen, geen dagenlange verontwaardiging, geen luidruchtige oproepen tot consequenties en geen eindeloze stroom aan berichten waarin het geweten van de natie werd opgevoerd.
Blijkbaar doet een ongelukkige uitspraak meer pijn dan jaren lang slecht bestuur dat duizenden burgers rechtstreeks raakt. Een zin kan binnen enkele uren een politieke brand veroorzaken, maar verdwenen publieke middelen, dubieuze benoemingen en structureel wanbeleid verdwijnen geregeld uit de belangstelling voordat de verantwoordelijken zelfs maar behoorlijk zijn bevraagd. Mensen die jarenlang zwegen bij corruptie staan plotseling vooraan om respect, normen en verantwoordelijkheid te eisen, alsof integriteit pas van belang wordt wanneer een tegenstander iets doms zegt.
De hypocrisie wordt nog groter wanneer verontwaardiging afhankelijk blijkt van de persoon, de partij en het politieke kamp. Een uitspraak van de tegenstander wordt uitvergroot tot bewijs van een verrot karakter, maar soortgelijke of ernstigere uitspraken uit de eigen kring worden genuanceerd, verzacht of begraven onder verklaringen over emotie en context. Corruptie door de tegenstander heet diefstal, corruptie binnen de eigen gelederen wordt een administratieve onregelmatigheid. Nepotisme bij een vorige regering was een nationale ramp, maar dezelfde praktijk onder bevriende bestuurders wordt plotseling uitgelegd als vertrouwen in capabele familieleden.
Deze dubbele maatstaf vernietigt iedere geloofwaardigheid van het publieke debat, Van Samson moet zijn woorden niet ontkennen of bagatelliseren, maar erkennen dat hij zijn punt verkeerd en onverantwoord heeft geformuleerd. Een eenvoudige en volwassen verklaring waarin hij aangeeft dat vrouwen vanzelfsprekend president kunnen worden en dat zijn werkelijke kritiek gericht was op ongelijke politieke beoordeling, zou beter zijn dan een defensieve strijd tegen iedereen die zich terecht gekwetst voelt. Verantwoordelijkheid nemen betekent niet dat iedere verdraaiing of kwaadwillige interpretatie vervolgens als waarheid moet worden geaccepteerd.
De samenleving moet tegelijkertijd leren onderscheiden tussen een slechte formulering, een discriminerende overtuiging en een aantoonbare bestuurlijke misdaad. Die zaken kunnen allemaal worden afgewezen, maar zij hebben niet dezelfde aard, impact of gevolgen. Een land dat dagenlang wordt gegijzeld door één uitspraak, maar nauwelijks collectieve woede toont wanneer publieke rijkdom verdwijnt en burgers door wanbeleid armer worden, heeft geen gebrek aan verontwaardiging maar aan prioriteiten.
Suriname zal pas werkelijk vooruitkomen wanneer dezelfde morele energie die wordt ingezet tegen kwetsende woorden ook wordt gericht op corruptie, nepotisme, bestuurlijke onbekwaamheid en politieke straffeloosheid. Kritiek moet gebaseerd zijn op feiten en volledige context, media moeten informeren in plaats van emoties exploiteren en politici moeten leren dat een microfoon geen oefenruimte is. Iedere bestuurder, man of vrouw, behoort met dezelfde hardheid te worden beoordeeld op woorden, keuzes en resultaten.
Cedric van Samson heeft zijn punt roekeloos verpakt en uitgedragen en moet daarvoor verantwoordelijkheid nemen, maar de mensen die een ontspoorde uitspraak gebruiken om hun eigen jarenlange stilte bij werkelijk machtsmisbruik te verbergen, verdienen geen moreel podium. Een samenleving die harder schreeuwt om een domme zin dan om gestolen kansen, leeggeroofde instellingen en structureel wanbeleid, bestrijdt geen onrecht maar consumeert sensatie, en een samenleving die sensatie met vooruitgang verwart, blijft rondjes draaien rond dezelfde politieke puinhopen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
