De uitzetting van mennonieten uit Suriname heeft bij DNA-lid Jerrel Pawiroredjo een gevoel van schaamte achtergelaten. Vooral het beeld van vrouwen en kinderen die het land moesten verlaten, noemt de parlementariër betreurenswaardig. Volgens hem had de regering de kwestie anders kunnen aanpakken, zonder voorbij te gaan aan eventuele overtredingen, maar met meer oog voor menselijke waardigheid, rechtsgelijkheid en de economische mogelijkheden die de groep zou kunnen bieden. Pawiroredjo vindt dat de wijze waarop de uitzetting heeft plaatsgevonden moeilijk te rijmen valt met de historische identiteit van Suriname. Het land is volgens hem, met uitzondering van de inheemse bevolking, opgebouwd door immigranten. De parlementariër benadrukt dat Suriname traditioneel mensen uit verschillende delen van de wereld heeft verwelkomd. Tegen die achtergrond noemt hij de behandeling van de mennonieten een pijnlijke ontwikkeling. Hoewel hij erkent dat niet alles volgens de regels is verlopen, betwijfelt Pawiroredjo dat de groep verkeerde bedoelingen had. Naar zijn zeggen wilden de mennonieten vooral hun geloof belijden en landbouwactiviteiten ontwikkelen. Hij wijst daarbij op de grondwettelijke bescherming tegen discriminatie op basis van onder meer geloof en etniciteit.
Die bescherming, stelt hij impliciet, moet ook in situaties waarin maatschappelijke weerstand bestaat overeind blijven. De komst van de mennonieten heeft in Suriname geleid tot toenemende kritiek, vooral vanwege de gevreesde ontbossing die hun landbouwplannen met zich mee zouden brengen. Pawiroredjo erkent dat hierdoor een negatief beeld van de groep is ontstaan. Hij vindt echter dat de discussie te eenzijdig is gevoerd en dat de verantwoordelijkheid voor hun komst niet uitsluitend bij de buitenlandse landbouwers kan worden gelegd. Volgens de parlementariër is de komst van de mennonieten voorafgegaan door betrokkenheid van Surinamers, onder wie ook ministers. Daarmee plaatst hij de kwestie nadrukkelijk in een bredere politieke context. De regering en andere betrokkenen kunnen volgens hem niet buiten beschouwing blijven bij de beoordeling van wat zich heeft afgespeeld. Zijn kritiek richt zich eveneens op het bestaande grondbeleid. Pawiroredjo stelt dat Surinamers in hetzelfde gebied beschikken over grondbeschikkingen voor duizenden hectaren, terwijl een groot deel van die gronden volgens hem niet productief wordt benut. In plaats daarvan zouden sommige grondeigenaren zich bezighouden met speculatie.
Hij verwijst daarbij naar politici van verschillende partijen. Daarmee raakt hij aan een gevoelig probleem, de ongelijke verhouding tussen grondbezit, daadwerkelijke landbouwproductie en politieke invloed. Terwijl buitenlandse landbouwers worden geconfronteerd met kritiek en ingrijpende maatregelen, blijft volgens Pawiroredjo het ongebruikte grondbezit van bepaalde Surinamers onvoldoende onderwerp van discussie. Ook de milieudiscussie rond de mennonieten vindt Pawiroredjo onvoldoende evenwichtig. Hij is tegen ontbossing, maar stelt dat de schade door goudwinning veel ernstiger en langduriger is dan de mogelijke gevolgen van landbouwactiviteiten. Volgens hem heeft de staat door het uitgeven van concessies bijgedragen aan de vernietiging van grote delen van het bos. Hij wijst bovendien op de vervuiling van de Saramaccarivier, die volgens hem door cyanide is aangetast. De vergelijking legt een ongemakkelijke tegenstelling bloot in het milieubeleid. Waar de landbouwplannen van de mennonieten aanleiding zijn geweest voor maatschappelijke en politieke verontwaardiging, blijft de grootschalige milieuschade door goudwinning een structureel probleem.
Pawiroredjo stelt daarmee impliciet de vraag waarom verschillende vormen van economische exploitatie niet met dezelfde strengheid worden beoordeeld. Pawiroredjo betreurt vooral dat de regering volgens hem onvoldoende heeft onderzocht of de mennonieten op andere locaties landbouwactiviteiten konden ontplooien. Hij stelt dat bestaande landbouwgronden en verlaten plantages mogelijkheden boden om de groep onder te brengen, zonder dat daarvoor noodzakelijk nieuwe bosgebieden zouden worden ontgonnen. Een dergelijke aanpak had volgens hem zowel de uitzetting kunnen voorkomen als de nationale productie kunnen stimuleren. In een land dat afhankelijk is van voedselimporten, zou uitbreiding van de landbouw bovendien kunnen bijdragen aan de voedselzekerheid. De kwestie van de mennonieten legt daarmee volgens Pawiroredjo een bredere zwakte bloot in het Surinaamse beleid, onvoldoende samenhang tussen immigratie, grondbeheer, milieubescherming en economische ontwikkeling. Zijn kritiek is uiteindelijk niet alleen gericht op de uitzetting zelf, maar ook op de gemiste mogelijkheden die eraan voorafgingen. De regering had volgens hem kunnen kiezen voor een aanpak waarin wetshandhaving samengaat met menselijkheid, verantwoordelijkheid en een visie op duurzame landbouw. Dat die mogelijkheid onvoldoende is benut, noemt hij betreurenswaardig.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
