De zoveelste brand op de vuilstortplaats Ornamibo is geen incident dat simpelweg kan worden afgedaan met de mededeling dat de brand inmiddels onder controle is. Wat maandagmiddag begon als een kleine brand, veranderde in de avonduren in een vlammenzee die grote hoeveelheden rook de omgeving in stuurde. Daarmee werd opnieuw pijnlijk zichtbaar hoe kwetsbaar de situatie op Ornamibo is en hoe groot het risico is dat mens, milieu en omliggende economische activiteiten lopen. Volgens districtscommissaris Ernesto Muller van Wanica-Zuidoost werd de melding tussen 14.30 en 14.45 uur ontvangen en werden brandweer en politie onmiddellijk ingeschakeld. Toch kon de brand zich ontwikkelen van een ogenschijnlijk beperkte brandhaard tot een omvangrijke vuurzee. Het vuur was volgens de districtscommissaris onder controle, maar de brandweer bleef ter plaatse. Onder aan de ongeveer negen meter hoge afvalberg kan het vuur immers nog smeulen. Dat laatste zegt eigenlijk alles. Een afvalberg van negen meter hoog die van binnenuit kan blijven branden, is geen normale situatie.
Het is het resultaat van een afvalverwerkingssysteem dat structureel tekortschiet. Zolang branden op Ornamibo telkens als afzonderlijke incidenten worden behandeld, blijft de overheid achter de feiten aanlopen. Brandweerwagens rukken uit, rook trekt over de omgeving, waarschuwingen worden verspreid en daarna keert de rust terug. Tot de volgende brand zich aandient. Over de oorzaak bestaat voorlopig geen zekerheid. Brandstichting wordt niet uitgesloten, maar omdat er geen camera’s zijn, kan dat niet worden bevestigd. Ook dat is een pijnlijk detail. Een terrein waarop zich grote hoeveelheden afval bevinden en waar herhaaldelijk branden uitbreken, zou juist extra aandacht moeten krijgen op het gebied van toezicht, beveiliging en preventie. Het ontbreken van cameratoezicht maakt het niet alleen moeilijker om mogelijke daders op te sporen, maar laat ook zien hoe weinig controle er kennelijk op een kwetsbare locatie bestaat. De gevolgen van dergelijke branden zijn bovendien veel groter dan de vlammen die zichtbaar zijn. Bij afvalbranden komt rook vrij die schadelijke stoffen kan bevatten.
De omgeving wordt blootgesteld, terwijl landbouw, veeteelt en het bredere ecosysteem eveneens risico lopen. Muller heeft daarom terecht gewaarschuwd dat de gevolgen voor mens en milieu ernstig kunnen zijn. Buurtbewoners worden opnieuw geconfronteerd met adviezen om ramen en deuren gesloten te houden en bij noodzakelijke verplaatsingen een goed aansluitend mondkapje te dragen. Mensen met ademhalingsproblemen wordt geadviseerd medische hulp te zoeken. Maar waarschuwingen achteraf, zijn geen afvalbeleid. Het zijn noodmaatregelen. De districtscommissaris heeft aangegeven dat preventieve maatregelen nodig zijn, zoals waterslangen met sproeiers waarmee delen van het terrein vochtig kunnen worden gehouden. Dat kan helpen om beginnende branden sneller te bestrijden en uitbreiding te voorkomen. Ook de betrokkenheid van de Nationale Milieu Autoriteit en het Nationaal Coördinatie Centrum voor Rampenbeheersing is belangrijk. Toch mag dit niet leiden tot de illusie dat daarmee het fundamentele probleem is opgelost. Muller zegt zelf geen voorstander meer te zijn van Ornamibo en pleit voor modernere en natuurvriendelijkere manieren van afvalverwerking.
Die constatering verdient meer dan alleen instemming. Ze vraagt om politieke daadkracht. Suriname kan niet eindeloos blijven investeren in het beheersen van de gevolgen van een systeem dat zelf steeds opnieuw problemen veroorzaakt. Ornamibo is inmiddels een symbool geworden van een afvalbeleid dat te lang is blijven steken in tijdelijke oplossingen. Zolang afval zich blijft opstapelen, branden kunnen ontstaan en de omgeving telkens opnieuw aan rook wordt blootgesteld, blijft de samenleving betalen voor bestuurlijke nalatigheid. De overheid moet daarom stoppen met het uitsluitend bestrijden van branden en beginnen met het bestrijden van de oorzaak. Preventie, toezicht, beveiliging, betere afvalverwerking en uiteindelijk een fundamentele herziening van het systeem zijn geen luxe meer. Ze zijn noodzakelijk. Ornamibo brandt niet alleen afval. Het legt ook de zwakke plekken van het Surinaamse afvalbeleid genadeloos bloot.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
