De rekening wordt opnieuw bij de burger gelegd. Terwijl huishoudens dagelijks worden geconfronteerd met stijgende prijzen en steeds minder koopkracht, blijken ook de banken hun tarieven verder op te trekken. Geld opnemen bij een geldautomaat is sinds 1 augustus opnieuw duurder geworden. En wie denkt dat een paar Surinaamse dollars extra geen verschil maken, miskent de dagelijkse realiteit van duizenden burgers die van transactie naar transactie leven. Vanuit De Nationale Assemblee is de regering inmiddels opgeroepen om in te grijpen tegen de hoge bankkosten. VHP parlementariër Mahinder Jogi heeft terecht de alarmbel geluid over forse verhogingen van onder meer transactiekosten en kosten voor geldopnames. Volgens hem worden burgers geconfronteerd met tarieven die in de praktijk eenzijdig worden bepaald en waarop zij nauwelijks invloed hebben. Daarmee raakt Jogi een fundamenteel probleem, de klant staat tegenover een machtige financiële sector waarin de keuzevrijheid vaak slechts op papier bestaat. Een burger moet immers ergens zijn salaris ontvangen, betalingen verrichten en toegang houden tot zijn eigen geld.
Wie voor zijn dagelijkse financiële transacties afhankelijk is van een bank, kan niet eenvoudigweg zeggen dat hij niet meer meedoet zodra de kosten stijgen. Sinds 1 augustus betaalt een klant voor een geldopname bij een ATM SRD 17,60 per transactie, inclusief btw. Voorheen was dat SRD 11. Dat betekent een stijging van ruim 60 procent. Ook het controleren van het saldo is niet kosteloos. Daarvoor wordt SRD 1,10 per transactie gerekend. Op zichzelf lijken dergelijke bedragen misschien klein. Maar het probleem zit juist in de opeenstapeling. Wie regelmatig geld moet opnemen, saldo controleert of meerdere transacties uitvoert, ziet de bankkosten langzaam maar zeker uitgroeien tot een structurele aanslag op het inkomen. Voor mensen met een laag of middeninkomen is elke extra SRD een bedrag dat niet meer beschikbaar is voor voeding, vervoer, huur of andere noodzakelijke uitgaven. NDP parlementariër Ebu Jones wees bovendien op een constructie die voor veel klanten bijzonder wrang uitpakt. Bij geldautomaten geldt een maximumbedrag dat per transactie kan worden opgenomen.
Wie meer geld nodig heeft, moet dus meerdere keren opnemen en betaalt vervolgens voor iedere afzonderlijke transactie opnieuw kosten. Jones omschreef deze werkwijze als een ‘tjoetja’ en stelde oprecht, ‘we vullen de zakken van de bankiers’. Want als het systeem ervoor zorgt dat een klant die simpelweg toegang wil tot zijn eigen geld meerdere keren moet betalen, ontstaat de indruk dat efficiëntie en gemak vooral aan de kant van de bank worden georganiseerd. De Surinaamse Bankiersvereniging wijst ondertussen naar de kosten van het gebruik en onderhoud van de gezamenlijke ATM infrastructuur van BNETS. Die kosten zouden aanzienlijk zijn gestegen. Een deel van de uitgaven wordt bovendien in Amerikaanse dollars gedaan, waardoor de wisselkoersontwikkeling de kosten in Surinaamse dollars verder opdrijft. Dat argument kan op zichzelf worden begrepen. Banken en financiële netwerken hebben kosten en die kosten moeten ergens worden gedragen. Maar dat betekent nog niet dat iedere kostenstijging automatisch en zonder kritische toetsing aan de klant kan worden doorgeschoven. De overheid kan zich niet beperken tot het constateren dat tarieven stijgen en vervolgens verwijzen naar marktontwikkelingen. Wanneer financiële instellingen essentiële diensten leveren waar burgers nauwelijks omheen kunnen, moet worden bekeken of tarieven transparant, redelijk en gelijkmatig zijn.
Vooral wanneer dezelfde klant geen reële mogelijkheid heeft om bepaalde kosten te vermijden. Het gevaar is dat financiële dienstverlening langzaam verandert van een noodzakelijke infrastructuur in een verdienmodel waarbij iedere handeling geld oplevert. Geld opnemen kost geld. Saldo controleren kost geld. Een transactie uitvoeren kost geld. En ondertussen wordt van de burger verwacht dat hij zich maar aanpast. De regering moet daarom niet alleen luisteren naar de kritiek in het parlement, maar daadwerkelijk onderzoeken hoe de tarieven tot stand komen, welke kosten daadwerkelijk worden gemaakt en welk deel daarvan uiteindelijk als winst of marge bij financiële instellingen terechtkomt. Transparantie mag daarbij geen gunst zijn, maar een vereiste. De Surinaamse consument kan niet telkens opnieuw de sluitpost van de rekening worden. Banken hebben recht op kostendekking en een redelijk rendement, maar burgers hebben eveneens recht op betaalbare toegang tot hun eigen geld. Als de regering werkelijk opkomt voor de koopkracht van de samenleving, moet zij ook durven optreden wanneer financiële kosten die koopkracht verder uithollen. Anders blijft de oproep eenvoudig, de banken rekenen, de regering kijkt toe en de burger betaalt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
