De oorlog rond Iran heeft de wereld opnieuw hard geconfronteerd met een oude zwakte, namelijk dat olie en gas niet alleen energiebronnen zijn, maar ook geopolitieke drukknoppen. De verstoring van brandstofstromen, de hogere prijzen en de angst voor nieuwe schokken op de wereldmarkt zorgen ervoor dat regeringen versneld kijken naar zonne energie, windkracht, waterkracht, kernenergie en elektrische mobiliteit. Volgens VN klimaatchef Simon Stiell maakt de crisis pijnlijk duidelijk dat landen die aan fossiele afhankelijkheid vasthouden, tegelijk de wereldwijde opmars van hernieuwbare energie versnellen.
De oorlog heeft olie en gas duurder, politiek gevoeliger en minder voorspelbaar gemaakt. Sommige landen moesten brandstof rantsoeneren, andere regeringen grepen naar subsidies en belastingverlagingen om burgers te beschermen tegen prijsstijgingen. Daarmee wordt energiezekerheid niet langer alleen besproken door klimaatministers, maar ook door premiers, defensieadviseurs, centrale banken en huishoudens die plots merken dat geopolitiek aan de pomp begint.
De eerste signalen van versnelling zijn al zichtbaar. In Europa groeit de vraag naar zonnepanelen op daken, omdat burgers en bedrijven minder afhankelijk willen zijn van grillige gas en olieprijzen. In Pakistan steeg de verkoop van elektrische voertuigen, terwijl China opnieuw benadrukte dat een sneller energiesysteem met waterkracht, kernenergie en hernieuwbare bronnen nodig is om nationale veiligheid te beschermen.
Stiell zette de boodschap scherp neer tijdens overleg met overheidsvertegenwoordigers bij het Internationaal Energieagentschap in Parijs. Hernieuwbare energie is volgens hem veiliger, goedkoper en schoner, omdat zij niet gegijzeld kan worden door smalle zeestraten, oorlogen of internationale machtsconflicten. Die redenering raakt de kern van de nieuwe energiediscussie, omdat een zonnepaneel op een dak of een windpark op eigen grond minder kwetsbaar is dan een tanker die door een oorlogskanaal moet varen.
Toch is de beweging niet zuiver groen. Sommige landen grijpen tijdelijk terug naar steenkool of zware stookolie, omdat zij snel stroom moeten opwekken wanneer gasleveringen onzeker worden. Dat maakt de transitie dubbel, want dezelfde crisis die duurzame energie aantrekkelijker maakt, kan op korte termijn ook vervuilende noodoplossingen terugbrengen.
De politieke druk groeit intussen buiten de directe oorlogszones. Ongeveer zestig landen kwamen in Colombia bijeen om te bespreken hoe de wereld minder afhankelijk kan worden van fossiele brandstoffen, met aandacht voor handelssystemen, nationale routes en eerlijke overgangsmodellen. Colombia en Nederland trokken dat overleg, waarbij landen verder willen werken aan manieren om de afbouw van olie, gas en steenkool beter te koppelen aan economie, handel en ontwikkeling.
Die bijeenkomst laat zien dat de strijd om energie niet meer alleen draait om klimaatdoelen voor 2050. Landen willen weten hoe zij burgers beschermen tegen prijsschokken, hoe industrieën concurrerend blijven en hoe arme landen kunnen overstappen zonder hun ontwikkeling te breken. De landen die dit slim organiseren, zullen niet alleen minder uitstoten, maar ook minder chantabel worden op momenten dat oorlog, sancties of blokkades de markt verstoren.
Voor Suriname ligt de waarde van deze wereldwijde schok in het besef dat energiezekerheid dichterbij huis moet beginnen. Een land met zon, waterkracht, mogelijke olie inkomsten en ruimte voor kleinschalige lokale oplossingen moet niet wachten tot importprijzen, scheepvaartroutes of geopolitieke ruzies de rekening bepalen. Door olie inkomsten te verbinden aan netversterking, zonne energie, opslag, opleidingen en duidelijke regels voor particuliere opwekking, kan Suriname voorkomen dat energiebeleid alleen reageert wanneer de crisis al in de portemonnee zit.
De oorlog rond Iran legt daarmee een harde waarheid bloot. Fossiele brandstoffen blijven belangrijk, maar hun politieke risico wordt steeds duurder. De landen die de volgende energieorde winnen, zijn niet de landen die het langst vasthouden aan oude afhankelijkheden, maar de landen die de crisis gebruiken om sneller, slimmer en zelfstandiger te worden.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
