Kleine en middelgrote ondernemingen groeien in Guyana steeds zichtbaarder uit tot de schakel tussen de olierijke bovenlaag van de economie en de bredere samenleving. Dit komt omdat in die laag werkgelegenheid, dienstverlening en lokaal ondernemerschap samenkomen. Het beeld dat nu ontstaat is dat buitenlandse investeringen en megaprojecten weliswaar het tempo van de groei bepalen. Maar de echte verbreding van economische kansen verloopt vooral via kleinere bedrijven die sneller inspelen op vraag, nieuwe niches en lokale waardeketens. De Bank of Guyana stelde in haar halfjaarrapport over 2025 dat de niet olie economie met 13,8 procent groeide. Ook wezen de vooruitzichten voor 2025 op een sterke verdere expansie, vooral door ontwikkeling in landbouw, bosbouw, visserij, industrie en diensten.
Die verschuiving wordt tastbaar in de kredietcijfers van het Institute of Private Enterprise Development. Dit instituut verwerkte in 2024 in totaal 5.102 leningen met een gezamenlijke waarde van 5,058 miljard Guyanese dollar. In 2023 ging het om 4.881 leningen ter waarde van 4,283 miljard Guyanese dollar. De uitstaande bruto kredietportefeuille kwam eind 2024 uit op 4,540 miljard Guyanese dollar. Tegelijk viel het aandeel probleemleningen terug naar 2 procent, wat erop wijst dat de organisatie niet alleen sneller uitleent. Maar tegelijk houdt ze de kwaliteit van haar portefeuille beter onder controle. Zulke cijfers maken duidelijk dat de vraag naar bedrijfskapitaal in Guyana niet meer incidenteel is. Ook is het onderdeel geworden van een bredere economische opwaartse beweging waarin meer mensen proberen door te stoten van idee naar onderneming.
Een opvallende kracht in dat verhaal is de groeiende rol van vrouwen. Dit komt omdat de kredietverlening aan vrouwelijke ondernemers dicht tegen die van mannen aan schuift en zo de oude scheidslijn in het ondernemerschap verder afbrokkelt. In de IPED cijfers over 2024 staan 1.737 leningen aan vrouwen tegenover 3.365 aan mannen. Dit binnen een totaal van 5.102 verstrekte leningen, wat laat zien dat vrouwelijke bedrijvigheid al lang geen randverschijnsel meer is in het Guyanese mkb landschap. De nadruk op vrouwen, jongeren en kleinere ondernemers past bovendien in de bredere beleidslijn van Georgetown. Hierdoor wil de stad groei minder exclusief maken en meer groepen binnen de formele economie trekken.
Jongeren krijgen in die opbouw een steeds belangrijkere plek. Vooral waar vakvaardigheden worden omgezet in zelfstandig ondernemerschap in plaats van alleen in loondienst, valt dit op. Het jaarverslag van IPED laat zien dat de instelling een aparte Youth Loan Facility heeft voor ondernemers tussen 18 en 35 jaar. In 2024 werd extra ingezet op training, educatie, netwerkvorming en jeugdgerichte ondersteuning. Daarmee verschuift de discussie van simpel opleiden naar economisch activeren. Dit is essentieel voor een snel groeiende economie als zij wil voorkomen dat kansen vooral bij gevestigde spelers blijven hangen.
De overheid probeert die beweging nu verder te versnellen door het financieringslandschap zelf open te breken met een nieuwe ontwikkelingsbank. Deze bank moet de grootste drempels voor kleine bedrijven verlagen. Officiële aankondigingen uit eind 2025 en begin 2026 stellen dat de Guyana Development Bank met minimaal 200 miljoen Amerikaanse dollar wordt gekapitaliseerd. De bank wil zich richten op nul rente en nul onderpand leningen voor kleine en middelgrote ondernemingen. Er komt extra nadruk op landbouw, agro verwerking, toerisme, diensten, creatieve industrie en innovatie. Daardoor ontstaat een model waarin publieke stimulans en particuliere kredietverlening elkaar niet alleen aanvullen. Maar samen moeten ze een ondernemersecosysteem vormen dat breder en minder elitair is dan voorheen.
Toch ligt onder dit succesverhaal een zwakker punt dat op langere termijn zwaarder kan wegen dan toegang tot geld alleen. Het gaat hierbij om de kwaliteit van financiële geletterdheid, administratie en bedrijfsstructuur bij nieuwe ondernemers. Kredietinstellingen kunnen volumes opvoeren, maar zodra ondernemers hun idee niet helder kunnen uitleggen, geen degelijke cijfers bijhouden of informeel blijven werken, schuift een deel van de groei al snel richting kwetsbaarheid in plaats van duurzaamheid. Daar zou Suriname goed moeten opletten, omdat de verleiding groot is om vooral te praten over fondsen en nieuwe loketten. Het echte verschil wordt echter vaak gemaakt door boekhouding, training, coaching, fiscale discipline en een doorlopende route van opleiding naar bedrijfsgroei.
Na veertig jaar aanwezigheid probeert IPED zich intussen duidelijk te herpositioneren voor een economie die niet alleen meer krediet vraagt, maar ook meer vermogensopbouw, investeringsproducten en uiteindelijk zelfs nieuwe kapitaalmarkten nodig heeft. In het jaarverslag over 2024 beschrijft de organisatie haar rol nadrukkelijk als breder dan louter financiering. Er is een blijvende inzet op inclusie, ondernemerschap en duurzame economische ontwikkeling binnen een snel veranderend nationaal landschap. Guyana lijkt daarmee een fase in te gaan waarin kleine bedrijven niet langer alleen als sociale opvang of bijzaak worden gezien. Daarnaast ziet men ze als instrument om welvaart die door de grote economische boom ontstaat ook echt dieper de samenleving in te laten stromen.
Volg de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal voor data, nieuws en inspiratie. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
