CELOS-directeur Soedeshchand Jairam kondigt onderzoek en overleg met ministeries aan, terwijl meldingen over boskap en wegenaanleg in Sipaliwini de bescherming van een belangrijk tropisch bosonderzoeksgebied ter discussie stellen. De mogelijke aantasting bedreigt niet alleen het bos, maar ook de wetenschappelijke gegevens die van belang zijn voor internationaal klimaatonderzoek. De meldingen over ontbossing en wegenaanleg in en rond het Kabo-onderzoeksgebied in Sipaliwini leggen een ernstig probleem bloot, de bescherming van een gebied dat essentieel is voor wetenschappelijk onderzoek naar tropische bossen en klimaatverandering lijkt onvoldoende gegarandeerd. Terwijl er aanwijzingen zijn dat bos wordt gekapt en wegen worden aangelegd, is de precieze omvang van de ingrepen nog niet vastgesteld. De directeur van het Centrum voor Landbouwkundig Onderzoek in Suriname (CELOS), Soedeshchand Jairam, kondigt inmiddels aan de situatie te laten onderzoeken en de betrokken ministeries om ondersteuning te vragen. Dat voornemen komt op een moment waarop de meldingen verder reiken dan werkzaamheden nabij de grens van het onderzoeksgebied. Volgens Jairam ging CELOS er aanvankelijk van uit dat de activiteiten zich buiten het onderzoeksgebied afspeelden. Nieuwe informatie wijst er mogelijk op dat ook binnen de grenzen wordt ingegrepen.
Dat verschil is cruciaal, omdat de wetenschappelijke waarde van het gebied juist berust op het behoud van de natuurlijke omstandigheden. Erlan Sleur, voorzitter van ProBios, heeft kritiek op de manier waarop de kwestie tot nu toe is behandeld. Hij vraagt zich af waarom CELOS niet eerder aan de bel heeft getrokken, terwijl er volgens informatie waarover hij beschikt activiteiten van mennonieten plaatsvinden en wegen worden aangelegd waarvoor bos is verwijderd. Sleur stelt dat in het Goliathgebied over een afstand van ongeveer vijf kilometer bos zou zijn gekapt voor wegenaanleg. Volgens hem staat daar ook een bord van CELOS, zonder dat het onderzoekscentrum actie heeft ondernomen. De beweringen over de werkzaamheden en de omvang van de ontbossing moeten nog onafhankelijk worden vastgesteld. Ook moet duidelijk worden of en in hoeverre de activiteiten daadwerkelijk binnen het afgebakende onderzoeksgebied plaatsvinden. Toch legt de melding een ongemakkelijke kwestie zichtbaar. Wanneer een onderzoeksinstelling afhankelijk is van de ongestoorde staat van een bosgebied, kan zij zich niet uitsluitend baseren op de verwachting dat activiteiten zich buiten haar grenzen afspelen. Juist in afgelegen gebieden, waar permanente controle moeilijk is, zijn tijdige signalering, terreininspecties en duidelijke afspraken over bescherming van belang.
Volgens Jairam is het behoud van het Kabo-gebied noodzakelijk om de betrouwbaarheid van het onderzoek te waarborgen. Zelfs het verwijderen van enkele bomen kan de natuurlijke omstandigheden veranderen en daarmee de interpretatie van meetgegevens beïnvloeden. De gevolgen zijn niet noodzakelijk beperkt tot de plek waar wordt gekapt. Ook werkzaamheden langs de grens kunnen het omliggende bos beïnvloeden. Het onderzoeksgebied is bovendien van betekenis buiten Suriname. De gegevens die CELOS verzamelt, worden volgens Jairam gedeeld voor internationaal klimaatonderzoek. Daarmee staat mogelijk meer op het spel dan lokale bosbedekking alleen. Aantasting van het gebied kan de continuïteit van langdurige metingen bemoeilijken en de vergelijkbaarheid van onderzoeksresultaten onder druk zetten. Dat maakt snelle verificatie noodzakelijk. Zonder een vastgestelde nulmeting, actuele terreinwaarnemingen en een nauwkeurige afbakening van de werkzaamheden blijft onduidelijk welke schade al is ontstaan en welke maatregelen nodig zijn. Tegelijkertijd mag onzekerheid over de precieze omvang geen reden worden om verdere aantasting onbeperkt door te laten gaan. Jairam heeft contact opgenomen met de betrokken afdeling binnen CELOS en wil de verantwoordelijke ministeries bij de kwestie betrekken. Hij erkent dat het onderzoekscentrum niet dagelijks controles kan uitvoeren in het afgelegen gebied.
Die praktische beperking verklaart de moeilijkheden bij het toezicht, maar neemt de noodzaak van bescherming niet weg. De overheid zal moeten bijdragen aan een duidelijke vaststelling van de feiten, de controle van de grenzen van het onderzoeksgebied en het voorkomen van verdere schade. Daarvoor is samenwerking nodig tussen CELOS en de instanties die bevoegd zijn op het gebied van bosbeheer, ruimtelijke ordening en handhaving. De kwestie vraagt daarom om meer dan een aankondiging van nader onderzoek. Er moet duidelijkheid komen over de locatie en omvang van de ontbossing, de verantwoordelijken voor de werkzaamheden en de eventuele vergunningen waarop zij zich beroepen. Ook moet worden vastgesteld welke maatregelen onmiddellijk nodig zijn om het gebied te beschermen. Het Kabo-onderzoek mag niet afhankelijk zijn van toevallige meldingen of incidentele controles. Als Suriname de wetenschappelijke waarde van zijn tropische bossen serieus neemt, moet bescherming van onderzoeksgebieden een concrete verantwoordelijkheid zijn, met aantoonbaar toezicht en tijdig optreden. Zolang de meldingen niet grondig zijn onderzocht en de bescherming niet is verzekerd, blijft niet alleen het bos kwetsbaar, maar ook de geloofwaardigheid van het onderzoek dat daar wordt uitgevoerd.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
