Tijdens het Nationaal Onderwijscongres 2026 werd niet alleen gesproken over toekomstvisies, innovatie en menselijk kapitaal. Onderwijsdeskundige Ivan Fernald hield beleidsmakers en onderwijsverantwoordelijken een confronterende spiegel voor. Suriname verkeert in een onderwijscrisis die niet is ontstaan door gebrek aan plannen, maar door jarenlang falend beleid waarbij de leraar structureel is vergeten. Volgens Fernald staat of valt de kwaliteit van onderwijs met de kwaliteit en ondersteuning van de leerkracht. Juist daar is het volgens hem misgelopen. Terwijl opeenvolgende regeringen en onderwijsbestuurders zich stortten op hervormingsprogramma’s, curriculumwijzigingen en beleidsdocumenten, bleven de mensen die het onderwijs dagelijks moeten dragen vaak buiten beeld. De gevolgen zijn inmiddels zichtbaar in vrijwel elke school. Door lage salarissen, een hoge werkdruk en een afnemende maatschappelijke waardering verlaten steeds meer gekwalificeerde krachten het onderwijs of zoeken hun toekomst buiten Suriname. Het resultaat is een nijpend lerarentekort dat de kwaliteit van het onderwijs verder onder druk zet. Een van de scherpste conclusies van Fernald was dat Suriname de afgelopen decennia wel veel heeft vernieuwd, maar nauwelijks heeft verbeterd.
Daarmee plaatste hij vraagtekens bij de effectiviteit van eerdere onderwijsprogramma’s zoals het Surinaams Educatief Plan en de BEIP-trajecten. Die uitspraak raakt een gevoelige snaar. Jarenlang werden miljoenen geïnvesteerd in hervormingen, trainingen, projecten en internationale samenwerkingen. Toch blijven de resultaten achter en worstelt het onderwijs nog steeds met dezelfde fundamentele problemen, tekorten aan leerkrachten, zwakke leerprestaties, gebrekkige ondersteuning en een gebrek aan continuïteit in beleid. De vraag die daardoor boven de sector hangt, is ongemakkelijk maar noodzakelijk, hoeveel hervormingen kan een systeem verdragen voordat daadwerkelijk resultaat wordt geëist? Fernald sprak ook zijn bewondering uit voor schoolleiders die onder moeilijke omstandigheden hun scholen draaiende houden. Zijn woorden kunnen worden opgevat als een impliciete kritiek op het centrale beleid. Want als scholen dagelijks moeten functioneren met beperkte middelen, tegenstrijdige instructies en een tekort aan personeel, dan zegt dat veel over de staat van het systeem dat hen zou moeten ondersteunen. In plaats van structurele oplossingen lijken scholen steeds vaker afhankelijk te zijn van de inzet, creativiteit en opofferingen van individuele directeurs en leerkrachten.
Dat maakt het onderwijs kwetsbaar en afhankelijk van persoonlijke inzet in plaats van degelijk beleid. Waar onderwijscongressen vaak verzanden in goede voornemens, benadrukte Fernald dat mooie intenties niet langer voldoende zijn. Suriname heeft volgens hem behoefte aan moedige keuzes, duidelijke prioriteiten en vooral meetbare resultaten. Die oproep komt op een moment waarop het land werkt aan een Nationale Visie 2035. Maar zonder concrete doelstellingen, duidelijke verantwoordelijkheden en een cultuur van verantwoording dreigt ook deze visie volgens critici slechts een nieuw document te worden in een lange reeks plannen die nooit volledig worden uitgevoerd. Met voorstellen voor een herwaardering van het lerarenberoep, professionalisering van onderwijsgevenden, een Strategische Nationale Onderwijsraad en een sterkere focus op diagnostiek en differentiatie, presenteerde Fernald een routekaart voor verbetering.
De vraag is echter niet of de problemen bekend zijn. Die zijn al jaren zichtbaar. De vraag is of de politieke wil aanwezig is om daadwerkelijk te investeren in de mensen die het onderwijs moeten dragen. Want zolang leraren blijven vertrekken, scholen blijven improviseren en beleidsmakers vooral blijven praten over verandering, blijft de harde conclusie van Fernald overeind, Suriname vernieuwt zijn onderwijs al decennialang, maar slaagt er nauwelijks in het daadwerkelijk beter te maken. Het Nationaal Onderwijscongres kan daarmee een belangrijk kantelpunt worden. Maar alleen als de woorden die deze week zijn uitgesproken uiteindelijk worden omgezet in daden. Anders dreigt ook dit congres onderdeel te worden van precies het probleem dat Fernald zo scherp heeft blootgelegd.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
