De regering komt vandaag in een spoedmeeting bijeen nadat de gezamenlijke onderwijsbonden hebben aangekondigd vanaf 1 juni in landelijk beraad te gaan en leerkrachten hebben opgeroepen thuis te blijven. De plotselinge bestuurlijke haast staat echter in schril contrast met de jarenlange klachten, waarschuwingen en onvervulde toezeggingen die volgens de bonden juist tot deze escalatie hebben geleid. In een verklaring laat de presidentiële werkgroep Vakbonden weten dat de regering de situatie heel serieus neemt en bereid is te werken aan een structurele oplossing. Maar voor veel onderwijsgevenden klinkt die boodschap inmiddels als een bekend refrein. Het zijn immers juist de niet nagekomen beloften van de afgelopen jaren die de relatie tussen overheid en onderwijssector onder zware druk hebben gezet. De gezamenlijke onderwijsbonden, SOB, KOB, COB, BLTO, IOB, BvL, ALS en het Syndicaat voor Onderwijsgevenden, gesteund door DoHOS en met begrip van de VWPU, schetsen een beeld van een sector die al jarenlang wacht op concrete uitvoering van gemaakte afspraken.
Volgens de bonden gaat het niet alleen om achterstallige gratificaties en vergoedingen, maar ook om structurele problemen zoals foutieve of uitblijvende inschaling van personeel en financiële verplichtingen die in sommige gevallen teruggaan tot 2020. Ondanks meerdere gesprekken, brieven en overlegmomenten zouden tastbare resultaten grotendeels zijn uitgebleven. Dat de bonden nu overgaan tot een landelijk beraad is daarom niet het gevolg van één incident, maar van een opeenstapeling van teleurstellingen. De grens van het geduld is bereikt, opvallend is dat de regering pas met een spoedoverleg komt nadat de bonden een landelijke actie hebben aangekondigd. In haar verklaring benadrukt de presidentiële werkgroep dat er zondagavond nog overleg plaatsvindt met de presidentiële commissie en dat maandag gesprekken worden gevoerd met de leiding van het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur. Ook zullen de bonden nog voor het middaguur worden uitgenodigd voor overleg.
De vraag die hierdoor onvermijdelijk opkomt, is waarom deze urgentie niet eerder zichtbaar was. De problemen die de bonden aankaarten zijn immers niet nieuw. Al jaren wordt gewaarschuwd voor de verslechterende positie van leerkrachten, de afnemende aantrekkelijkheid van het beroep en de groeiende uitstroom van ervaren onderwijskrachten. Het spoedkarakter van de huidige aanpak wekt daarom de indruk dat de regering vooral reageert op de dreiging van onderwijsontwrichting, in plaats van proactief te hebben gehandeld toen de signalen zich al veel eerder aandienden. Een van de meest zorgwekkende punten die de bonden aanhalen, is de toenemende brain drain binnen het onderwijs. Steeds meer gekwalificeerde leerkrachten verlaten het vak of zoeken hun toekomst buiten Suriname. De redenen zijn bekend, een ontoereikende financiële waardering, onzekerheid over arbeidsvoorwaarden en een gebrek aan vertrouwen dat gemaakte afspraken daadwerkelijk worden nagekomen. Deze ontwikkeling heeft niet alleen gevolgen voor de leerkrachten zelf, maar raakt de kern van het onderwijssysteem. Wanneer ervaren docenten vertrekken en jonge krachten ontmoedigd raken om voor het onderwijs te kiezen, komt de kwaliteit van het onderwijs op langere termijn onder druk te staan. Ironisch genoeg erkent de regering nu impliciet de ernst van de situatie door te spreken over de noodzaak van een snelle oplossing. Daarmee wordt feitelijk bevestigd wat de bonden al geruime tijd naar voren brengen.
De timing van de acties maakt de situatie extra gevoelig. Scholen bevinden zich in de laatste fase van het schooljaar, een periode waarin toetsen, examens en afrondende activiteiten centraal staan. Een langdurig beraad of eventuele stakingen kunnen directe gevolgen hebben voor duizenden leerlingen en hun ouders. Toch wijzen de bonden erop dat juist het uitblijven van overheidsoptreden deze situatie heeft veroorzaakt. Zij stellen dat de verantwoordelijkheid voor de ontstane crisis niet uitsluitend bij de actievoerders kan worden gelegd, maar ook bij een overheid die volgens hen jarenlang onvoldoende heeft gedaan om gemaakte afspraken na te komen. De komende gesprekken zullen moeten uitwijzen of de regering daadwerkelijk bereid is de financiële en organisatorische knelpunten aan te pakken of dat opnieuw wordt gekozen voor tijdelijke toezeggingen die de fundamentele problemen vooruit schuiven. Voor veel onderwijsgevenden draait het inmiddels niet meer om nieuwe verklaringen, commissies of overlegstructuren. Hun vertrouwen is door de jaren heen ernstig beschadigd. Wat zij willen zien zijn concrete betalingen, duidelijke tijdslijnen en bindende afspraken. De grote vraag is dan ook niet of er maandag overleg zal plaatsvinden. De grote vraag is of de regering eindelijk bereid is te leveren wat zij al jaren belooft. Want als ook deze ronde eindigt in mooie woorden zonder tastbare resultaten, dreigt niet alleen een nieuwe onderwijscrisis, maar ook een verdere uitholling van het vertrouwen in het bestuur van het land.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
