De regering lijkt eindelijk te hebben ontdekt waar een van de grootste problemen binnen het overheidsapparaat ligt, besluiten worden genomen, missiven worden verstuurd en vervolgens verdwijnt de uitvoering te vaak uit beeld. De geplande monitoringsunit op het Kabinet van de Vice President moet daar verandering in brengen. Volgens Vice President Gregory Rusland krijgt de unit als belangrijkste taak het volgen en evalueren van besluiten die in de Raad van Ministers worden genomen. Nog dit jaar moeten concrete stappen worden gezet om de unit op te starten. De overheid weet kennelijk onvoldoende wat er gebeurt nadat een besluit officieel is genomen. Wekelijks worden in de Raad van Ministers voorstellen van de verschillende ministeries behandeld. Het gaat om personeelskwesties, projecten, beleidsmaatregelen en allerlei andere onderwerpen die gevolgen hebben voor de samenleving. Wanneer de Raad een besluit neemt, wordt dit vastgelegd in een missive. Daarmee lijkt het formele proces afgerond. De verantwoordelijkheid verschuift vervolgens naar het betreffende ministerie.
Een besluit is nog geen resultaat in de samenleving. Een missive bouwt geen school, herstelt geen weg, verbetert geen dienstverlening en lost geen administratieve achterstanden op. Toch lijkt het overheidsapparaat jarenlang genoegen te hebben genomen met het nemen van besluiten, zonder structureel vast te stellen of die besluiten daadwerkelijk worden uitgevoerd. De uitspraak van Rusland dat na het opstellen van de missive het proces in feite eindigt, is daarom veelzeggend. Het bevestigt dat er een bestuurlijke blinde vlek bestaat tussen besluitvorming en uitvoering. De regering kan tientallen besluiten per jaar nemen, maar als niemand consequent controleert wat daarna gebeurt, blijven die besluiten grotendeels administratieve documenten. De nieuwe monitoringsunit moet die blinde vlek dichten. Dat is op zichzelf positief. Maar het bestaan van een nieuwe unit mag niet leiden tot de illusie dat het probleem daarmee automatisch is opgelost.
Wat vaak ontbreekt, is een cultuur waarin verantwoordelijkheid daadwerkelijk wordt opgeëist. Wanneer een besluit niet wordt uitgevoerd, moet niet alleen worden vastgesteld dat het niet is uitgevoerd. Er moet ook worden vastgesteld waarom, wie verantwoordelijk is, welke belemmeringen bestaan en binnen welke termijn het alsnog moet gebeuren. Rusland benadrukt dat de unit niet bedoeld is om mensen onaangenaam te zijn. Die geruststelling is begrijpelijk, maar tegelijkertijd ook veelzeggend. Monitoring zonder consequenties dreigt immers een administratieve formaliteit te worden. Een unit die alleen rapporteert dat een besluit niet is uitgevoerd, maar vervolgens niemand aanspreekt of geen oplossing afdwingt, voegt weinig toe aan het bestuur. Als een ministerie een opdracht krijgt en maanden later blijkt dat er niets is gebeurd, moet dat zichtbaar zijn. Als een project vastloopt vanwege geldgebrek, bureaucratie, gebrek aan personeel of politieke inmenging, moet dat eveneens transparant worden gemaakt. En wanneer dezelfde problemen zich structureel blijven herhalen, moet daar bestuurlijk op worden ingegrepen. Het gevaar bestaat anders dat de monitoringsunit zelf onderdeel wordt van het probleem dat zij moet bestrijden. Er kan een nieuwe bureaucratie ontstaan waarin ambtenaren rapporten schrijven over andere ambtenaren die vervolgens rapporteren over de uitvoering van besluiten.
De kern van goed bestuur is uiteindelijk eenvoudig, een besluit moet worden uitgevoerd, gecontroleerd en geëvalueerd. Wanneer uitvoering onmogelijk blijkt, moet dat tijdig worden gesignaleerd en opgelost. Wanneer een ministerie structureel tekortschiet, moet dat gevolgen hebben. Alleen dan krijgt monitoring betekenis. Het initiatief van het Kabinet van de Vice President kan daarom belangrijk worden, maar alleen als het meer wordt dan een nieuwe organisatorische afdeling met een mooie naam. De unit moet beschikken over duidelijke bevoegdheden, concrete prestatiedoelen en directe rapportagelijnen. Ook moet de samenleving kunnen zien welke besluiten zijn genomen en wat ermee is gebeurd. De regering heeft jarenlang kunnen functioneren met een systeem waarin besluitvorming veel zichtbaarder was dan uitvoering. De geplande monitoringsunit maakt duidelijk dat dit niet langer houdbaar is. Een overheid wordt namelijk niet beoordeeld op het aantal besluiten dat zij neemt, maar op wat daarvan uiteindelijk op straat, in de wijken, bij bedrijven en bij burgers terechtkomt. Als de nieuwe unit dat verschil daadwerkelijk zichtbaar en meetbaar maakt, kan zij een belangrijke stap betekenen richting beter bestuur.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
