De regering heeft bij de invoering van de nieuwe bezoldigingsreeksen nadrukkelijk beloofd dat ambtenaren die vanaf 1 september 2026 met pensioen gaan, niet financieel mogen worden benadeeld ten opzichte van collega’s die voor die datum met pensioen zijn gegaan. In de praktijk roept de regeling echter vooral de vraag op waarom een dergelijk pensioengat überhaupt dreigde te ontstaan en waarom de regering nu met ingewikkelde correctiemechanismen moet voorkomen dat ambtenaren slachtoffer worden van hun pensioendatum. De nieuwe bezoldigingsreeksen zijn op 8 september vastgesteld, maar hebben een terugwerkende kracht tot 1 september 2026. Landsdienaren en met hen gelijkgestelden krijgen daarmee een loonsverhoging van 15 procent. Die verhoging moet niet alleen gevolgen hebben voor het actieve inkomen, maar ook voor de pensioenrechten van werknemers die rond de invoeringsdatum uit overheidsdienst treden. Juist daar zit de gevoeligheid.
Een ambtenaar die op 31 augustus met pensioen is gegaan, zou op basis van de oude bezoldigingsstructuur een andere pensioenberekening kunnen krijgen dan een collega die slechts enkele dagen later, na invoering van de nieuwe loonreeksen, met pensioen gaat. Dat verschil zou uitsluitend voortkomen uit het moment waarop iemand met pensioen gaat. Voor werknemers die tientallen jaren dezelfde overheidsdienst hebben vervuld, zou een dergelijk verschil moeilijk te verdedigen zijn. De regering erkent dit probleem zelf. In de resolutie over de 15 procent loonsverhoging wordt expliciet gesproken over het voorkomen van een pensioengat. Nog opvallender is dat een dergelijk onredelijk verschil in de resolutie zelfs wordt aangeduid als pensioendiscriminatie. Daarmee geeft de regering feitelijk toe dat de invoering van de nieuwe loonstructuur zonder aanvullende bescherming tot een onrechtvaardige situatie kan leiden. De regeling bepaalt dat landsdienaren en gelijkgestelden die vanaf 1 september 2026 met pensioen gaan, geen lagere pensioenuitkering mogen ontvangen dan het geherwaardeerde pensioen van een collega die voor die datum in dezelfde functie en met hetzelfde aantal pensioengeldige dienstjaren met pensioen is gegaan. Bij de uitvoering moet bovendien rekening worden gehouden met het Besluit Aanpassing Pensioenuitkeringen 2014.
Dat klinkt helder, maar het feit dat hiervoor een afzonderlijke voorziening nodig is, legt tegelijkertijd een zwakke plek bloot in de invoering van de nieuwe loonreeksen. Een loonsverhoging van 15 procent hoort niet te eindigen in een administratieve puzzel waarbij gepensioneerden moeten afwachten of hun pensioen correct wordt herberekend. Zeker niet wanneer het gaat om mensen die hun volledige loopbaan voor de overheid hebben gewerkt en na hun pensionering afhankelijk zijn van een correcte en tijdige uitbetaling. Het Pensioenfonds Suriname krijgt daarom een cruciale verantwoordelijkheid. Wanneer in de nieuwe regeling toch een verschil ontstaat, kan de directie van het fonds, na goedkeuring van de Raad van Toezicht, de pensioenuitkering vaststellen. Dit geldt wanneer het oordeel van de Raad sprake is van een onredelijk verschil dat uitsluitend wordt veroorzaakt door het moment van pensionering en het daardoor ontstane pensioengat. Daarmee wordt een aanzienlijk deel van de verantwoordelijkheid doorgeschoven naar het Pensioenfonds. De regering stelt de regels vast, maar de praktische beoordeling van mogelijke benadeling komt vervolgens bij het fonds terecht.
Dat kan leiden tot dossiers, individuele beoordelingen en mogelijk discussies over de vraag wanneer een verschil daadwerkelijk onredelijk is. Dat is precies waar de overheid transparant over moet zijn. Een pensioengarantie die alleen op papier bestaat, biedt gepensioneerden weinig zekerheid. De regeling moet automatisch, controleerbaar en zonder onnodige bureaucratische drempels worden toegepast. Niemand die op of na 1 september 2026 met pensioen gaat, zou zelf een administratieve strijd moeten voeren om het pensioen te krijgen waarop hij of zij volgens de nieuwe bezoldigingsstructuur recht heeft. Daar komt nog een andere onzekerheid bij. De nieuwe loonreeksen gelden met terugwerkende kracht vanaf 1 september en de ministers van Binnenlandse Zaken en Financiën en Planning zijn belast met de uitvoering. De regering heeft aangegeven dat de nieuwe bezoldigingen eind september moeten worden uitbetaald. Over de precieze timing van een eventuele pensioenaanpassing bestaat echter nog geen duidelijkheid. Een uitbetaling per 15 september lijkt, gezien de korte voorbereidingstijd, praktisch moeilijk haalbaar. Daarmee ontstaat opnieuw het risico dat gepensioneerden achteraan in de rij komen te staan.
Actieve ambtenaren kunnen de gevolgen van de nieuwe loonstructuur mogelijk al op hun salarisstrook zien, terwijl mensen die hun dienstjaren hebben afgesloten moeten wachten op de administratieve vertaling daarvan naar hun pensioen. Het is bovendien niet onbelangrijk dat deze kwestie volgens de aangeleverde informatie al in 2024 door voormalig minister van Binnenlandse Zaken Bronto Somohardjo werd aangepakt. Dat maakt de huidige situatie des te opmerkelijker. Als het probleem al eerder onderkend en aangepakt is, zou de invoering van nieuwe loonreeksen juist moeten voortbouwen op bestaande oplossingen en niet opnieuw onzekerheid mogen creëren. De regering heeft nu zwart op wit vastgelegd dat een pensioengat en pensioendiscriminatie moeten worden voorkomen. Dat is een belangrijke erkenning. Maar uiteindelijk telt niet wat er in een resolutie staat, maar wat er daadwerkelijk op de bankrekening van gepensioneerden verschijnt. Een 15 procent loonsverhoging mag geen administratieve loterij worden voor mensen die toevallig rond 1 september met pensioen gaan. Wie onder dezelfde omstandigheden hetzelfde werk en hetzelfde aantal pensioengeldige dienstjaren heeft opgebouwd, verdient een pensioen dat niet afhankelijk is van een paar dagen verschil op de kalender. De overheid heeft die verantwoordelijkheid inmiddels zelf erkend. Nu moet zij vooral bewijzen dat zij haar eigen belofte ook daadwerkelijk kan uitvoeren.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
