Met de bespreking tussen de Commissie van Rapporteurs en minister Adellene Wijnerman is opnieuw duidelijk geworden dat financieel bestuur in Suriname niet alleen een kwestie is van strengere wetten, maar vooral van instellingen die sterk genoeg moeten zijn om die wetten werkelijk uit te voeren. De wijziging van de Comptabiliteitswet 2024 moet het verantwoordingsproces aanscherpen en de kwaliteit van de financiële verantwoording verbeteren, maar juist dat doel legt pijnlijk bloot hoe kwetsbaar de huidige overheidsstructuur nog is. Een wet die op papier discipline belooft, kan in de praktijk vastlopen wanneer regels, systemen, mensen en instituten niet op hetzelfde niveau zijn voorbereid.
De vergadering van maandag 18 mei 2026 vond plaats naar aanleiding van het plan van aanpak dat aan De Nationale Assemblée is toegestuurd. Daaruit blijkt dat delen van het wetsvoorstel voorlopig niet uitvoerbaar zijn, omdat meerdere bepalingen afhankelijk zijn van nadere regelgeving en institutionele herinrichting die nog niet gereed zijn. Daarmee staat de politiek voor een ongemakkelijke keuze, namelijk vasthouden aan snelle invoering om daadkracht te tonen, of erkennen dat financieel beheer alleen verbetert wanneer de uitvoering realistisch wordt opgebouwd.
Minister Wijnerman lichtte tijdens de bespreking toe waarom uitstel volgens het ministerie noodzakelijk is. De kern van haar betoog is dat de wet gefaseerd moet worden ingevoerd, omdat de overheid eerst de randvoorwaarden moet opbouwen die nodig zijn om de nieuwe verplichtingen geloofwaardig toe te passen. Dat klinkt voorzichtig, maar het is bestuurlijk verdedigbaar wanneer het uitstel niet wordt gebruikt als ontsnappingsroute, maar als harde werkperiode met meetbare stappen.
De Commissie van Rapporteurs heeft terecht gewezen op de omvang en de verstrekkende gevolgen van de hervorming. De Comptabiliteitswet raakt immers niet alleen het ministerie van Financiën, maar de volledige begrotingsketen van ministeries, diensten, uitvoeringsorganen, controle-instanties en politieke verantwoordingslijnen. Zodra zo een wet serieus wordt toegepast, verandert zij de manier waarop verplichtingen worden aangegaan, uitgaven worden verantwoord en beleidsmakers rekenschap moeten afleggen.
Dat maakt deze discussie veel zwaarder dan een technische vergadering over juridische aanpassingen. Suriname kampt al jaren met zwakke financiële administratie, vertraagde verantwoording, beperkte interne controle en een cultuur waarin begrotingsdiscipline vaak pas achteraf wordt besproken. Een aangescherpte Comptabiliteitswet moet juist voorkomen dat geldstromen onduidelijk blijven, beleidsvoornemens losraken van dekking en publieke middelen te laat of te oppervlakkig worden gecontroleerd.
De vraag van de commissie om een concreet meerjarenplan is daarom essentieel. Zo een plan moet niet alleen aangeven wanneer regels worden gemaakt, maar ook welke instellingen worden versterkt, welke systemen worden ingevoerd, welke ambtenaren worden getraind en welke controlemechanismen daadwerkelijk gaan werken. Zonder zo een tijdlijn blijft implementatie een bestuurlijke belofte die te gemakkelijk kan verdwijnen tussen vergaderstukken en goede bedoelingen.
De aanwezigheid van onder anderen Rossellie Cotino als voorzitter, Asiskumar Gajadien, Rabindre Parmessar, Jennifer Vreedzaam, Kishan Ramsukul, Ronny Asabina en Jeffrey Lau onderstreept dat dit dossier brede parlementaire aandacht verdient. Financieel beheer mag niet worden behandeld als partijpolitiek terrein, omdat iedere regering afhankelijk is van dezelfde begrotingsdiscipline en iedere burger de prijs betaalt wanneer publieke middelen slecht worden beheerd. Ook de aanwezigheid van Ebu Jones als toehoorder wijst erop dat de discussie juridisch en institutioneel nauwlettend wordt gevolgd.
Het ministerie stelt dat samenwerking tussen alle betrokken instanties noodzakelijk is om de doelstellingen van de wet te realiseren. Dat is juist, maar samenwerking moet worden vertaald naar harde coördinatie, duidelijke verantwoordelijkheden en sancties wanneer onderdelen van de overheid blijven achterlopen. Hervorming mislukt meestal niet omdat niemand het belang erkent, maar omdat iedereen wacht op een ander zodra de uitvoering lastig wordt.
Suriname heeft bij deze wet een kans om financieel bestuur uit de sfeer van improvisatie te halen. Een gefaseerde invoering kan verstandig zijn, mits elke fase publiek controleerbaar wordt gemaakt en het parlement niet alleen instemt met uitstel, maar ook toezicht houdt op voortgang, deadlines en concrete resultaten. Begrotingsdiscipline begint niet bij mooie woorden over transparantie, maar bij een overheid die op tijd weet wat zij uitgeeft, waarom zij het uitgeeft en wie daarvoor verantwoordelijk is.
De bespreking over de Comptabiliteitswet toont dus geen administratieve vertraging, maar een structurele test voor de geloofwaardigheid van bestuurlijke hervorming. Een land dat financiële rust, investeerdersvertrouwen en betere publieke dienstverlening wil, kan niet blijven werken met een overheidsmachine die sterker is in voornemens dan in verantwoording. De wet mag gefaseerd komen, maar de discipline erachter mag geen dag langer worden uitgesteld.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
