Minister André Misiekaba heeft opnieuw stevige taal gebruikt over de Surinaamse goudsector. Volgens hem kent iedereen de ‘grote jongens’ die achter de goudactiviteiten zitten. De mensen die daadwerkelijk op de goudvelden werken, zouden volgens de minister lang niet degenen zijn die de operaties daadwerkelijk in handen hebben. Hij omschreef de sector als een spinnenweb van belangen. Dat klinkt krachtig, maar precies daar begint het probleem. Want als een minister zegt dat iedereen weet wie de grote spelers zijn, terwijl hij vervolgens geen namen noemt, geen concrete belangen blootlegt en geen zichtbare maatregelen aankondigt tegen degenen die volgens hem achter de schermen opereren, blijft vooral een politieke oneliner over. Suriname heeft weinig aan ministers die vertellen dat zij weten hoe het systeem in elkaar zit. De samenleving heeft behoefte aan bewijsbare handhaving, transparantie en beleid dat daadwerkelijk wordt uitgevoerd. De uitspraak van Misiekaba is bovendien niet los te zien van de bredere problemen rond de goudsector. De regering heeft zelf erkend dat de ordening van de sector een hardnekkig probleem blijft.
President Jennifer Simons heeft eerder gesteld dat Suriname veel goud produceert, maar daar onvoldoende inkomsten uit haalt. Tegelijkertijd zijn illegale activiteiten, milieuschade, gebrekkige traceerbaarheid en problemen met controle al jarenlang bekende vraagstukken zijn. Dan is de vraag niet meer wie de grote jongens zijn. Het echte probleem is waarom een staat die zegt dat zij weet wie deze spelers zijn, kennelijk zoveel moeite heeft om de sector effectief te controleren. Dat is geen detail, het raakt rechtstreeks aan de geloofwaardigheid van de overheid. De regering heeft inmiddels aangekondigd harder te willen optreden tegen bedrijven die zich niet aan de regels houden. Ook wordt gewerkt aan een systeem waarbij de goudsector beter moet worden gereguleerd en gecontroleerd. Daarnaast is aangekondigd dat vergunningverlening en het overschrijven van vergunningen zijn stopgezet en dat wordt gewerkt aan een structurele aanpak van milieuschade en kwikvrije goudwinning. Wanneer een minister zegt no more nonsense, verhoogt hij daarmee juist de lat voor zijn eigen regering.
De samenleving mag vervolgens verwachten dat die uitspraak wordt gevolgd door concrete acties. Welke regels worden aangescherpt? Welke instanties krijgen meer capaciteit? Welke bedrijven worden gecontroleerd? Welke overtredingen worden vastgesteld? Welke vergunningen worden ingetrokken? Welke milieuschade wordt hersteld? En vooral, wie wordt daadwerkelijk verantwoordelijk gehouden wanneer regels worden overtreden? Zonder antwoorden daarop dreigt harde taal vooral politieke show te worden. Het probleem wordt nog groter wanneer een minister suggereert dat de werkelijke machthebbers in de goudsector bekend zijn, maar tegelijkertijd weigert duidelijkheid te verschaffen over wie hij bedoelt. Het gaat hier niet om het zomaar publiekelijk beschuldigen van personen. Beschuldigingen moeten worden onderbouwd en bewezen. Maar een overheid beschikt wel over instrumenten om eigendomsstructuren, vergunningen, concessies, geldstromen en naleving van regelgeving te onderzoeken. Juist daar moet de overheid haar verantwoordelijkheid nemen. De Surinaamse staat heeft bovendien zelf aangegeven dat de goudsector grote economische betekenis heeft. In officiële ramingen worden honderden miljoenen Amerikaanse dollars aan overheidsinkomsten uit de sector verwacht. Tegelijkertijd blijft de kleinschalige goudwinning kwetsbaar en zijn controle en ordening belangrijke beleidsvraagstukken. Dat betekent dat de goudsector te belangrijk is om te blijven behandelen als een dossier waarin vooral tijdens persmomenten stevige uitspraken worden gedaan.
Misiekaba hoeft de samenleving niet te vertellen dat hij weet dat er grote spelers bestaan. Hij moet laten zien wat de overheid met die kennis doet. Als er werkelijk sprake is van een ingewikkeld netwerk van belangen, dan moet dat netwerk door bevoegde instanties worden onderzocht. Als bedrijven de milieuregels overtreden, moet handhaving volgen. Als vergunningen verkeerd worden gebruikt, moet de overheid ingrijpen. Als personen achter ondernemingen verborgen blijven, moet transparantie worden afgedwongen binnen de grenzen van de wet. De goudsector heeft geen behoefte aan nog meer krachtige slogans. Suriname heeft behoefte aan controle die werkt, regels die worden gehandhaafd en bestuurders die bereid zijn hun beleid meetbaar te maken. Minister Misiekaba doet er daarom goed aan zijn woorden zorgvuldig te wegen. Wie zegt dat iedereen de grote spelers kent, wekt de indruk dat de overheid over belangrijke informatie beschikt. Dan mag de samenleving ook verwachten dat die informatie wordt vertaald in onderzoek, beleid en handhaving. Anders blijft het bij praten over de grote jongens, terwijl de kleine spelers in het veld zichtbaar blijven en de echte structuren achter de sector buiten beeld blijven. Minder praten over wie iedereen zogenaamd kent. Meer laten zien wat de regering daadwerkelijk doet met wat zij zegt te weten. Daar wordt bestuurlijke geloofwaardigheid uiteindelijk op afgerekend.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
