De spanning loopt op tussen de Surinaamse overheid en de inheemse gemeenschappen. Volgens Cylene France, directeur van de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS), handelt de regering al geruime tijd structureel in strijd met de internationaal erkende FPIC-principes. Daarmee worden niet alleen afspraken geschonden, maar ook het traditioneel gezag van inheemse volken doelbewust gepasseerd. FPIC vrije, voorafgaande en geïnformeerde instemming, is geen vrijblijvende richtlijn. Het is een fundamenteel mensenrechtenprincipe dat waarborgt dat inheemse volkeren zeggenschap hebben over projecten die hun land, hulpbronnen en cultuur raken. Toch lijkt dit principe in Suriname steeds vaker selectief te worden toegepast. Wij willen geen symbolische betrokkenheid, maar echte samenwerking. Dat kan alleen wanneer de overheid tijdig, respectvol en consequent werkt via het traditioneel gezag en via de VIDS. De kritiek van de VIDS is scherp. France spreekt van een inconsistent en opportunistisch beleid, waarbij de overheid de VIDS soms wel en soms bewust niet betrekt.
Wanneer het de overheid uitkomt, weet men ons te vinden. Wanneer het niet uitkomt, wordt een andere weg gekozen. Dat is onacceptabel. Volgens haar ondermijnt deze handelwijze niet alleen het gezag van dorpshoofden, maar ook het vertrouwen van hele gemeenschappen. De onvrede bereikte recent een nieuw hoogtepunt rond de viering van 50 jaar Surinaamse onafhankelijkheid. Meerdere inheemse kapiteins meldden dat zij aanvankelijk telefonisch zouden zijn geïnformeerd over een uitnodiging, maar daarna niets meer hoorden. Officiële uitnodigingen bleven uit. France bevestigt dat deze klachten binnen de VIDS bekend zijn en noemt de gang van zaken zorgwekkend en onjuist. Extra pijnlijk is dat uitnodigingen niet via de VIDS liepen, maar rechtstreeks en individueel naar dorpshoofden werden gestuurd. Dat keuren wij af. De VIDS is de officiële gesprekspartner van de overheid. Overheidsinstructies die buiten ons om gaan, ondermijnen het traditioneel gezag. In oktober vorig jaar leek er nog hoop op verbetering. Het FPIC-protocol van de inheemse volken werd toen officieel overhandigd aan president Jennifer Simons en assembleevoorzitter Ashwin Adhin, met als doel een constructieve samenwerking op basis van wederzijds respect.
Maar volgens France is die intentie in de praktijk ver te zoeken. Bij projecten en initiatieven merken wij dat het protocol simpelweg terzijde wordt gelegd. Dat baart ons ernstige zorgen. De VIDS-directeur wijst erop dat de overheid zich niet alleen moreel, maar ook juridisch verplicht heeft om inheemse volken correct te behandelen. In rechterlijke uitspraken, waaronder de Kaliña en Lokono-vonnissen, is vastgelegd dat discriminatie moet worden weggenomen en dat inheemse gemeenschappen structureel betrokken moeten worden bij beleid in hun leefgebieden. In de praktijk merken wij daar niets van en dat is ernstig. Met haar krachtige boodschap roept France de overheid op tot herstel van vertrouwen, structurele betrokkenheid en een consequente toepassing van FPIC, niet selectief, niet politiek opportunistisch, maar als vaste basis voor samenwerking. De relatie met onze mensen moet worden versterkt. Alleen zo kan Suriname spreken van een rechtsstaat die alle volkeren respecteert.
Volg de Facebookpagina and Youtube kanaal voor inspiratie.
