Met de filmweek rond Marrondag heeft het directoraat Cultuur een waardevol podium geopend voor Surinaamse filmmakers die verhalen vastleggen welke zelden voldoende ruimte krijgen binnen het reguliere culturele aanbod, waarbij film niet alleen als amusement wordt ingezet, maar ook als instrument om kennis, tradities en historische ervaringen voor volgende generaties te bewaren.
De activiteiten worden georganiseerd in aanloop naar 10 oktober en plaatsen de marroncultuur en het marronerfgoed nadrukkelijk in de schijnwerpers. Het publiek kan de geselecteerde producties kosteloos bekijken, waardoor financiële drempels worden weggenomen en ook bezoekers die normaal geen bioscoop of cultureel evenement bezoeken toegang krijgen tot Surinaamse verhalen.
Beleidsmedewerker Darren Sarijoen geeft aan dat het directoraat bewust heeft gekozen voor een programma dat lokale filmmakers rechtstreeks ondersteunt. De activiteit is door het directoraat zelf gefinancierd, omdat de organisatie de nationale filmsector wil stimuleren en makers de gelegenheid wil bieden hun producties buiten de gebruikelijke kleine kring te presenteren.
Die ondersteuning is belangrijk in een sector waarin filmmakers vaak maanden of zelfs jaren aan een productie werken, maar daarna moeite hebben om geschikte vertoningslocaties, financiering en een breed publiek te vinden. Een film kan artistiek sterk en maatschappelijk waardevol zijn, maar zonder distributie, promotie en toegankelijke zalen blijft zelfs het beste verhaal grotendeels onzichtbaar.
De openingsavond begon met een optreden van Fiamba, waarna de documentaire Diima Doti van professor Cheryl White werd vertoond. De productie volgt Saramaccaanse vrouwen die volgens traditionele technieken kleipotten vervaardigen en daarmee een ambacht in stand houden dat door opeenvolgende generaties is beschermd en doorgegeven.
Diima Doti toont niet alleen het eindproduct, maar legt ook vast hoe kennisoverdracht binnen de Saamaka gemeenschap plaatsvindt. Een onderzoeksteam uit Paramaribo bestudeerde het materiële erfgoed en bracht de verzamelde kennis na maanden van onderzoek en productie samen in een korte documentaire. Daardoor wordt een kwetsbare traditie niet uitsluitend beschreven, maar ook audiovisueel bewaard.
Het programma omvat daarnaast Hidden World van Kenrich Cairo en Fort Buku van Loëlle Monsanto en Giorgio de la Fuente. Ook AKIKI, het meisje van Moiwana van Ameo Jokil en Mike Reeder en Ontwikkeling, alles op zijn tijd van Thanya Fonkel maken deel uit van de filmweek.
Iedere productie belicht vanuit een eigen invalshoek delen van de Surinaamse geschiedenis, identiteit en maatschappelijke ontwikkeling. De films maken zichtbaar dat verhalen uit het binnenland, marrongemeenschappen en historische locaties geen randverschijnselen zijn, maar deel uitmaken van het nationale geheugen en daarom een volwaardige plaats verdienen binnen onderwijs, cultuurbeleid en de creatieve economie.
Naast de vertoningen is een mini expositie ingericht over de marroncultuur en het bijbehorende culturele erfgoed. De combinatie van film, muziek en tastbare erfgoedobjecten geeft bezoekers meerdere mogelijkheden om met de cultuur kennis te maken en voorkomt dat Marrondag wordt teruggebracht tot uitsluitend een ceremoniële herdenking.
De belangstelling vanuit de samenleving is volgens Sarijoen groot. Bezoekers hebben gevraagd om vergelijkbare activiteiten vaker te organiseren, waarmee duidelijk wordt dat er behoefte bestaat aan een permanent en toegankelijk aanbod van Surinaamse films. Die reactie vormt tegelijk een opdracht aan beleidsmakers om het initiatief niet na één week te laten verdwijnen.
De vertoningen vinden plaats in gebouw 3 van Cultuurstudies, dat binnen het PURP project is gerenoveerd en inmiddels wordt gebruikt voor culturele activiteiten en filmvoorstellingen. Daarmee krijgt de investering in het gebouw een bredere betekenis, omdat gerenoveerde infrastructuur pas maatschappelijke waarde ontwikkelt wanneer kunstenaars, onderzoekers, jongeren en gemeenschappen er daadwerkelijk gebruik van kunnen maken.
Een werkelijk duurzaam Surinaams filmbeleid vraagt na deze geslaagde week om een vaste programmering, een transparant productiefonds, ondersteuning bij distributie en archivering en structurele samenwerking met scholen, televisiebedrijven en digitale platforms. Filmmakers moeten daarnaast auteursrechtelijk worden beschermd en eerlijk worden betaald, zodat cultureel erfgoed niet alleen applaus oplevert, maar ook economische ruimte schept voor de mensen die het vastleggen.
De filmweek bewijst dat Suriname over verhalen, makers en publiek beschikt, maar één gratis programma kan de structurele achterstand van de filmsector niet oplossen. Het directoraat heeft een deur geopend en zal die open moeten houden, want een samenleving die haar eigen geschiedenis niet filmt, bewaart of vertoont, laat uiteindelijk anderen bepalen welk beeld van haar cultuur overeind blijft.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
