De aanhoudende problemen met de drinkwatervoorziening in onder meer Charlesburg, Vredenburg en Houttuin leggen een structureel tekort aan investeringen en daadkracht bij de Surinaamsche Waterleiding Maatschappij (SWM) bloot. Terwijl bewoners al jarenlang kampen met een lage waterdruk, wordt hun uitzicht op substantiële verbetering opnieuw vooruitgeschoven. De uitbreiding van de productiecapaciteit bij Helena Christina moet verlichting brengen, maar volgens SWM-directeur Clifton Lienga zal de situatie in de betrokken gebieden naar verwachting pas vanaf 2028 aanzienlijk verbeteren. Voor de burgers betekent dit dat zij nog jaren rekening moeten houden met een probleem dat al lang om een structurele oplossing vraagt. Dat de SWM nu opnieuw wijst op noodzakelijke investeringen, maakt de situatie niet minder zorgwekkend. Schoon drinkwater is geen luxevoorziening die afhankelijk mag zijn van de snelheid waarmee projecten worden voorbereid of financiering beschikbaar komt. Het is een essentiële basisvoorziening waarop huishoudens dagelijks moeten kunnen rekenen. Wanneer de watertoevoer structureel tekortschiet, worden burgers geconfronteerd met de praktische en financiële gevolgen van problemen die zij niet zelf hebben veroorzaakt. Volgens Lienga wordt de lage waterdruk niet uitsluitend veroorzaakt door tijdelijke storingen. In verschillende gebieden is de druk al geruime tijd onvoldoende.
Uitval van pompstations en onderbrekingen in de stroomvoorziening kunnen de situatie verder verslechteren. Zelfs nadat een storing is verholpen, kan het lang duren voordat de leidingen opnieuw volledig zijn gevuld en de normale druk is hersteld. Ook lucht in het leidingnetwerk kan de watertoevoer hinderen. Deze technische verklaringen maken duidelijk dat de problemen meerdere oorzaken hebben. Ze onderstrepen tegelijkertijd hoe kwetsbaar een systeem wordt wanneer productiecapaciteit, infrastructuur en bedrijfszekerheid onvoldoende op elkaar zijn afgestemd. Storingen kunnen nooit volledig worden uitgesloten, maar een waterbedrijf moet over voldoende capaciteit en een betrouwbaar netwerk beschikken om de gevolgen ervan te beperken. De kern van het probleem is daarom niet alleen dat pompen uitvallen of leidingen onvoldoende functioneren. Het is vooral dat de noodzakelijke structurele verbeteringen jarenlang op zich hebben laten wachten. Bewoners kunnen weinig met technische verklaringen wanneer er thuis onvoldoende water uit de kraan komt. De achterstand is niet van gisteren. In het Water Supply Masterplan uit 2017 was al voorzien dat de productiecapaciteit zou worden uitgebreid van 5.800 naar 11.000 kubieke meter per uur.
Daarnaast moest het verouderde distributienetwerk worden vernieuwd. Voor de uitvoering werd destijds een bedrag van 253 miljoen Amerikaanse dollar geraamd. Bijna tien jaar later zijn de geplande verbeteringen nog niet volledig gerealiseerd. De coronapandemie en het uitblijven van een groot deel van de geplande investeringen worden genoemd als factoren die de uitvoering hebben vertraagd. Inmiddels zijn ook de prijzen van materialen en apparatuur gestegen, waardoor de oorspronkelijke kostenraming niet langer toereikend is. Die omstandigheden kunnen een deel van de vertraging verklaren, maar nemen de noodzaak van bestuurlijke verantwoording niet weg. Een meerjarig infrastructuurplan moet niet alleen ambities bevatten, maar ook duidelijke prioriteiten, uitvoerbare financieringsafspraken en controleerbare mijlpalen. Wanneer een plan jarenlang achterblijft bij de uitvoering, moet inzichtelijk worden gemaakt waar het misging, welke besluiten zijn genomen en wie verantwoordelijk is voor de voortgang. Zonder die transparantie dreigt het risico dat nieuwe plannen worden aangekondigd terwijl burgers blijven wachten op de uitvoering van oude toezeggingen.
De SWM wil de productiecapaciteit bij Helena Christina uitbreiden. De aanbesteding staat volgens Lienga voor volgend jaar gepland. Pas vanaf 2028 wordt een aanzienlijke verbetering verwacht. Daarnaast werkt de maatschappij aan nieuwe productiefaciliteiten in Cabendadorp en Alphonsdorp, die de watervoorziening in omliggende gebieden moeten versterken. Deze projecten kunnen noodzakelijk zijn, maar een aangekondigde aanbesteding is nog geen gerealiseerde installatie en een verwachte verbetering is nog geen garantie op voldoende waterdruk. De uitvoering moet daarom worden gevolgd aan de hand van concrete deadlines, beschikbare financiering en meetbare resultaten. Ook de aankondiging dat het strategisch plan binnenkort aan de regering wordt aangeboden, met als doel om uiterlijk in 2030 heel Suriname van drinkwater te voorzien, roept de noodzaak op van een geloofwaardige uitvoeringsstrategie. Een landelijke doelstelling heeft weinig waarde wanneer niet duidelijk is hoe de financiering wordt geregeld, welke gebieden voorrang krijgen en hoe de voortgang wordt gecontroleerd.
Lienga stelt dat verdere investeringen en financiële steun van de overheid noodzakelijk zijn. Dat onderstreept dat de verantwoordelijkheid niet uitsluitend bij de SWM ligt. De regering moet ervoor zorgen dat essentiële infrastructuur voldoende prioriteit krijgt, terwijl de watermaatschappij inzicht moet geven in haar investeringsbehoeften, uitvoeringscapaciteit en resultaten. De rekening van jarenlang uitstel mag niet stilzwijgend bij de burger terechtkomen. Gezinnen die afhankelijk zijn van een onbetrouwbare watertoevoer kunnen niet wachten op telkens nieuwe plannen en toekomstverwachtingen. De situatie in Charlesburg, Vredenburg en Houttuin maakt duidelijk dat structurele problemen om meer vragen dan technische uitleg en financiële voornemens. Wat nodig is, is een transparant en controleerbaar investeringsprogramma met duidelijke termijnen, periodieke voortgangsrapportages en concrete maatregelen om de bestaande problemen zo snel mogelijk te verlichten. Drinkwaterzekerheid moet worden behandeld als een publieke verantwoordelijkheid, niet als een belofte die telkens verder in de toekomst verdwijnt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
