Binnen drie weken krijgen communicatieprofessionals en de samenleving iets waar zij graag mee werken, omdat politiek pas echt spannend wordt wanneer cijfers en data uit ressorten en districten samenkomen. Ko’W’ Checking sprak uitgebreid met Mr. Hardeo R. Ramadhin over zijn zesde editie, waarin hij de verkiezingsuitslag fileert, en de eerste indruk is dat het boek leest als een opgebouwde case study met opvallend veel detail, veel meer dan de vorige edities. De lezer krijgt lagen mee van studies en analyses, van locatie en etniciteit tot het bewust eren van bekende Surinamers. Ramadhin geldt al jaren als auteur en politiek analist die verkiezingsdata omzet in verklaringen die ook voor niet ingewijden te volgen blijven.
De nieuwe editie is volgens Ramadhin niet alleen beter uitgewerkt, maar ook lastiger geweest om te schrijven omdat het politieke speelveld nu werkt met een gewijzigd kiesstelsel. In een van zijn beschrijvingen geeft hij aan dat veertien politieke partijen meededen, en dat zeven daarvan de rekenkundige drempel niet haalden die in het publieke debat vaak als kiesdeler wordt aangeduid, ook al werkt de formele zetelverdeling met methoden rond gemiddelden en voorkeursstemmen. Die mix van nieuwe regels en een drukker veld maakt het boek interessant voor campagnemakers die willen begrijpen welke keuzes nu daadwerkelijk rendement opleveren. Ramadhin illustreert dit met het scenario dat de NPS onder het oude stelsel uit 2020 opnieuw op drie zetels zou zijn uitgekomen, terwijl de NDP daar op vierentwintig zou eindigen en de VHP op achttien, waarbij de NDP in beide stelsels de grootste partij blijft.
De kern van die verschuiving ligt bij het gewijzigde kiesstelsel, omdat Suriname richting de verkiezingen van 25 Mei 2025 het districtenstelsel inruilde voor landelijke evenredige vertegenwoordiging. Daarmee telt elke stem in principe even zwaar, en verdwijnt het mechanisme dat in dunbevolkte districten relatief goedkope zetels mogelijk maakte. De wetswijziging is in Oktober 2023 door De Nationale Assemblée aangenomen onder hoge tijdsdruk, om de organisatie van 2025 haalbaar te houden. In de praktijk betekent dit dat partijen minder kunnen leunen op geografische zekerheden en eerder moeten sturen op brede nationale optelsommen.
Voor communicatiestrategen wordt de analyse onvermijdelijk, omdat winnen niet alleen rust op zekerheden per district, maar vooral op nationale conversie van kiezersgroepen. Ramadhin wijst erop dat de VHP haar achterban vooral heeft in Wanica, Commewijne, Paramaribo, Nickerie en Saramacca, en dat zo’n geografische concentratie in een landelijk telmodel andere risico’s en kansen geeft dan vroeger. Dat wordt extra zichtbaar wanneer je, met de NDP als referentie, de verschuivingen in stemgedrag langs meerdere lijnen naast elkaar legt. In die vergelijking komt ook duidelijker in beeld waar de VHP in relatieve zin stemmen heeft ingeleverd en hoe de winnende partij daarvan heeft kunnen profiteren.
De meest concrete onderbouwing zit in de uitsplitsing van stemstromen, waarbij hij bij de NDP laat zien hoe verschillende profielen meetellen in de optelsom van zetels. In het boek beschrijft Ramadhin dat veertien Hindostaanse kandidaten samen goed waren voor 4,4 DNA zetels, en dat Ashwin Adhin, Rabin Parmessar, Lalbiharie, Joeloemsingh, Salarbaks, Gopal, Mathoera, Parbhoe, Joemai en Debi gezamenlijk 23.830 stemmen haalden, met 19.228 stemmen op naam van Adhin. Bij de Marronkandidaten rekent hij met een bijdrage van 2 DNA zetels, waarbij Miesiekaba, Akiemboto, Afonsoewa, Loche, Asodanoe, Misiedjan, Atompai M, Baabo, Amoida en Adjako samen 10.777 stemmen haalden. Bij de Javaanse kandidaten komt hij uit op 1 DNA zetel, waarbij Sadi, Sapoen, Bink, Noersalim, Kasantirto, Waidoe, Adna en Soeredjo samen 5.038 stemmen noteerden.
Zonder deze stemmen zou de NDP volgens zijn berekening eindigen op 53.785 stemmen, goed voor 10,2 DNA zetels, en daar ltoont de data in het boek aan hoe een ogenschijnlijk kleine verschuiving binnen subgroepen een groot verschil kan maken. Het is nuttig om de metafoor te benoemen die Ramadhin gebruikt om de samenhang te verduidelijken, omdat hij daarmee de logica achter de cijfers toegankelijk maakt. In het gesprek haalt hij een beeld aan dat prachtig past in het scenario, omdat hij zich baseert op een theorie die hij toeschrijft aan wijlen archeoloog en kunsthistoricus Ben Mitrasingh. Het gaat om de pikolet metafoor, waarbij je een pikolet alleen vangt met een pikolet, en in campagnetermen betekent dit dat je een tegenstander soms alleen kunt verslaan door diens logica, psychologie en cultuur op het juiste moment en voor de juiste doelgroep te spiegelen om zo hun vertrouwen en stem te winnen.
De nieuwe editie krijgt extra gewicht in vergelijking met eerdere edities, omdat je dan ziet wat dezelfde schrijver anders doet onder nieuwe spelregels en een ander krachtenveld. Ko’W’ Checking trekt de lijn door richting 2030, met de herinnering dat in 2020 al discussies oplaaiden over strategisch stemgedrag, dat volgens ons in 2023 door een communicatiegroep opnieuw als risico werd aangetoond en in 2025 opnieuw zichtbaar werd in de politieke uitkomst. De spanning richting 2030 zit daardoor niet alleen in cijfers, beloftes en peilingen, maar in de vraag welke partij visie kan vertalen naar uitvoerbaar beleid dat ondernemers en de samenleving merkbaar lucht geeft. Dat maakt deze zesde editie tot een handleiding die je niet alleen koopt, maar ook moet studeren.
