De internationale bijeenkomst die de Centrale Bank van Suriname samen met de Alliance for Financial Inclusion in Hotel Torarica heeft geopend, komt op een moment waarop het land niet alleen praat over modern betalingsverkeer, digitale financiële diensten en economische groei, maar ook moet bewijzen dat de gewone burger niet opnieuw achterblijft wanneer het financiële systeem sneller, complexer en technologischer wordt. De 31e Consumer Empowerment and Market Conduct Physical Working Group Meetings, met het thema Advancing Gender Equity and Empowerment, plaatsen consumentenbescherming, financiële educatie en marktgedrag precies daar waar zij horen, namelijk in het centrum van nationale ontwikkeling. Een economie die zich voorbereidt op olie, gas, digitale betalingen en nieuwe investeringsstromen kan zich geen systeem veroorloven waarin innovatie sneller beweegt dan vertrouwen.
De boodschap van de bijeenkomst is duidelijk, omdat financiële inclusie allang niet meer alleen betekent dat iemand een bankrekening heeft of ergens een betaalapp kan openen. De echte vraag is of burgers begrijpen welke risico’s zij nemen, of financiële instellingen eerlijk handelen, of digitale diensten veilig genoeg zijn en of kwetsbare groepen werkelijk toegang krijgen tot producten die hun leven verbeteren in plaats van hen dieper in schulden, misleiding of afhankelijkheid te duwen. In een land waar technologische vernieuwing vaak wordt aangekondigd voordat toezicht, educatie en uitvoering volledig op orde zijn, is die vraag niet theoretisch, maar dringend.
Vanessa D’Costa Chehin raakt daarom een gevoelig punt wanneer zij benadrukt dat innovatie nooit mag worden losgekoppeld van bescherming van de consument. Digitale financiële diensten kunnen betalingen versnellen, kosten verlagen en ondernemers helpen, maar zij kunnen ook nieuwe vormen van uitsluiting, fraude, datamisbruik en wantrouwen creëren wanneer burgers onvoldoende voorbereid zijn. Een betalingsrevolutie zonder consumentenvertrouwen wordt uiteindelijk geen vooruitgang, maar een nieuwe bron van onzekerheid voor mensen die toch al voorzichtig omgaan met hun geld.
De verwijzing naar de komende olie en gassector maakt de discussie nog belangrijker, want wanneer grotere geldstromen de economie binnenkomen, zal de druk op banken, ondernemers, huishoudens en digitale betaalstructuren toenemen. Als consumentenbescherming dan zwak blijft, kan economische groei vooral terechtkomen bij partijen die het systeem begrijpen, terwijl kleine ondernemers, vrouwen, jongeren, boeren en binnenlandbewoners opnieuw moeten toekijken vanaf de rand van de financiële markt.
De bijdrage van Dion Mokkum over financiële educatie vanaf jonge leeftijd is daarom meer dan een sympathieke oproep richting scholen en jongeren. Een samenleving die kinderen niet leert omgaan met sparen, lenen, digitaal betalen, investeren, risico’s en ondernemerschap, bouwt later een economie waarin volwassenen kwetsbaar blijven voor verkeerde keuzes en agressieve financiële producten. Initiatieven zoals Global Money Week kunnen waardevol zijn, maar zij krijgen pas echte kracht wanneer financiële educatie structureel wordt opgenomen in onderwijs, gemeenschapstraining en ondernemersbegeleiding.
Minister Andrew Baasaron legt vanuit Economische Zaken, Ondernemerschap en Technologische Innovatie terecht de koppeling met een veilig digitaal ecosysteem. Een snel en betrouwbaar betalingssysteem is geen luxe voor banken, maar een basisvoorwaarde voor het midden en kleinbedrijf, omdat kleine ondernemers direct geraakt worden door storingen, vertragingen, hoge transactiekosten en onduidelijke procedures. Geld moet niet alleen snel door het systeem bewegen, maar ook veilig, transparant en bereikbaar zijn voor de bakker, boer, marktverkoper, kapper, transporteur en startende ondernemer.
De ambitie om grotere economische stromen te laten doorsijpelen naar de basis klinkt goed, maar zij vraagt meer dan technische oplossingen. Payment systems kunnen de samenleving pas ondersteunen wanneer de burger weet hoe hij ze gebruikt, de ondernemer weet wat hij betaalt, de toezichthouder misbruik kan opsporen en de overheid voorkomt dat digitale toegang een nieuw privilege wordt voor stedelijke groepen met internet, identiteitsdocumenten en bankrelaties. Zonder die voorwaarden blijft digitalisering vooral een modern woord voor oude ongelijkheid.
Het hernieuwde NFIES actieplan en de Betalingsstrategie 2026 tot 2030 moeten daarom worden gelezen als fundamenten onder een bredere economische hervorming. Snellere betalingen, digitale identiteitsoplossingen en bereik richting het binnenland kunnen pas werken wanneer zij worden gekoppeld aan infrastructuur, cybersecurity, consumentenrechten, klachtenmechanismen en eerlijke concurrentie tussen financiële dienstverleners. Een strategie die alleen op papier staat, versterkt niemand, maar een strategie die in dorpen, wijken, scholen en bedrijven zichtbaar wordt, kan de financiële cultuur van het land veranderen.
Governor Maurice Roemer brengt de discussie terug naar het menselijke aspect, en dat is belangrijk omdat financiële technologie vaak te makkelijk wordt verpakt als een technisch succesverhaal. Uiteindelijk gaat het om de ondernemer die kapitaal zoekt, de boer in een afgelegen gemeenschap die toegang nodig heeft tot betalingen en krediet, de vrouw die economisch zelfstandiger wil worden, de jongere die een bedrijf wil starten en het gezin dat financiële veerkracht nodig heeft. Een centrale bank die inclusie serieus neemt, moet daarom niet alleen kijken naar systemen en indicatoren, maar naar levens die door betere toegang daadwerkelijk minder kwetsbaar worden.
Toch blijft de kritische vraag of Suriname genoeg uitvoeringskracht heeft om de mooie woorden over inclusie, gendergelijkheid en consumentenbescherming werkelijk te dragen. Financiële modernisering vraagt wetgeving, toezicht, data, technische kennis, samenwerking met banken, bescherming tegen cybercriminaliteit en een cultuur waarin instellingen verantwoordelijk worden gehouden voor hun marktgedrag. Als die onderdelen achterlopen, kan digitale vernieuwing sneller schade veroorzaken dan vertrouwen opbouwen.
De komende olieperiode vraagt dat financiële inclusie niet wordt behandeld als sociaal bijprogramma, maar als economische beveiliging voor het hele land. Suriname heeft behoefte aan een systeem waarin burgers in het binnenland, vrouwen, jongeren, micro ondernemers en kleine producenten niet pas worden meegenomen nadat de grote geldstromen al verdeeld zijn, maar vanaf het begin worden voorbereid op deelname, bescherming en groei. De praktische opdracht ligt in financiële educatie, veilige digitale identiteit, sterke consumentenrechten, betrouwbare betaalrails en toezicht dat niet wacht tot klachten zich opstapelen.
De bijeenkomst in Torarica is daarom meer dan een diplomatiek moment voor internationale beleidsmakers. Zij legt bloot dat de toekomst van Suriname niet alleen wordt bepaald door olievelden, investeringsprojecten en macro economische cijfers, maar ook door de vraag of gewone burgers financieel weerbaar genoeg worden gemaakt om in een veranderende economie mee te bewegen. Financiële inclusie wordt pas geloofwaardig wanneer innovatie niet boven de samenleving zweeft, maar de burger beschermt, de ondernemer versterkt en het vertrouwen in het financiële systeem groter maakt dan de angst om buitengesloten of benadeeld te worden.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
