Achter de indrukwekkende landbouwproductie van Latijns Amerika en het Caribisch gebied gaat een beleidslandschap schuil waarin sommige regeringen investeren in kennis, irrigatie en markten, maar andere de sector blijven verzwakken met prijsdruk, inefficiënte steunmechanismen en een gebrek aan moderne infrastructuur, waardoor boeren, consumenten en de voedselzekerheid uiteindelijk tegelijk de rekening betalen.
Een recente sectoranalyse naar de toekomst van landbouw en voedselvoorziening in Peru legt een bredere zwakte in de regio bloot. De OESO meet landbouwbeleid niet alleen aan de hand van hoeveel geld naar boeren stroomt, maar vooral aan de manier waarop dat geld door de economie beweegt. Directe steun aan producenten, de lasten of voordelen voor consumenten, investeringen in publieke diensten en de totale inzet van belastinggeld vormen samen een duidelijk beeld van de vraag of een land landbouw beschermt, belast of daadwerkelijk toekomstbestendig maakt.
De kern ligt in het verschil tussen geld dat tijdelijk de pijn verzacht en investeringen die een sector sterker maken. Rechtstreekse steun kan boeren op korte termijn helpen, maar onderzoek, inspectie, infrastructuur, voorlichting, innovatie en logistiek vergroten de productiviteit van de hele landbouwketen. Een overheid die vooral probeert prijzen kunstmatig te sturen, loopt het risico consumenten duurder te laten betalen zonder dat boeren structureel sterker worden.
Argentinië, Chili en Paraguay vallen op door hun relatief grote inzet op algemene landbouwdiensten. In Argentinië gaat 41,3 procent van de totale landbouwsteun naar publieke voorzieningen en diensten voor de sector. Chili komt uit op 54,7 procent en Paraguay op 53,9 procent. Het betreft investeringen in onder meer onderzoek, veterinaire en fytosanitaire diensten, productievoorzieningen en innovatie. Die cijfers tonen aan dat landbouwbeleid meer kan zijn dan subsidies en prijsmaatregelen, mits de middelen terechtkomen in systemen die producenten op lange termijn competitiever maken.
De werkelijkheid blijft echter grillig. Chili, Paraguay en Brazilië kennen ook relatief hoge directe producentensteun, respectievelijk 25,2 procent, 22,4 procent en 19,1 procent. Argentinië vormt het scherpste contrast, omdat de steun aan producenten daar uitkomt op min 19,3 procent. Boeren dragen er per saldo dus middelen af aan de rest van de economie in plaats van structureel te worden ondersteund. De totale landbouwsteun is er met min 1,9 procent zelfs negatief, een signaal dat de sector niet als motor van voedselzekerheid en export wordt behandeld, maar als bron waaruit elders geld kan worden onttrokken.
Ook de consument wordt niet overal beschermd. Peru, Paraguay en Mexico registreren de meest negatieve consumentensteun, met respectievelijk min 33,7 procent, min 30,6 procent en min 23,1 procent. Achter zulke cijfers gaat een harde realiteit schuil, omdat consumenten via hogere binnenlandse prijzen indirect meebetalen aan het landbouwbeleid. Een systeem dat de voedselprijs opdrijft zonder voldoende inkomensbescherming, efficiëntere productie of betere distributie, maakt gezinnen kwetsbaarder en ondermijnt tegelijk het vertrouwen in de eigen voedselketen.
Costa Rica geeft het grootste aandeel van zijn economie uit aan totale landbouwsteun, ongeveer 3,15 procent van het bruto binnenlands product. Colombia volgt met 1,1 procent. Hoge uitgaven zijn echter geen bewijs van goed beleid. De cruciale vraag blijft of de middelen leiden tot hogere opbrengsten, betere producten, lagere verliezen, meer exportkansen en een sterker inkomen voor boeren. Zonder meetbare resultaten kan steun veranderen in een permanente politieke uitgave die vooral bestaande afhankelijkheden in stand houdt.
De regio beschikt wel degelijk over een groeiende technologische basis. In Latijns Amerika en het Caribisch gebied zijn inmiddels 2.656 technologiegerichte landbouwbedrijven in kaart gebracht. Brazilië domineert met 2.075 ondernemingen, gevolgd door Argentinië met 158, Mexico met 110 en Colombia met 79. Die ontwikkeling bewijst dat digitale landbouw geen verre belofte meer is, maar een concrete economische mogelijkheid. Sensoren, precisielandbouw, data over bodem en weer, slimme irrigatie, digitale voorlichting en betere marktinformatie kunnen boeren helpen om minder water, kunstmest en brandstof te verspillen.
De technologische dynamiek wordt echter geremd door de ongelijke kwaliteit van publieke instellingen. Brazilië beschikt met EMBRAPA over een sterk voorbeeld van een kennisinstituut dat onderzoek, innovatie en toepassing dichter bij de producent brengt. Veel andere landen missen voldoende onderzoekscapaciteit, betrouwbare statistieken, actuele landbouwtellingen en gespecialiseerde voorlichting. Een boer kan geen verstandige investering doen wanneer hij niet weet hoe de markt zich ontwikkelt, welke klimaatrisico’s naderen of aan welke kwaliteitseisen zijn product moet voldoen.
Waterbeheer wordt daarbij steeds bepalender. Droogte, overstromingen en grillige weerspatronen leggen bloot hoe kwetsbaar landbouw blijft wanneer irrigatie, afwatering, opslag en transport jarenlang achterblijven. Slechte plattelandswegen, gebrekkige koelketens en zwakke logistiek leiden niet alleen tot hogere kosten, maar ook tot voedselverlies dat in een regio met grote landbouwpotentie onaanvaardbaar blijft. Traceerbaarheid, laboratoria, residutesten en voedselveiligheid zijn evenzeer noodzakelijk om toegang te behouden tot markten die steeds strengere eisen stellen aan ontbossing, pesticiden en productkwaliteit.
De vooruitzichten laten zien dat productiviteit en duurzaamheid niet elkaars vijanden hoeven te zijn. Een verbetering van de landbouwproductiviteit met 15 procent, gecombineerd met brede toepassing van bestaande klimaatslimme technieken, kan de wereldwijde ondervoeding sterk terugdringen en de directe uitstoot van broeikasgassen uit de landbouw met 7 procent verlagen. De keuze ligt dus niet tussen meer voedsel of een beter klimaat, maar tussen slimme productie en een systeem dat verspilling, bodemuitputting en afhankelijkheid blijft belonen.
De Surinaamse regering heeft ruimte om een andere koers te kiezen door landbouw niet uitsluitend te behandelen als een subsidiepost of een sector voor noodmaatregelen, maar als een strategische pijler die kennis, waterbeheer, laboratoria, koude opslag, digitale data en toegang tot markten nodig heeft. Wie nu investeert in betrouwbare informatie, moderne voorlichting en productiegebieden die bestand zijn tegen klimaatverandering, voorkomt dat toekomstige voedselzekerheid afhankelijk wordt van import en politieke improvisatie.
De regio bezit grond, water, ondernemers en technologische mogelijkheden genoeg, maar zonder beleid dat boeren sterker maakt in plaats van slechts tijdelijk overeind houdt, blijft landbouw een belofte die telkens opnieuw door dezelfde structurele zwaktes wordt ingehaald.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
