Wanneer de leiders van BRICS op 12 en 13 september in New Delhi bijeenkomen, ligt er veel meer op tafel dan een nieuwe gezamenlijke verklaring. Het inmiddels uitgebreide machtsblok wil laten zien dat opkomende economieën niet langer alleen toeschouwer zijn in een financieel en politiek systeem dat decennialang door Washington en Europa werd vormgegeven. De vraag is echter of BRICS zijn gewicht ook kan omzetten in besluiten die handel, financiering en internationale invloed werkelijk veranderen.
Wat in 2001 begon als een economische term voor Brazilië, Rusland, India en China, is uitgegroeid tot een breed samenwerkingsverband met elf leden. Zuid Afrika, Egypte, Ethiopië, Indonesië, Iran, Saoedi Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hebben de kring vergroot, naast een groep partnerlanden die aansluiting zoekt bij het platform. Daarmee brengt BRICS grote energieproducenten, energieverbruikers, handelslanden en snelgroeiende markten onder één dak.
De gezamenlijke economische schaal is indrukwekkend, maar omvang alleen maakt nog geen wereldmacht. BRICS vertegenwoordigt volgens eigen cijfers ongeveer veertig procent van de wereldeconomie gemeten naar koopkracht en omvat een zeer groot deel van de wereldbevolking. De uitbreiding vergroot de onderhandelingsruimte van landen die meer zeggenschap verlangen binnen instellingen als het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank.
Financieel heeft het blok al zichtbare instrumenten opgebouwd, want de New Development Bank beschikt over een portefeuille van 139 goedgekeurde projecten met een totale financiering van ongeveer 42,9 miljard Amerikaanse dollar, vooral gericht op infrastructuur, energie, water en duurzame ontwikkeling. Daarnaast bestaat een gezamenlijke reservevoorziening van 100 miljard dollar, bedoeld als vangnet wanneer landen onder druk komen door plotselinge kapitaalvlucht of valutastress.
De strijd om minder afhankelijk te worden van de Amerikaanse dollar blijft een van de gevoeligste ambities. Handel in nationale munten, eigen betalingsverbindingen en financiering in lokale valuta moeten de kwetsbaarheid verminderen van landen die telkens worden geraakt door schommelingen in de dollar, renteverhogingen en internationale sancties. De ontwikkelingsbank heeft die richting al steviger ingezet, want 43,5 procent van haar goedkeuringen in 2024 luidde in nationale valuta, vooral in renminbi en Zuid Afrikaanse rand.
India wil het voorzitterschap benutten om samenwerking rond klimaatfinanciering, energietransitie, duurzame ontwikkeling en werkgelegenheid verder uit te bouwen. Tegelijkertijd hangt boven de top een zwaardere agenda van verstoorde aanvoerlijnen, dure energie, kwetsbare voedselmarkten, klimaatrisico’s en de snelle opmars van kunstmatige intelligentie. Landen die onvoldoende investeren in digitale kennis, energiezekerheid en moderne productie dreigen opnieuw achteraan te sluiten, ook wanneer zij formeel deel uitmaken van een groeiend internationaal blok.
De grootste beperking ligt niet buiten BRICS, maar binnen de eigen gelederen, omdat leden sterk verschillen in politieke belangen, handelsrelaties, defensieveiligheid en afhankelijkheid van buitenlandse markten. China kiest vaker voor een harde economische lijn, andere landen zoeken ruimte voor overleg met Washington en weer andere staten moeten tegelijk rekening houden met conflicten in hun eigen regio. Een gezamenlijke koers over handel, oorlog, sancties en internationale betalingen wordt daardoor telkens een oefening in voorzichtig compromis.
Druk vanuit de Verenigde Staten geeft het blok wel een extra reden om nauwer samen te werken. Dreigingen met tarieven of sancties kunnen landen dichter bij elkaar brengen, maar zij kunnen ook blootleggen wie bereid is economische risico’s te dragen en wie uiteindelijk kiest voor bescherming van de eigen exportbelangen. De komende top wordt daarom een test van bestuurlijke volwassenheid, want een groep die een multipolaire wereldorde verlangt, moet eerst bewijzen dat zij uiteenlopende belangen in uitvoerbare afspraken kan omzetten.
Voor Suriname ligt hierin een belangrijke kans om niet alleen naar grote geopolitieke woorden te luisteren, maar vooral te letten op praktische toegang tot markten, infrastructuurfinanciering, digitale kennis en handel in meerdere munten. Een kleine economie wordt sterker wanneer zij vooraf deskundigheid opbouwt, projecten financieel solide voorbereidt en partners kiest op basis van meetbare nationale belangen in plaats van politieke opwinding.
De waarde van BRICS zal uiteindelijk niet worden bepaald door het aantal landen rond de tafel, maar door de vraag of er na New Delhi meer ontstaat dan diplomatieke taal. Concrete betaalstructuren, goed gefinancierde projecten, veiligere handelsroutes en gezamenlijke standaarden voor technologie en klimaat kunnen het blok echte invloed geven. Blijven die resultaten uit, dan groeit BRICS vooral op papier, terwijl de bestaande wereldorde in de praktijk nauwelijks verschuift.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
