Met aardbevingen in bergketens, cyclonen boven warme zeeën, overstromingen in kwetsbare rivierdelta’s en droogte in regio’s die nauwelijks hebben bijgedragen aan de klimaatcrisis op de achtergrond, probeert India onder zijn BRICS voorzitterschap een nieuw verhaal over rampenweerbaarheid te bouwen. De agenda voor 2026 draait niet alleen om diplomatieke solidariteit tussen landen van het Zuiden, maar om de vraag of opkomende economieën eindelijk een eigen uitvoeringsarchitectuur kunnen maken voor voorbereiding, financiering, waarschuwing en herstel. Achter de woorden humanity first schuilt daardoor een bredere poging om rampenbeleid los te trekken uit trage beloftes en het te verbinden aan systemen die levens, infrastructuur en ontwikkelingswinst daadwerkelijk kunnen beschermen.
De eerste technische bijeenkomst over Disaster Risk Reduction onder leiding van India’s National Disaster Management Authority gaf die ambitie een concreet begin. Niet de grote verklaring stond centraal, maar vijf werkgebieden die samen een raamwerk vormen voor praktische samenwerking tussen BRICS landen. Rampenrisicofinanciering, vroege waarschuwingssystemen, stedelijke weerbaarheid, natuurgebaseerde oplossingen en technologieoverdracht vormen in die opzet geen losse thema’s, maar de bouwstenen van een Zuid Zuid model dat sneller moet kunnen reageren dan klassieke multilaterale trajecten.
De koppeling met het Sendai Framework is daarbij belangrijk, omdat de internationale gemeenschap al jaren weet wat er moet gebeuren maar vaak blijft steken in uitvoering. Risico’s begrijpen, bestuur versterken, investeren in weerbaarheid en beter herstellen na rampen zijn geen nieuwe ideeën, maar in veel ontwikkelingslanden ontbreekt het aan financiering, technische capaciteit en grensoverschrijdende samenwerking om die principes consequent toe te passen. BRICS kan precies daar gewicht krijgen, mits het forum niet blijft hangen in conferentietaal maar instrumenten bouwt die landen direct kunnen gebruiken wanneer een ramp toeslaat.
Een speciaal BRICS fonds voor rampenrisicofinanciering zou in dat verhaal een kantelpunt kunnen zijn. Als de New Development Bank zo’n mechanisme mee helpt voeden, kunnen lidstaten sneller liquiditeit krijgen na grote grensoverschrijdende rampen, zonder maanden te wachten op noodleningen, donorbeloften of complexe internationale procedures. Daarmee zou de belofte van loss and damage, waar kwetsbare landen al jaren op hameren, eindelijk dichter bij praktische uitvoering kunnen komen.
De geografische werkelijkheid van de BRICS landen maakt samenwerking extra logisch. Rusland kampt met smeltende permafrost en zware bosbranden in Siberië, China heeft te maken met overstromingsrisico’s, gletsjermeren en variaties in grote riviersystemen, terwijl India, Brazilië en Zuid Afrika zich bevinden in klimaatzones waar biodiversiteit, waterzekerheid en bevolkingsdruk steeds harder botsen. In al die gevallen gaat het niet alleen om nationale rampen, maar om systemen die over grenzen heen werken en waarvoor losse staatsreacties vaak te laat of te beperkt zijn.
Het meest urgente voorbeeld ligt in de Hindu Kush Himalaya, het zogenaamde waterreservoir van Azië. Dit bergsysteem voedt twaalf grote rivieren en is verbonden met het bestaan van bijna twee miljard mensen, maar gletsjers trekken zich terug en de risico’s van overstromingen uit gletsjermeren nemen toe. Een gezamenlijk BRICS netwerk voor cryosfeer monitoring, gedragen door India, China en Rusland, zou real time data kunnen verbinden aan vroege waarschuwing en daarmee wetenschap omzetten in bescherming.
Ook de kusten vragen om een gezamenlijke aanpak, want Brazilië, Zuid Afrika, India en China hebben samen enorme kustgebieden waar stormvloeden, zeespiegelstijging, havenrisico’s en stedelijke overstromingen steeds grotere economische schade kunnen veroorzaken. Een BRICS programma voor kustweerbaarheid kan mariene wetenschap, stedelijke planning, verzekeringskennis en infrastructuurbeleid samenbrengen, zodat landen niet telkens apart dezelfde lessen hoeven te betalen na elke ramp.
India brengt in deze agenda een bijzondere geloofwaardigheid mee, omdat het land zelf de afgelopen decennia een omvangrijk rampenbeheersingssysteem heeft opgebouwd. De National Disaster Response Force, cycloonwaarschuwingen, gemeenschapsnetwerken in kwetsbare deelstaten en digitale hulpmiddelen voor hulpverlening tonen dat rampenbeleid geen abstract bestuursveld hoeft te zijn. Die ervaring kan worden verpakt in trainingen, software, draaiboeken, casestudies en overdraagbare modellen die andere BRICS landen en kleinere partnerstaten kunnen aanpassen aan hun eigen realiteit.
De grootste uitdaging blijft echter dat technische kennis vaak niet doorstroomt naar politieke besluitvorming. Veel internationale bijeenkomsten produceren sterke analyses, maar die verdwijnen zodra nationale budgetten, ministeriële prioriteiten en geopolitieke gevoeligheden in beeld komen. Een vast BRICS adviespanel voor wetenschap en technologie rond rampenweerbaarheid kan daarom waardevol zijn, omdat zo’n lichaam jaarlijks kan aangeven welke risico’s groeien, welke data ontbreken en welke investeringen niet langer kunnen worden uitgesteld.
Daarmee wordt rampenweerbaarheid ook een vorm van geopolitieke positionering. In een wereld waarin de klassieke klimaatdiplomatie steeds vaker vastloopt door grootmachtspanningen, kan BRICS zich profileren als platform dat niet alleen praat over emissies, maar ook over overleven, aanpassen en herstellen. Adaptatie wordt dan geen defensieve agenda van kwetsbare landen, maar een strategische asset voor staten die begrijpen dat infrastructuur, voedsel, water, steden en burgers beschermd moeten worden voordat de volgende ramp de begroting leegtrekt.
Suriname moet deze ontwikkeling met grote aandacht volgen, omdat Caribische kustlanden en bosrijke staten leven in de ruimte tussen klimaatrisico, beperkte middelen en grote ontwikkelingsambities. Een land met lage kustgebieden, kwetsbare afwatering, waardevolle bossen, riviergemeenschappen en toekomstige olie inkomsten heeft belang bij vroege waarschuwingssystemen, rampenfinanciering, natuurgebaseerde kustbescherming, datadeling en regionale kennisnetwerken. De kans ligt in het bouwen van projecten die niet pas na schade reageren, maar vóór de ramp financierbaar, uitvoerbaar en meetbaar zijn.
De BRICS rampenagenda van 2026 laat uiteindelijk zien dat Zuid Zuid samenwerking pas betekenis krijgt wanneer zij instituties, geld en technologie weet te verbinden aan de harde werkelijkheid van mensen die onder water komen te staan, hun oogst verliezen of hun stad zien breken onder storm en hitte. India heeft de schaal, ervaring en morele positie om van deze agenda meer te maken dan een voorzittersleus, maar de test ligt in de uitvoering. Als BRICS erin slaagt een roadmap, een financieringsfaciliteit, gedeelde waarschuwingssystemen en een wetenschappelijk adviesmechanisme neer te zetten, kan humanity first veranderen van diplomatieke taal in een nieuw model van collectieve bescherming.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
