De Surinaamse brandweer staat steeds nadrukkelijker onder druk. Terwijl het aantal grasbranden de afgelopen periode sterk is toegenomen, blijkt een deel van het beschikbare blusmaterieel defect of niet langer inzetbaar. Tegelijkertijd kampt de brandweer met een beperkte beschikbaarheid van personeel. Daarmee ontstaat een situatie waarin niet alleen sprake is van een grotere werkdruk, maar ook van een structureel probleem met de capaciteit om branden snel en effectief te bestrijden. Bij meerdere gelijktijdige meldingen moet de brandweer noodgedwongen prioriteiten stellen. Woningbranden en incidenten waarbij mensenlevens direct gevaar lopen, krijgen voorrang. Als de nood hoog is, hebben andere acute bedreigingen altijd voorrang op grasbranden. Dat klinkt logisch, maar het legt tegelijkertijd een kwetsbaarheid zichtbaar, een grasbrand die aanvankelijk relatief beheersbaar lijkt, kan zich onder droge en winderige omstandigheden razendsnel ontwikkelen tot een bedreiging voor woningen, bedrijven en andere gebouwen. Juist daarin schuilt het gevaar. Wanneer de brandweer door een tekort aan voertuigen, personeel of beide niet onmiddellijk kan uitrukken, kan kostbare tijd verloren gaan. Een kleine brand kan daardoor uitgroeien tot een veel groter incident. De recente toename van grasbranden maakt duidelijk dat het niet langer om geïsoleerde incidenten gaat.
Het gaat om een ontwikkeling die de operationele capaciteit van de brandweer rechtstreeks onder druk zet. Het ministerie van Justitie en Veiligheid erkent dat de beschikbaarheid van materieel momenteel beperkt is. Een aantal blusvoertuigen is defect of niet meer inzetbaar. Voor voertuigen die nog kunnen worden hersteld, zijn inmiddels financiële middelen vrijgemaakt. Onderdelen moeten echter uit het buitenland worden aangevoerd. Dat er geld wordt vrijgemaakt voor reparaties is noodzakelijk, maar het probleem is daarmee niet opgelost. Een brandweerorganisatie kan zich geen langdurige afhankelijkheid van defect materieel permitteren. Brandbestrijding is een crisisdienst waarbij beschikbaarheid geen luxe is, maar een basisvoorwaarde. Een voertuig dat buiten gebruik is wanneer zich een grote brand voordoet, is geen administratief probleem maar een directe beperking van de operationele slagkracht. Daar komt de personele druk nog bij. Een beperkte personeelsbezetting betekent dat ook de inzetbaarheid van de beschikbare voertuigen onder druk kan komen te staan. Materieel zonder voldoende gekwalificeerd personeel levert immers geen volledige capaciteit op. De combinatie van personeelstekort, defecte voertuigen en een groeiend aantal brandmeldingen maakt de kwetsbaarheid van de brandweer daardoor groter dan uit afzonderlijke cijfers blijkt.
De omstandigheden maken de situatie bovendien urgenter. Volgens het ministerie wordt het verhoogde brandgevaar veroorzaakt door aanhoudende warmte, hoge temperaturen, sterke zon en droge omstandigheden, in combinatie met de invloed van El Niño. Vooral oktober en november worden aangewezen als perioden waarin extra voorzichtigheid geboden is. Het beroep op de samenleving om geen afval, gras of andere materialen in de open lucht te verbranden en geen brandbare spullen rond woningen en andere gebouwen achter te laten, is dan ook terecht. Maar preventie door burgers mag niet worden gebruikt als vervanging voor een brandweer die over voldoende mensen en betrouwbaar materieel beschikt. Veiligheid vraagt om beide, verantwoordelijk gedrag van burgers en een overheid die haar hulpdiensten voldoende toerust. De situatie in Ornamibo onderstreept de urgentie. Daar brak binnen korte tijd opnieuw brand uit. Het ministerie werkt samen met Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening en Openbaar Groen aan maatregelen om het brandrisico te beperken. Die samenwerking is noodzakelijk, maar structurele oplossingen zullen meer moeten omvatten dan het opruimen van brandgevaarlijke locaties nadat het risico zichtbaar is geworden.
De huidige ontwikkelingen leggen vooral zichtbaar hoe snel de brandweer in moeilijke situatie kan komen wanneer meerdere problemen tegelijkertijd optreden. Een dienst die moet kiezen welke brand eerst wordt aangepakt, omdat niet overal voldoende capaciteit beschikbaar is, opereert op de grens van wat verantwoord is. Zolang het aantal branden toeneemt en een deel van het materieel buiten gebruik blijft, wordt die druk alleen maar groter. Minister Harish Monorath heeft waardering uitgesproken voor het brandweerpersoneel dat ondanks beperkte middelen en hoge werkdruk blijft werken aan de veiligheid van de samenleving. Die waardering is op zijn plaats. Maar waardering voor brandweerlieden mag niet het eindpunt zijn. Zij moet worden vertaald in concrete investeringen, tijdige reparaties, voldoende personeel en een betrouwbare vloot van inzetbare voertuigen. De brandweer is uiteindelijk geen organisatie waarop pas tijdens een crisis moet worden gereageerd. De capaciteit moet voor de crisis op orde zijn. De combinatie van meer grasbranden, droge omstandigheden, defect materieel en beperkte personele capaciteit is daarom een duidelijke waarschuwing. Als de overheid pas structureel ingrijpt wanneer een brand uitgroeit tot een ramp, is het preventieve beleid al te laat.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
