De wereld dacht na 1971 dat goud langzaam naar de vitrine van de monetaire geschiedenis zou verdwijnen, maar centrale banken laten met hun aankopen zien dat het edelmetaal opnieuw wordt behandeld als strategisch bezit in een tijd waarin schulden stijgen, sancties harder worden gebruikt en geopolitieke macht steeds minder voorspelbaar is. Sinds de Verenigde Staten de koppeling tussen dollar en goud loslieten, leek het moderne financiële systeem gebouwd op fiatgeld, staatsobligaties, elektronische betalingen en vertrouwen in instituties, maar precies dat vertrouwen staat door oorlogen, inflatie, begrotingstekorten en financiële bewapening opnieuw onder druk. Goud is daardoor niet teruggekeerd als nostalgie, maar als verzekering tegen een wereld waarin geld steeds vaker ook politiek instrument wordt.
Centrale banken hebben de afgelopen jaren in uitzonderlijk tempo goud toegevoegd aan hun reserves, en dat gedrag zegt meer dan veel officiële verklaringen over vertrouwen in het internationale geldsysteem. Volgens recente marktgegevens bleef de aankoop door centrale banken in 2025 historisch hoog, ook al vertraagde het tempo na enkele jaren van recordvraag. De richting blijft duidelijk, omdat veel reservebeheerders goud niet langer zien als passief bezit, maar als een strategische buffer die waarde behoudt wanneer valuta, obligaties en buitenlandse tegoeden kwetsbaar worden.
De dollar blijft veruit de dominante reservemunt, maar zijn onaantastbaarheid wordt steeds vaker voorzichtig bevraagd. Centrale banken houden nog altijd grote hoeveelheden Amerikaanse staatsobligaties en dollaractiva aan vanwege liquiditeit, diepte van de markt en vertrouwen in Amerikaanse instituties, maar een te grote afhankelijkheid van één munt betekent ook blootstelling aan Amerikaanse rente, Amerikaanse politiek, Amerikaanse sancties en Amerikaanse financiële voorwaarden. Goud biedt in dat landschap een andere vorm van zekerheid, omdat het door geen enkele regering wordt uitgegeven en niet rechtstreeks afhankelijk is van de begrotingsdiscipline of geopolitieke keuzes van één land.
De bevriezing van Russische buitenlandse reserves na de invasie van Oekraïne heeft in veel hoofdsteden een diepe waarschuwing achtergelaten. Niet omdat alle landen hetzelfde risico lopen, maar omdat zichtbaar werd dat reserves die in buitenlandse financiële systemen worden aangehouden, in uiterste politieke omstandigheden kunnen worden geblokkeerd. Fysiek goud dat in eigen land wordt opgeslagen, heeft een andere strategische kwaliteit, omdat het niet via een druk op een knop kan worden bevroren, niet afhankelijk is van correspondentbanken en niet in dezelfde mate onder de jurisdictie van een tegenstander valt.
Die sanctieles verklaart waarom goud voor sommige landen meer is geworden dan een financieel activum. Het is een instrument van soevereiniteit, een verzekering tegen uitsluiting en een stille poging om de reservestructuur minder kwetsbaar te maken voor machtsconflicten. BRICS landen en andere opkomende economieën kijken daarom steeds nadrukkelijker naar goud als onderdeel van een bredere zoektocht naar meer financiële autonomie, ook al betekent dit niet dat de dollar op korte termijn verdwijnt als centrum van het systeem.
Dedollarisatie wordt vaak te simpel voorgesteld alsof landen morgen massaal afscheid nemen van de dollar, maar de realiteit is genuanceerder en daardoor juist belangrijker. De wereld bouwt geen nieuw geldsysteem in één beweging, maar centrale banken verminderen stap voor stap de concentratierisico’s in hun reserves. Zij houden dollars omdat zij die nodig hebben, maar kopen goud omdat zij zich willen indekken tegen een toekomst waarin toegang tot dollars, Amerikaanse markten en Westerse financiële infrastructuur minder vanzelfsprekend kan worden.
De schuldenlast van grote economieën versterkt deze beweging, omdat hoge publieke schuld de vraag oproept hoe staten hun verplichtingen op lange termijn zullen dragen. Wanneer regeringen structureel veel blijven lenen, groeit de vrees dat inflatie, financiële repressie, lage reële rente of politieke druk op centrale banken uiteindelijk deel van de oplossing worden. Goud kan geen begroting redden, maar het heeft één eigenschap die in zo’n omgeving opnieuw aantrekkelijk wordt, namelijk dat het niet kan worden bijgedrukt om een begrotingsgat te dichten.
Inflatie heeft dezelfde psychologische functie in de terugkeer van goud. Huishoudens merken prijsstijgingen in winkels, maar centrale banken zien ze in de geloofwaardigheid van valuta en staatsobligaties. Een periode van hardnekkige inflatie herinnert beleidsmakers eraan dat papiergeld uiteindelijk rust op vertrouwen, discipline en instituties. Goud levert geen rente op, maar het draagt ook geen tegenpartijrisico zoals een obligatie, en precies dat maakt het aantrekkelijk wanneer de wereld onzeker wordt over de kwaliteit van schuldbewijzen.
De rol van BRICS moet in dit verband niet worden overdreven, maar ook niet worden onderschat. De groep is geen monetaire unie en heeft geen geloofwaardig alternatief gebouwd dat de dollar onmiddellijk kan vervangen, maar de uitbreiding van BRICS en de discussie over handel in lokale valuta laten zien dat veel landen zoeken naar ruimte buiten de klassieke dollarorde. Goud past in die zoektocht omdat het een neutrale reservevorm biedt die geen akkoord over één nieuwe munt vereist.
China, India, Rusland en andere grote opkomende economieën gebruiken goud ieder vanuit eigen belangen. China bouwt reservekracht op in een tijd van strategische rivaliteit met de Verenigde Staten, India combineert historische goudcultuur met monetair risicobeheer, Rusland zag door sancties het belang van binnenlandse opslag en niet Westerse reservevormen scherper dan ooit, en kleinere landen bekijken goud steeds vaker als een manier om hun reserves geloofwaardiger en minder eenzijdig te maken. Het gemeenschappelijke patroon is niet ideologie, maar risicospreiding.
Toch blijft goud geen wondermiddel, omdat een regering met goudreserves maar zwakke instituties, slechte begrotingsdiscipline en beperkte productiviteit wordt niet plots financieel sterk. Goud beschermt reserves tegen bepaalde risico’s, maar het vervangt geen goed bestuur, geen concurrerende economie en geen betrouwbare muntpolitiek. De aantrekkingskracht van goud neemt toe in tijden van wantrouwen, maar duurzame monetaire macht komt nog altijd voort uit sterke productie, sterke instituties en een staat die zijn verplichtingen geloofwaardig beheert.
De discussie over goud raakt ook aan de opkomst van Bitcoin en andere digitale activa, omdat beide vaak worden gepresenteerd als alternatieven voor fiatgeld. Toch is de positie van goud in centrale bankreserves veel ouder, dieper en institutioneel sterker dan die van crypto. Bitcoin kan voor sommige beleggers een digitale schaarsteclaim zijn, maar centrale banken kiezen voor goud omdat het wereldwijd erkend, fysiek tastbaar, liquide, historisch getest en politiek minder afhankelijk is van private infrastructuur, exchanges en technologische kwetsbaarheden.
De Surinaamse overheid kan deze wereldwijde beweging zien als een waarschuwing over monetair vertrouwen, reservebeheer en strategische autonomie. Een Caribische economie met importafhankelijkheid, wisselkoersgevoeligheid en toekomstige olie inkomsten moet niet alleen kijken naar inkomstenstromen, maar ook naar de kwaliteit van reserves, het beheer van vreemde valuta, de bescherming tegen externe schokken en de geloofwaardigheid van de centrale bank. De kracht ligt niet in het kopiëren van grote landen, maar in het bouwen van een financieel beleid dat reserves spreidt, risico’s begrijpt en nationale rijkdom niet laat verdampen door korte termijn politiek.
Goud is dus niet terug omdat de wereld terugverlangt naar het verleden, maar omdat het heden opnieuw onzeker genoeg is om oude zekerheden aantrekkelijk te maken. Centrale banken kopen geen goud omdat zij moderne betalingssystemen afwijzen, maar omdat zij beseffen dat een financieel systeem gebouwd op vertrouwen altijd bescherming nodig heeft wanneer vertrouwen dunner wordt. De toekomst van geld zal waarschijnlijk niet bestaan uit een systeem, maar uit een complexere reservewereld waarin dollars, andere valuta, goud en digitale infrastructuur naast elkaar bestaan in een voortdurende strijd om vertrouwen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
