De internationale modewereld wordt steeds nadrukkelijker geconfronteerd met een verschuiving van economische en culturele invloed nu Brazilië tijdens de BRICS+ Fashion Summit in Moskou heeft laten zien dat de toekomst van de mode-industrie niet uitsluitend wordt bepaald door gevestigde Europese modehuizen, maar steeds meer door opkomende economieën die hun culturele identiteit, historische tradities en creatieve deskundigheid weten om te zetten in internationaal verhandelbare producten. Tijdens de bijeenkomst, die van 28 tot en met 30 september 2026 plaatsvond in het Zaryadye Concert Hall in de Russische hoofdstad, kwamen ontwerpers, vertegenwoordigers van modeorganisaties, museumdeskundigen en ondernemers uit meer dan zestig landen bijeen om te onderzoeken hoe de sector zich kan aanpassen aan veranderende handelsstromen, technologische ontwikkelingen en een internationale consumentenmarkt waarin culturele authenticiteit steeds belangrijker wordt. Brazilië vervulde binnen deze discussie een opvallende rol doordat vertegenwoordigers van het Brazilian Fashion Council en het internationaal opererende modemerk Farm Rio benadrukten dat mode veel meer vertegenwoordigt dan kledingproductie en commerciële verkoop. De sector beschikt volgens hen over een belangrijke culturele en economische functie, omdat ontwerpers historische kennis, regionale tradities en ambachtelijke technieken kunnen gebruiken om producten te ontwikkelen die zowel commercieel aantrekkelijk als cultureel herkenbaar zijn. Achter deze benadering schuilt een belangrijke verandering binnen de mondiale creatieve economie, waarbij landen die traditioneel vooral bekendstaan om hun grondstoffen, landbouwproducten en industriële productie steeds nadrukkelijker onderzoeken hoe zij via cultuur, vormgeving en intellectueel eigendom een grotere plaats kunnen verwerven binnen internationale waardeketens.
Een van de belangrijkste bijdragen tijdens de openingsdag kwam van Thalyta Gomes Ferraz, senior adviseur voor institutionele betrekkingen bij het Brazilian Fashion Council, die deelnam aan een discussie over de betekenis van mode binnen museumcollecties en de verantwoordelijkheid van culturele instellingen om historische kledingstukken, ontwerpen en creatieve processen voor toekomstige generaties te bewaren. De bijeenkomst draaide om de vraag welke kledingstukken werkelijk behoren tot het culturele erfgoed van een samenleving en op welke manier musea kunnen bepalen welke ontwerpen, technieken en verhalen voldoende historische betekenis hebben om structureel te worden gedocumenteerd. Deze discussie raakt aan een fundamentele verandering in de manier waarop mode wordt gewaardeerd, omdat kleding lange tijd vooral werd behandeld als een consumptieproduct dat na verloop van tijd zijn economische waarde verliest en wordt vervangen door nieuwe collecties. Binnen de hedendaagse culturele sector groeit echter het inzicht dat kledingstukken eveneens belangrijke historische informatie bevatten over maatschappelijke verhoudingen, identiteit, politieke veranderingen en de ontwikkeling van ambachtelijke deskundigheid. Ferraz benadrukte dat museumcollecties steeds aantrekkelijker worden voor jongere generaties, omdat tentoonstellingen bezoekers in staat stellen hun eigen culturele achtergrond beter te begrijpen en historische ontwikkelingen te verbinden aan hedendaagse vormgeving. De rol van musea verschuift daarmee van het uitsluitend bewaren van oude kledingstukken naar het actief documenteren van de creatieve processen waarmee ontwerpers culturele tradities opnieuw interpreteren. Het gaat daarbij niet alleen om de uiterlijke vorm van een kledingstuk, maar eveneens om de gebruikte materialen, productietechnieken, historische invloeden en de maatschappelijke betekenis die aan bepaalde ontwerpen wordt verbonden.
De internationale bijeenkomst bood daarnaast ruimte voor een bredere discussie over de samenwerking tussen musea, ontwerpers, kunstenaars en onderwijsinstellingen, omdat het behoud van cultureel erfgoed steeds vaker wordt beschouwd als een belangrijke bron voor nieuwe economische activiteiten. Het Modemuseum in het Braziliaanse Belo Horizonte en het Russische Museum voor Decoratieve Kunsten in Moskou werden daarbij aangehaald als voorbeelden van culturele instellingen die historische collecties en ambachtelijke tradities toegankelijk maken voor een nieuw publiek. Door traditionele kledingstukken, historische ontwerpen en creatieve technieken binnen tentoonstellingen te presenteren, kunnen dergelijke instellingen bijdragen aan het behoud van kennis die anders geleidelijk verloren dreigt te gaan. Voor de internationale mode-industrie vertegenwoordigt deze kennis echter ook een economische mogelijkheid, omdat ontwerpers authentieke culturele elementen kunnen gebruiken om nieuwe collecties te ontwikkelen die zich onderscheiden van massaal geproduceerde kleding. De uitdaging ligt bij het vinden van een verantwoord evenwicht tussen commerciële toepassing en respect voor de oorspronkelijke culturele betekenis van de gebruikte ontwerpen. Traditionele patronen, ambachtelijke technieken en symbolen behoren immers vaak tot de identiteit van specifieke gemeenschappen en mogen niet zonder zorgvuldige afspraken worden behandeld als vrij beschikbare commerciële producten. Een succesvolle creatieve industrie moet daarom niet alleen investeren in vormgeving en marketing, maar eveneens in documentatie, bescherming van intellectueel eigendom en eerlijke samenwerking met de gemeenschappen die de oorspronkelijke kennis hebben ontwikkeld. Het behoud van cultureel erfgoed wordt op die manier verbonden aan economische ontwikkeling zonder dat de historische en maatschappelijke betekenis ervan verloren hoeft te gaan.
De Braziliaanse aanwezigheid kreeg een tweede belangrijke economische dimensie door de bijdrage van Aline Souza de Oliveira, die namens het modemerk Farm Rio sprak over de mogelijkheden die internationale modebijeenkomsten bieden aan zelfstandige ontwerpers en opkomende ondernemingen. Farm Rio heeft zich vanuit Brazilië ontwikkeld tot een internationaal herkenbaar merk dat tropische patronen, kleurrijke ontwerpen en culturele invloeden uit het eigen land gebruikt om zich te onderscheiden binnen een uiterst concurrerende consumentenmarkt. Het bedrijf heeft zijn internationale positie mede versterkt door samenwerkingen met bekende ondernemingen zoals Adidas en Havaianas, waardoor Braziliaanse ontwerpen toegang hebben gekregen tot internationale verkoopkanalen en nieuwe doelgroepen. De deelname aan Moscow Fashion Week en de BRICS+ Fashion Summit laat zien dat dergelijke bijeenkomsten voor opkomende merken meer betekenen dan een gelegenheid om kleding op een catwalk te presenteren. Ontwerpers kunnen er contacten leggen met internationale inkopers, investeerders, producenten, gespecialiseerde media en andere ondernemingen die een belangrijke rol spelen bij de commerciële ontwikkeling van een modemerk. Vooral voor kleinere ondernemingen kan deze toegang doorslaggevend zijn, omdat het ontwikkelen van kwalitatief hoogwaardige producten slechts één onderdeel vormt van internationaal ondernemerschap. Zonder betrouwbare productiepartners, distributiekanalen, financiering en effectieve marketing blijft de commerciële waarde van een ontwerp vaak beperkt tot de lokale markt. Oliveira benadrukte daarom dat internationale deelname jonge ontwerpers niet uitsluitend zichtbaarheid biedt, maar ook professionele ervaring, nieuwe zakelijke relaties en mogelijkheden om hun werk binnen andere markten te positioneren.
De economische betekenis van deze ontwikkeling wordt duidelijk wanneer wordt gekeken naar de veranderende positie van de creatieve industrie binnen de internationale handel, omdat mode tegenwoordig veel verder reikt dan traditionele kledingproductie en steeds sterker verbonden raakt met technologie, digitale marketing, logistiek, intellectueel eigendom en internationale merkontwikkeling. Tijdens de bijeenkomst in Moskou werd onder meer gesproken over het gebruik van kunstmatige intelligentie binnen creatieve processen, de toepassing van moderne productietechnologie en de invloed van veranderend consumentengedrag op bestaande bedrijfsmodellen. Digitale ontwerpsystemen kunnen de ontwikkeling van nieuwe collecties versnellen, terwijl geautomatiseerde productieprocessen en verbeterde gegevensanalyse ondernemingen kunnen helpen om beter rekening te houden met de vraag naar specifieke producten. Tegelijkertijd neemt de internationale concurrentie toe doordat consumenten via digitale platforms gemakkelijker toegang krijgen tot merken uit verschillende landen en traditionele grenzen tussen nationale modemarkten geleidelijk vervagen. Deze ontwikkeling creëert mogelijkheden voor ontwerpers uit opkomende economieën, maar maakt eveneens duidelijk dat internationale groei afhankelijk blijft van voldoende technische deskundigheid, financiële capaciteit en een herkenbare commerciële identiteit. De BRICS+ Fashion Summit probeert daarom een samenwerkingsomgeving te ontwikkelen waarin ondernemingen uit verschillende landen ervaringen kunnen uitwisselen en mogelijkheden kunnen onderzoeken voor gezamenlijke productie, distributie en marktontwikkeling. De aanwezigheid van deelnemers uit meer dan zestig landen onderstreept dat de internationale belangstelling voor dergelijke samenwerking verder reikt dan de formele lidstaten van BRICS en dat de creatieve economie steeds nadrukkelijker onderdeel wordt van bredere handelsrelaties tussen landen van het mondiale Zuiden.
De bijeenkomst heeft bovendien een geopolitieke betekenis, omdat Rusland via internationale evenementen zoals Moscow Fashion Week en de BRICS+ Fashion Summit probeert zijn positie binnen de mondiale creatieve economie te versterken en nieuwe zakelijke verbindingen te ontwikkelen met ondernemingen uit Azië, Afrika, het Midden Oosten en Latijns Amerika. De veranderingen binnen internationale handelsrelaties en de terugtrekking van verschillende Westerse ondernemingen uit de Russische markt hebben de belangstelling voor alternatieve samenwerkingsverbanden vergroot. Voor Brazilië en andere deelnemende landen biedt deze ontwikkeling mogelijkheden om nieuwe afzetmarkten en zakelijke partners te onderzoeken, maar internationale uitbreiding vereist eveneens een zorgvuldige beoordeling van commerciële risico’s, betalingsmogelijkheden en de wettelijke voorwaarden waaronder ondernemingen grensoverschrijdend actief kunnen zijn. De groeiende rol van BRICS binnen de creatieve industrie betekent daarom niet dat traditionele Europese en Noord Amerikaanse modemarkten hun economische betekenis onmiddellijk verliezen. Parijs, Milaan, Londen en New York blijven invloedrijke centra voor ontwerp, investeringen en internationale distributie, maar de opkomst van nieuwe samenwerkingsplatforms laat zien dat ontwerpers steeds meer mogelijkheden krijgen om buiten deze gevestigde markten zakelijke relaties op te bouwen. Het werkelijke economische belang ligt niet bij het vervangen van de ene modehoofdstad door een andere, maar bij het vergroten van de internationale concurrentie en het ontwikkelen van aanvullende markten waarin talent uit verschillende culturele en economische achtergronden toegang kan krijgen tot investeringen en professionele ondersteuning.
De Braziliaanse aanpak laat daarnaast zien dat culturele identiteit steeds sterker kan functioneren als een economisch onderscheidend vermogen, omdat consumenten niet uitsluitend kleding kopen vanwege de technische kwaliteit of de gebruikte materialen, maar eveneens vanwege de geschiedenis, uitstraling en maatschappelijke betekenis van een merk. Farm Rio heeft een herkenbare internationale positie opgebouwd door elementen uit de Braziliaanse natuur, cultuur en creatieve tradities te verwerken in moderne ontwerpen, waardoor het bedrijf zich onderscheidt van ondernemingen die voornamelijk concurreren op lage productiekosten. Deze strategie biedt belangrijke inzichten voor de ontwikkeling van creatieve ondernemingen in andere landen, omdat culturele authenticiteit een vorm van economische waarde vertegenwoordigt die niet eenvoudig door concurrenten kan worden gekopieerd. De commerciële toepassing daarvan vereist echter professionele merkontwikkeling en een duidelijke kwaliteitsstrategie, omdat een culturele achtergrond op zichzelf onvoldoende is om internationaal concurrerend te worden. Ondernemingen moeten in staat zijn hun producten consistent te vervaardigen, leveringsafspraken na te komen en de rechten op hun ontwerpen voldoende te beschermen. Ook de betrokkenheid van lokale ambachtslieden verdient bijzondere aandacht, omdat de economische opbrengsten van internationaal succesvolle collecties niet uitsluitend terecht zouden moeten komen bij grote commerciële merken die traditionele technieken gebruiken. Een duurzame creatieve industrie ontstaat wanneer ontwerpers, producenten en gemeenschappen gezamenlijk profiteren van de waarde die hun culturele kennis op internationale markten vertegenwoordigt.
Suriname beschikt over belangrijke mogelijkheden om deze internationale ontwikkeling te benutten, omdat de culturele diversiteit van het land een uitzonderlijk rijke basis biedt voor nieuwe creatieve ondernemingen binnen mode, textiel, vormgeving en ambachtelijke productie. De tradities van de verschillende bevolkingsgroepen, waaronder inheemse gemeenschappen, Marrons en andere culturele groepen, bieden inspiratie voor ontwerpen die een herkenbare Surinaamse identiteit kunnen uitdragen zonder uitsluitend afhankelijk te blijven van traditionele toeristische producten. De economische uitdaging ligt echter bij het ontwikkelen van een professionele sector waarin creatieve talenten toegang krijgen tot opleidingen, moderne productietechnologie, financiering en internationale verkoopkanalen. De overheid en de particuliere sector zouden daarom gezamenlijk kunnen onderzoeken hoe ontwerpers en ambachtslieden beter kunnen worden ondersteund bij de ontwikkeling van eigen merken, de bescherming van intellectueel eigendom en de commerciële verwerking van lokaal geproduceerde materialen. Ook musea, culturele instellingen en onderwijsorganisaties kunnen een grotere rol spelen door historische kledingstukken, ambachtelijke technieken en ontwerpgeschiedenis systematisch te documenteren en beschikbaar te maken voor onderzoek en creatieve ontwikkeling. Daarbij moet de bescherming van culturele gemeenschappen nadrukkelijk worden meegenomen, zodat traditionele kennis niet zonder toestemming wordt gebruikt voor commerciële doeleinden en de oorspronkelijke makers voldoende erkenning en economische mogelijkheden behouden. De verwachte groei van de nationale economie door de olie en gasindustrie biedt bovendien ruimte om de creatieve sector doelgericht te versterken, maar duurzame resultaten zullen vooral afhangen van de ontwikkeling van ondernemerschap en deskundigheid. Een land dat uitsluitend investeert in de exploitatie van natuurlijke hulpbronnen laat immers belangrijke mogelijkheden liggen wanneer het onvoldoende aandacht besteedt aan sectoren waarin menselijke creativiteit, culturele kennis en internationale merkontwikkeling nieuwe economische waarde kunnen creëren.
De Braziliaanse deelname aan de BRICS+ Fashion Summit in Moskou bevestigt uiteindelijk dat de internationale mode-industrie zich ontwikkelt tot een economisch en cultureel speelveld waarin opkomende landen steeds nadrukkelijker hun eigen identiteit en commerciële mogelijkheden naar voren brengen. De bijdragen van Thalyta Gomes Ferraz en Aline Souza de Oliveira maken duidelijk dat het behoud van historische kleding, de documentatie van creatieve processen en de toegang tot internationale handelsnetwerken geen afzonderlijke onderwerpen zijn, maar onderdelen van een bredere strategie waarmee culturele rijkdom kan worden omgezet in duurzame economische activiteiten. De bijeenkomst onderstreept dat de toekomst van mode niet uitsluitend wordt bepaald door grote financiële investeringen en internationale modemerken, maar eveneens door de mogelijkheid van jonge ontwerpers om hun culturele achtergrond te verbinden aan innovatieve producten en professionele zakelijke structuren. De verdere ontwikkeling van BRICS als samenwerkingsplatform kan nieuwe kansen creëren voor dergelijke ondernemingen, al zal het daadwerkelijke succes afhangen van concrete handelsrelaties, betrouwbare financiering en de kwaliteit van internationale partnerschappen. De economische betekenis van cultuur wordt vaak onderschat omdat creatieve activiteiten niet altijd worden beoordeeld met dezelfde financiële maatstaven als landbouw, industrie of grondstoffenexport, maar internationaal succesvolle merken laten zien dat identiteit, ontwerp en intellectueel eigendom een aanzienlijke commerciële waarde kunnen vertegenwoordigen. Landen die hun culturele erfgoed zorgvuldig beschermen en tegelijkertijd investeren in moderne creatieve ondernemingen kunnen daardoor economische activiteiten ontwikkelen die niet uitsluitend afhankelijk zijn van de beschikbaarheid van natuurlijke hulpbronnen. De belangrijkste ontwikkeling die vanuit Moskou zichtbaar wordt, is daarom dat culturele rijkdom pas werkelijk economische kracht krijgt wanneer historische kennis wordt verbonden aan professionele productie, internationale samenwerking en ondernemerschap dat voldoende ruimte biedt aan nieuwe generaties ontwerpers.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com