Met een intentiebrief die in Peking rechtstreeks aan de Chinese centrale bank werd overhandigd, heeft Brazilië de eerste formele stap gezet naar de verkoop van staatsschuld in yuan, waarmee de regering van president Luiz Inácio Lula da Silva niet alleen nieuwe investeerders wil bereiken, maar ook haar afhankelijkheid van de Amerikaanse dollar voorzichtig probeert te verkleinen. De Braziliaanse minister van Financiën Dario Durigan overhandigde het document aan centralebankpresident Pan Gongsheng en maakte daarmee duidelijk dat Brasília klaarstaat om voor het eerst rechtstreeks geld op te halen binnen de omvangrijke lokale kapitaalmarkt van China.
Het beoogde schuldpapier staat bekend als een panda obligatie, een financiële constructie waarmee buitenlandse regeringen en bedrijven binnen China geld kunnen lenen van Chinese beleggers. Buitenlandse emittenten ontvangen de opbrengst in yuan, betalen de rente in dezelfde munt en moeten hun uitgifte aanpassen aan de Chinese financiële en administratieve regels. Voor Brazilië opent dat een kredietkanaal dat buiten de traditionele markten in dollars en euro’s ligt en tegelijk kan aansluiten op de enorme handelsstroom met China.
De uiteindelijke omvang is nog niet vastgesteld, maar de eerste verkoop kan oplopen tot 5 miljard yuan, een bedrag van ongeveer 735 miljoen Amerikaanse dollar. Brazilië heeft met de ingediende intentieverklaring aangegeven dat het aan de voorbereidende voorwaarden voldoet, maar de operatie moet nog definitief worden goedgekeurd door de autoriteiten in Peking. Pas wanneer die toestemming is verkregen en de marktomstandigheden gunstig zijn, kan het ministerie de obligaties werkelijk aanbieden. Durigan rekent op een termijn van twee tot drie maanden, al blijft de regering bereid te wachten op een moment waarop rente, vraag en beleggersvertrouwen het aantrekkelijkste resultaat opleveren.
Als voorbeeld kijkt Brasília naar de opmerkelijke terugkeer naar de Europese obligatiemarkt in april, toen het land na meer dan tien jaar afwezigheid voor 5 miljard euro aan staatspapier verkocht. In één ronde werd ongeveer 30 miljard real opgehaald, waarmee Brazilië de grootste internationale obligatieverkoop uit zijn geschiedenis realiseerde. De belangstelling was bijzonder sterk, omdat de vraag op het hoogtepunt boven 16 miljard euro uitkwam en het aangeboden bedrag daarmee meer dan driemaal werd overtekend. Sterke gesprekken met beleggers en gunstige marktomstandigheden gaven de regering van Lula voldoende vertrouwen om die uitzonderlijk grote transactie door te zetten.
Slovenië bezit voorlopig het record voor de grootste eerste uitgifte door een buitenlandse staat op de Chinese pandamarkt, nadat het eerder dit jaar 4 miljard yuan ophaalde met een driejarige lening. Brazilië zou dat record kunnen breken wanneer het de volledige ruimte van 5 miljard yuan benut. Een gelijkenis met de Europese verkoop bestaat vooral in de strategie, want het identieke cijfer van 5 miljard verbergt een groot waardeverschil en maakt de Chinese operatie financieel veel kleiner dan de uitgifte in euro’s. Brasília beschouwt de eerste verkoop daarom vooral als een proef waarmee toegang, belangstelling en kosten op de Chinese markt kunnen worden getest.
De financiële zet draagt tegelijkertijd een zware diplomatieke boodschap, omdat Brazilië en China hun economische banden verdiepen en binnen BRICS al jaren wordt gesproken over een groter gebruik van nationale munten. China krijgt met een Braziliaanse staatslening een nieuw bewijs dat buitenlandse regeringen bereid zijn de yuan als financieringsmunt te gebruiken, terwijl Brazilië zich presenteert als een opkomende macht die haar geldstromen over meerdere valuta wil verdelen. Een succesvolle verkoop zou daardoor zowel een bron van kapitaal als een openlijke vertrouwensverklaring aan het Chinese financiële stelsel worden.
Ook het Braziliaanse bedrijfsleven kijkt met grote belangstelling naar de operatie, omdat ondernemingen de regering hebben gevraagd eerst zelf de weg naar de Chinese markt te openen. Mijnbouwconcern Vale en producent van elektrische apparatuur WEG behoren tot de bedrijven waarmee Durigan de mogelijkheden heeft besproken. Die ondernemingen kunnen later via particuliere panda obligaties geld ophalen voor investeringen, uitbreidingen of handelsactiviteiten die direct met China verbonden zijn. Valutarisico verdwijnt daarmee niet automatisch, maar bedrijven met inkomsten of uitgaven in yuan kunnen hun financiering beter koppelen aan dezelfde munt en zo voorkomen dat iedere beweging van de real hun uiteindelijke rendement aantast.
De eerste bouwstenen voor deze verschuiving werden al in 2023 gelegd, toen Brazilië en China een handelstransactie rechtstreeks in yuan en real financierden en afwikkelden. In die operatie stond een pulpexport van Eldorado Brasil centraal, waarna bedrijven als Suzano en Vale vergelijkbare betalingen uitvoerden. Andere ondernemingen bleven de Amerikaanse munt gebruiken en het overgrote deel van de bilaterale handel wordt nog altijd in dollars geprijsd, waardoor de nieuwe staatslening geen plotseling afscheid van het bestaande financiële systeem vormt.
Het streven naar minder dollarafhankelijkheid leeft binnen de groep van opkomende economieën al sinds de eerste top van de oorspronkelijke BRIC landen in 2009. Sinds de financiële crisis van 2008 zoeken regeringen naar manieren om minder kwetsbaar te worden voor schokken die vanuit de Verenigde Staten door het wereldwijde financiële stelsel worden verspreid. Sancties tegen Rusland na de invasie van Oekraïne hebben die discussie versneld, omdat zij zichtbaar maakten hoe toegang tot dollartegoeden, betalingssystemen en internationale banken als geopolitiek drukmiddel kan worden gebruikt. Brazilië kiest desondanks niet voor een frontale aanval op de dollar, maar voor een geleidelijke verbreding waarin yuan, euro en andere munten naast het dominante Amerikaanse geld kunnen worden ingezet.
In Suriname verdient deze ontwikkeling aandacht omdat nieuwe financieringsmunten kansen bieden, maar ook nieuwe afhankelijkheden kunnen creëren wanneer inkomsten, schulden en betalingsverplichtingen niet zorgvuldig op elkaar worden afgestemd. Suriname kan bij toekomstige leningen voor infrastructuur, energie of handel beoordelen in welke munt de opbrengsten werkelijk binnenkomen, welke wisselkoersrisico’s worden overgenomen en hoeveel ruimte schuldeisers krijgen bij een plotselinge waardedaling. Een verstandige spreiding tussen valuta kan de kwetsbaarheid verminderen, maar alleen wanneer voorwaarden, kosten en risico’s volledig openbaar zijn en de keuze niet wordt gedreven door geopolitieke symboliek.
De Braziliaanse panda obligatie is daarmee nog geen breuk in de wereldorde, maar wel een zichtbare scheur in de vanzelfsprekendheid dat internationale staatsschuld bijna automatisch langs de dollar moet lopen. Wanneer Peking toestemming geeft en Chinese beleggers voldoende belangstelling tonen, zal Brazilië niet alleen geld ophalen, maar ook bewijzen dat grote opkomende economieën bereid zijn nieuwe financiële wegen te testen. De eerste miljarden in yuan zullen het dollartijdperk niet beëindigen, maar ze kunnen wel het begin markeren van een wereld waarin landen hun schulden, handel en politieke invloed steeds minder aan één munt willen vastketenen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
