De verklaring van Braganza Marketing Group moest duidelijkheid brengen over de komst van Mennonieten naar Suriname. In plaats daarvan legt het persbericht van directeur Lionel Blokland open, hoe complex en gevoelig de constructie rond de grootschalige landbouwprojecten is geworden. Voor het eerst bevestigt het bedrijf nadrukkelijk dat er naast de overeenkomsten met het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) ook afzonderlijke afspraken bestaan met Mennonieten. Een belangrijke onthulling, die tegelijkertijd nieuwe aandacht vestigt op de verdeling van verantwoordelijkheden, financiële afspraken en het beheer van staatsgrond. Braganza stelt dat op 13 januari 2026 drie overeenkomsten met LVV zijn gesloten voor gebruiksrechten in gebieden langs de Weg naar West-Suriname, met een gezamenlijke oppervlakte van 34.185 hectare. In een eerder ingeziene publiekrechtelijke overeenkomst werd echter gesproken over 9.366,72 hectare staatsgrond die voorwaardelijk aan Braganza beschikbaar is gesteld. De Mennonieten worden in dat document niet genoemd. Dat verschil is geen detail dat zonder verdere uitleg kan worden afgedaan. Het raakt aan de transparantie van een project waarbij buitenlandse landbouwgroepen worden ingezet op grond die onder verantwoordelijkheid van de Surinaamse overheid valt. Braganza bevestigt nu dat de Mennonieten rechtstreeks met het bedrijf samenwerken en dat daarvoor werkafspraken en raamovereenkomsten zijn gesloten.
Daarmee wordt duidelijk dat de constructie verder reikt dan uitsluitend de afspraken tussen de overheid en Braganza. De precieze inhoud van die afzonderlijke overeenkomsten blijft echter buiten beeld. Braganza noemt arbeidskrachten, management, kennis, ervaring en andere uitvoeringsaspecten, maar verstrekt geen volledige duidelijkheid over de financiële en operationele voorwaarden waaronder de Mennonieten deelnemen. Juist daar ligt een belangrijk onderdeel van de publieke discussie. De uitspraken van de Belizeaanse Mennoniet Peter Petersen hebben de kwestie verder op scherp gezet. Tijdens een bezoek van parlementariërs en journalisten verklaarde Petersen dat een bedrag van US$150 per hectare wordt betaald. Braganza ontkent dat het bedrijf grond voor dat bedrag aan Mennonieten verkoopt. Volgens Blokland is geen sprake van grondverkoop, maar van afspraken over de uitvoering van de landbouwprojecten. Toch blijft de herkomst en betekenis van het genoemde bedrag onopgehelderd. Braganza zegt niet te weten hoe de Mennonieten hun financiering onderling regelen en sluit niet uit dat families binnen de groep financiële bijdragen per hectare betalen. Dat wordt bestempeld als een interne aangelegenheid. Die verklaring neemt de behoefte aan transparantie niet weg. Wanneer buitenlandse groepen actief worden binnen grootschalige landbouwprojecten op staatsgrond, is inzicht in de financiële verhoudingen van belang voor de overheid en de samenleving. Het onderscheid tussen grondverkoop, gebruiksrechten, interne bijdragen en projectfinanciering moet daarbij helder worden vastgelegd.
Braganza presenteert ambitieuze economische verwachtingen. De drie landbouwprojecten zouden gezamenlijk jaarlijks ongeveer US$78 miljoen aan productie moeten opleveren. Daarnaast verwacht het bedrijf bij volledige uitvoering circa US$13 miljoen aan belastingafdrachten per jaar. Dat zijn aanzienlijke bedragen voor een land dat dringend behoefte heeft aan economische groei, werkgelegenheid en een sterker productieapparaat. Maar prognoses zijn geen gerealiseerde inkomsten. De aangekondigde productie en belastingafdrachten moeten nog worden waargemaakt. Braganza stelt dat de financiering inmiddels is verzekerd en dat het bedrijf samen met internationale partners tientallen miljoenen investeert. Tegelijkertijd werden in een eerder bedrijfsplan nog onzekerheden genoemd rond financiering en kasstromen. Het verschil tussen eerdere onzekerheden en de huidige geruststellende mededelingen verdient daarom een controleerbare onderbouwing. Publieke verwachtingen mogen niet uitsluitend worden gebouwd op bedrijfsprognoses. Ook de juridische positie van de Mennonieten blijft een belangrijk onderdeel van het dossier. Braganza verklaart dat alle betrokken Mennonieten legaal in Suriname verblijven. Voor Mexicaanse Mennonieten zouden aanvragen voor verblijfsvergunningen zijn ingediend.
Voor Belizeaanse deelnemers, die volgens het bedrijf onder de Caricom regels vallen, zijn aanvragen voor certificaten tot verblijf gestart. Minister Mike Noersalim heeft eerder benadrukt dat buitenlandse arbeidskrachten uitsluitend binnen de Surinaamse wetgeving mogen worden ingezet. Dat betekent dat niet alleen de aanwezigheid van de Mennonieten, maar ook hun concrete werkzaamheden, arbeidsvoorwaarden en vergunningen aan de wettelijke regels moeten worden getoetst. Braganza ontkent bovendien dat op de projectlocaties illegale werkzaamheden plaatsvinden. Volgens het bedrijf zijn voorbereidende activiteiten, zoals het inrichten van kampen, het afbakenen van grenzen en andere werkzaamheden, met LVV afgesproken. De vraag naar de precieze reikwijdte van die toestemming blijft daarmee verbonden aan de noodzaak van controle en toezicht. Een van de meest opvallende tegenstellingen betreft het vermeende deurwaardersexploot. Braganza zegt dat noch het bedrijf noch de betrokken Mennonieten een aanmaning heeft ontvangen om het gebied te verlaten. Dat staat tegenover eerdere mededelingen dat de regering Mennonieten via een deurwaardersexploot zou hebben gesommeerd hun activiteiten te beëindigen. De Mennonieten hebben deze week eveneens verklaard niet op de hoogte te zijn van een dergelijk exploot.
Zolang de betrokken documenten niet openbaar worden gemaakt of de tegenstrijdige verklaringen niet officieel worden opgehelderd, blijft onduidelijk wat zich precies heeft afgespeeld. In een dossier van deze omvang is dat geen ondergeschikt punt. Het gaat om staatsgrond, buitenlandse arbeidskrachten en een project waarvoor de overheid bestuurlijke verantwoordelijkheid draagt. Braganza ontkent dat de terreinen betrekking hebben op grond van inheemse of tribale gemeenschappen en verwijst naar samenwerkingsovereenkomsten met Witagron, Apoera, Section en Washabo. Deze afspraken zouden gericht zijn op werkgelegenheid en gezamenlijk onderhoud van infrastructuur. Ook wijst het bedrijf beschuldigingen van mensenhandel van de hand. Volgens Blokland gaat het om een zakelijke samenwerking waarin Mennonieten kennis, ervaring en arbeidskrachten leveren. De discussie rond Braganza en de Mennonieten is daarmee niet afgesloten. De schriftelijke bevestiging van de samenwerking brengt een belangrijk element aan het licht, maar laat ook zien hoeveel informatie nodig is om de constructie volledig te kunnen beoordelen. Transparante overeenkomsten, controleerbare financiële gegevens, duidelijke vergunningen en onafhankelijk toezicht zijn essentieel wanneer grootschalige landbouwprojecten worden ontwikkeld met buitenlandse deelnemers en staatsgrond. De toekomst van deze projecten zal uiteindelijk niet alleen worden bepaald door beloofde miljoenen, maar door de mate waarin afspraken worden nageleefd, wettelijke procedures worden gerespecteerd en de samenleving inzicht krijgt in de werkelijke gang van zaken.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
