Tijdens een zesdaagse medische missie langs de dorpen tussen Sukunale en Goejaba zijn 37 staaroperaties uitgevoerd en werden 148 patiënten tandheelkundig behandeld. Achter die cijfers schuilt een veel groter en pijnlijker verhaal, voor duizenden mensen in het binnenland blijft gespecialiseerde medische zorg letterlijk buiten bereik. Een 95-jarige vrouw die blind is en vanuit een afgelegen dorp aan de Boven-Surinamerivier naar een geïmproviseerde operatiekamer wordt gebracht om opnieuw te kunnen zien. Het klinkt als een verhaal uit een land waar medische zorg nauwelijks bestaat. Toch gebeurde het in Suriname. De missie van Surinaamse en Belgische medici bracht oogartsen, tandartsen en studenten naar gebieden waar toegang tot specialistische zorg geen vanzelfsprekendheid is. Het gemengde team werd gecoördineerd door dr. Gaytree Baldewsingh van de Medische Zending en oogarts Jerrel Pawiroredjo van het Suriname Eye Center. Het Belgische tandheelkundige team stond onder leiding van dr. Leen van den Abeele. Op de medische hoofdpost Ladoeani werd speciaal voor de gelegenheid een operatiekamer ingericht. Daar werden 37 patiënten aan staar geopereerd. Het merendeel bestond uit oudere mensen die ernstig slechtziend waren.
Sommigen waren bovendien slecht ter been, waardoor een reis naar Paramaribo voor een specialistische behandeling niet alleen ingewikkeld, maar praktisch onhaalbaar is. Dat beeld zegt misschien meer over de staat van de gezondheidszorg in het binnenland dan welke beleidsnota ook. Een oudere vrouw heeft jarenlang moeten leven met blindheid, terwijl een relatief eenvoudige oogoperatie haar levenskwaliteit ingrijpend kan verbeteren. Pas toen een medisch team naar haar leefomgeving kwam, werd specialistische hulp daadwerkelijk bereikbaar. En daarmee wordt een ongemakkelijke realiteit zichtbaar, medische zorg is in Suriname niet voor iedereen even toegankelijk. Voor iemand in Paramaribo kan een specialistische behandeling een afspraak, een verwijzing en een rit naar een ziekenhuis betekenen. Voor een bewoner van een afgelegen dorp kan dezelfde behandeling een logistieke operatie worden. Afstanden, vervoer, kosten en lichamelijke beperkingen vormen samen een muur waar veel patiënten niet doorheen komen. De tandheelkundige cijfers zijn minstens zo confronterend. In totaal werden 148 patiënten behandeld. Bij veel patiënten waren tanden en kiezen zo ver aangetast door tandbederf dat ze niet meer konden worden behouden en moesten worden getrokken. Het ging niet alleen om cosmetische problemen.
Sommige gebitsproblemen hadden inmiddels complicaties veroorzaakt. Nog schrijnender is dat ernstige tandheelkundige problemen ook bij kinderen werden aangetroffen. De tandartsen wijzen onder meer op het toenemende gebruik van suiker en zoete frisdranken, gecombineerd met onvoldoende poetsen. Studenten die aan de missie deelnamen, probeerden daarom niet alleen acute problemen te behandelen, maar gaven ook poetsinstructies en voorlichting over mondhygiëne. Een tand die vandaag wordt getrokken, voorkomt niet automatisch dat over enkele jaren een andere tand hetzelfde lot ondergaat. Een staaroperatie kan iemand het zicht teruggeven, maar neemt de afstand tot specialistische zorg niet weg. Zolang preventie, voorlichting en permanente toegang tot medische voorzieningen achterblijven, blijven dergelijke missies noodzakelijk. Toch laten de resultaten zien hoe groot het verschil kan zijn wanneer zorg daadwerkelijk naar de mensen toe komt. De missie werd financieel mogelijk gemaakt door Conrad Issa van Lucky Store. Anaula Nature Resort droeg bij aan het verblijf van het medische team. Dankzij die ondersteuning konden artsen en tandartsen werkzaamheden uitvoeren die voor veel bewoners anders buiten bereik zouden blijven. Het is de bedoeling om de jaarlijkse medische missies naar verder gelegen dorpen in het binnenland opnieuw structureel op gang te brengen. Dat is meer dan een sympathiek voornemen. Het is een dringende noodzaak. Ook in Nickerie loopt de druk op de oogzorg hoog op. Het Suriname Eye Center bereidt voor november een tweede grote chirurgische missie van dit jaar voor. Daar staan volgens de organisatie meer dan zeshonderd patiënten op de wachtlijst.
Tijdens de geplande missie zullen naar verwachting ongeveer tweehonderd patiënten een staaroperatie ondergaan. Zeshonderd mensen op een wachtlijst. Tweehonderd operaties tijdens één missie. De cijfers maken duidelijk dat het probleem structureel is en niet kan worden afgedaan als een tijdelijk tekort aan zorg. Achter iedere patiënt staat een mens die wacht op iets wat voor velen vanzelfsprekend lijkt, kunnen zien, kunnen eten zonder pijn, kunnen functioneren zonder afhankelijkheid van anderen. De zesdaagse missie aan de Boven-Surinamerivier heeft 37 mensen geholpen hun zicht terug te krijgen en 148 mensen tandheelkundige zorg geboden. Maar de missie heeft tegelijkertijd iets anders zichtbaar gemaakt, hoeveel mensen nog altijd wachten. De 95-jarige vrouw die blind was, werd geopereerd. Voor haar kan de ingreep een nieuw hoofdstuk betekenen. Voor Suriname zou haar verhaal vooral een waarschuwing moeten zijn. Een land mag niet afhankelijk blijven van incidentele missies, particuliere sponsoring en de bereidheid van buitenlandse en lokale medici om naar afgelegen gebieden te reizen om basiszorg bereikbaar te maken. Zolang gespecialiseerde zorg voor grote groepen Surinamers geografisch, financieel of praktisch onbereikbaar blijft, is blindheid niet alleen een medisch probleem. Dan wordt het een gevolg van waar iemand woont. En dat is misschien wel de hardste diagnose van allemaal.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
