De Aucaanse gemeenschap wil definitief afrekenen met het gebruik van cyanide bij goudwinningsactiviteiten in het traditioneel woongebied. Tijdens een liba krutu op Dritabiki, bijgewoond door vertegenwoordigers van de hele stam, is duidelijk uitgesproken dat de gevaarlijke stof niet langer welkom is. De bijeenkomst volgde op het cyanide incident in Godo Olo, waarbij vissen werden bedwelmd en vissterfte werd vastgesteld. Het incident heeft opnieuw de kwetsbaarheid van de binnenlandse gemeenschappen blootgelegd voor de gevolgen van onverantwoordelijke goudwinning. Een presidentiële delegatie onder leiding van Edgar Dikan, Algemeen Adviseur en coördinator van de missie, bezocht Dritabiki op instructie van president Jennifer Simons. De delegatie bestond onder meer uit vertegenwoordigers van de Nationale Milieu Autoriteit (NMA), het Managementteam Ordening Artisinale Goudwinning en districtscommissaris Josafat Kanapé van Tapanahony. De missie had als doel de gemeenschap te horen, het incident te bespreken en mogelijke maatregelen in kaart te brengen. Volgens Dikan ontstond het incident nadat een boot die Jin Chan vervoerde water had gemaakt, waarbij mogelijk verontreiniging optrad.
De bootman zou vervolgens de boot hebben gewassen en het gebruikte water in de rivier hebben geloosd. Daarmee kwam een potentieel gevaarlijke stof in het watersysteem terecht, met ongerustheid onder bewoners als gevolg. Hoewel de autoriteiten aangeven dat relatief weinig cyanide in het water terechtgekomen is, blijft het incident een ernstige waarschuwing. Dat een mogelijk beperkte hoeveelheid verontreiniging al tot ongerustheid, visbedwelming en vissterfte leidt, onderstreept hoe kwetsbaar het ecosysteem en de voedselvoorziening van de gemeenschap zijn. Dikan benadrukte dat de overheid alles in het werk stelt om het gebruik van cyanide in het gebied te stoppen. Die toezegging is belangrijk, maar krijgt pas betekenis wanneer zij wordt vertaald naar effectieve controle, handhaving en concrete maatregelen tegen het vervoer en gebruik van de gevaarlijke stof. Hoofdkapitein John Lesina, vertegenwoordiger van de granman der Aucaners, sprak zijn waardering uit voor het bezoek van de delegatie. Tegelijkertijd maakte hij namens de gemeenschap duidelijk dat de grens is bereikt. Goudwinning volgens traditionele methoden blijft aanvaardbaar, maar het gebruik van cyanide wordt nadrukkelijk afgewezen.
De gemeenschap verlangt bovendien dat de overheid optreedt tegen personen die cyanide naar het binnenland vervoeren. Daarmee verschuift de discussie van uitsluitend milieubescherming naar een bredere kwestie van toezicht, verantwoordelijkheid en bescherming van het traditioneel leefgebied. De uitgesproken afwijzing van cyanide is een duidelijk signaal aan zowel goudzoekers als beleidsmakers. De gemeenschap wil niet dat economische activiteiten haar leefomgeving, gezondheid en voedselzekerheid op het spel zetten. Tijdens de liba krutu gaf de NMA uitleg over de risico’s van cyanide en kwik. Ook werden vragen over drinkwater en visconsumptie beantwoord. Volgens de beschikbare onderzoeksresultaten is relatief weinig cyanide in het water terechtgekomen en is het water momenteel veilig voor consumptie. Deze mededeling kan de directe ongerustheid verminderen, maar neemt de bredere zorgen niet weg. Een verklaring dat het water veilig is, moet worden gedragen door betrouwbare meetgegevens, transparante communicatie en blijvende monitoring. Vooral gemeenschappen die afhankelijk zijn van rivierwater en visconsumptie hebben recht op duidelijke informatie over de aard, omvang en mogelijke gevolgen van verontreiniging. Het vertrouwen van bewoners kan niet uitsluitend worden hersteld met geruststellende verklaringen. Daarvoor zijn aantoonbare resultaten en onafhankelijke controle noodzakelijk.
Tijdens de vergadering werd besloten dat de betrokken Chinese goudzoekers het gebied zo spoedig mogelijk moeten verlaten. Daarnaast werd aangedrongen op ondersteuning bij de rehabilitatie van het getroffen gebied. Deze besluiten vormen een eerste stap, maar de uitvoering ervan zal bepalend zijn voor de geloofwaardigheid van het overheidsoptreden. Dikan riep de gemeenschap op informatie te delen over locaties waar cyanide wordt gebruikt of opgeslagen. Die oproep benadrukt de noodzaak van samenwerking, maar mag niet leiden tot een situatie waarin bewoners zelf verantwoordelijk worden gemaakt voor het opsporen en aanpakken van illegale of gevaarlijke activiteiten. De overheid beschikt over de verantwoordelijkheid en de instrumenten om toezicht te houden, overtredingen aan te pakken en verdere milieuschade te voorkomen. De gebeurtenissen in Godo Olo maken duidelijk dat bescherming van het binnenland niet kan blijven steken in bezoeken, vergaderingen en toezeggingen. De gemeenschap heeft haar standpunt ondubbelzinnig kenbaar gemaakt. Nu ligt de verantwoordelijkheid bij de autoriteiten om dat standpunt om te zetten in beleid dat daadwerkelijk wordt gehandhaafd. De afwijzing van cyanide op Dritabiki is daarmee niet slechts een reactie op één incident, maar een krachtig signaal dat de bescherming van mens, rivier en leefgebied niet ondergeschikt mag worden gemaakt aan goudwinning.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
