De Surinaamse regering neemt vanaf januari 2027 de financiering van het nationale malaria eliminatieprogramma over en reserveert daarvoor jaarlijks SRD 18 miljoen. Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid André Misiekaba presenteerde deze toezegging in De Nationale Assemblée (DNA) als een noodzakelijke stap om de continuïteit van de malariabestrijding te waarborgen. De aankondiging klinkt geruststellend, maar legt tegelijkertijd een structureel probleem bloot, Suriname moet een jarenlang door internationale steun gefinancierd programma zelfstandig voortzetten, zonder dat de duurzaamheid van de nieuwe financieringsconstructie al overtuigend is aangetoond. Het Global Fund, dat Suriname jarenlang financieel ondersteunde bij de bestrijding en eliminatie van malaria, beëindigt eind 2026 de financiering van de betreffende projecten. Daarmee verdwijnt een belangrijke externe geldbron, terwijl de noodzaak om malaria onder controle te houden onverminderd blijft bestaan. De regering heeft besloten het financiële gat op te vangen, maar de werkelijke uitdaging ligt niet uitsluitend in het vrijmaken van geld. Het gaat erom dat de financiering tijdig beschikbaar komt, doelmatig wordt besteed en daadwerkelijk bijdraagt aan het behouden van de malariavrije status.
Volgens Misiekaba zal het ministerie jaarlijks SRD 18 miljoen beschikbaar stellen. Om de continuïteit te waarborgen, is bij de Nationale Ontwikkelingsbank een speciaal fonds ingesteld waarin het ministerie de jaarlijkse operationele kosten zal storten. Ook zou het benodigde bedrag worden opgenomen in de staatsbegroting voor 2027. Deze maatregelen vormen een belangrijke eerste stap, maar roepen tegelijkertijd vragen op over de financiële houdbaarheid van het programma. Een aangekondigd budget is immers niet hetzelfde als een gegarandeerde, tijdige en effectieve financieringsstroom. De beschikbare informatie bevat geen uitgewerkte begroting waaruit blijkt hoe de SRD 18 miljoen is berekend, welke activiteiten ermee worden gefinancierd en of het bedrag voldoende is om alle noodzakelijke werkzaamheden voort te zetten. Evenmin is duidelijk hoe de regering zal omgaan met stijgende operationele kosten, inflatie en eventuele onverwachte uitgaven. Zonder transparante kostenramingen en een meerjarige financiële planning bestaat het risico dat de overheid zich vastlegt op een bedrag dat op papier voldoende lijkt, maar in de praktijk tekortschiet.
De instelling van een speciaal fonds biedt bovendien alleen zekerheid wanneer er daadwerkelijk voldoende middelen in worden gestort en het beheer controleerbaar is. De werking van het fonds, de besteding van de middelen en de resultaten van de financiering zullen daarom inzichtelijk moeten zijn voor het parlement en de samenleving. Naast de geplande overheidsbijdrage zoekt het ministerie aanvullende steun bij internationale organisaties. Ook bedrijven die actief zijn in het binnenland hebben volgens de minister toegezegd financieel bij te dragen aan de malariabestrijding. Die aanvullende ondersteuning kan waardevol zijn, maar mag geen vervanging worden voor een solide publieke financieringsbasis. Internationale partners en particuliere ondernemingen kunnen hun prioriteiten wijzigen, hun bijdragen verminderen of hun steun beëindigen. Wanneer essentiële volksgezondheidsactiviteiten afhankelijk blijven van dergelijke bijdragen, blijft het programma kwetsbaar. De overheid moet daarom duidelijk maken welke activiteiten structureel uit staatsmiddelen worden betaald en welke bijdragen van externe partners slechts aanvullend zijn. Ook is het noodzakelijk dat toezeggingen van bedrijven worden omgezet in concrete afspraken over bedragen, looptijden en verantwoordingsmechanismen. De verantwoordelijkheid voor de bescherming van de volksgezondheid kan niet worden afgeschoven op donoren of ondernemingen. Juist nu het Global Fund zich terugtrekt, moet blijken of de regering in staat is een internationaal ondersteund programma duurzaam in haar eigen begrotingsbeleid te verankeren. Misiekaba benadrukte het belang van de bestrijding door te verwijzen naar zijn persoonlijke ervaring met malaria. Hij vertelde dat hij in 1995 zelf met de ziekte besmet raakte en stelde dat niemand malaria zou moeten krijgen.
De minister beloofde dat de regering de malariavrije status van Suriname met hand en tand zal verdedigen. Die uitspraak onderstreept de ernst van de zaak, maar persoonlijke betrokkenheid en politieke vastberadenheid zijn geen vervanging voor meetbare resultaten. Een effectieve malaria aanpak vereist blijvende aandacht voor surveillance, vroegtijdige opsporing, diagnostiek, behandeling, preventie en bereikbare gezondheidszorg, met bijzondere aandacht voor gemeenschappen in het binnenland. De regering zal daarom niet alleen moeten rapporteren hoeveel geld beschikbaar wordt gesteld, maar ook welke concrete resultaten daarmee worden bereikt. Transparante rapportages over uitgaven, uitgevoerde activiteiten en de ontwikkeling van malaria infecties zijn essentieel om vast te stellen of het programma daadwerkelijk effectief blijft. De overname van de financiering per januari 2027 is noodzakelijk, maar vormt geen eindpunt. Het is het begin van een nieuwe fase waarin de overheid haar financiële en bestuurlijke verantwoordelijkheid moet bewijzen. Zonder voldoende middelen, controleerbaar beheer en een consequente uitvoering kan de belofte van continuïteit weinig meer zijn dan een begrotingsvoornemen. Suriname kan het zich niet veroorloven dat de terugtrekking van een internationale donor uiteindelijk leidt tot verzwakking van de malariabestrijding. De bescherming van de malariavrije status moet daarom worden gedragen door structureel beleid, financiële transparantie en aantoonbare resultaten.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
