Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft in de afgelopen periode ruim 2000 ambtenaren uit overheidsdienst afgevoerd. Daarnaast zijn dubbele salarisbetalingen stopgezet die tijdens het opschonen van de overheidsadministratie aan het licht kwamen. De ingreep maakt deel uit van het Public Sector Reform-traject (PSR), waarmee de overheid de betaalrol wil opschonen, misstanden wil aanpakken en de personeelskosten beter onder controle wil krijgen. De operatie legt niet alleen administratieve tekortkomingen binnen het overheidsapparaat bloot, maar kan ook aanzienlijke financiële gevolgen hebben voor de staatskas. Volgens directeur Nasier Eskak van Binnenlandse Zaken gaat het bij de afgevoerde landsdienaren echter niet uitsluitend om een bezuinigingsoperatie of het terugdringen van het aantal ambtenaren. In verschillende gevallen zou sprake zijn geweest van overtredingen van de Personeelswet. Eskak benadrukt dat de overheid niet zonder grond tot ontslag of verwijdering van ambtenaren overgaat. Volgens hem zijn er in de onderzochte dossiers voldoende redenen vastgesteld om maatregelen te treffen. Het gaat onder meer om landsdienaren die langdurig onwettig afwezig zijn of gedurende langere tijd niet op hun werk verschijnen. Wanneer medewerkers structureel hun verplichtingen niet nakomen, kan dit volgens de geldende regelgeving aanleiding zijn voor disciplinaire maatregelen.
Daarbij wordt een vaste procedure gevolgd. De betrokken landsdienaar krijgt eerst de gelegenheid om verweer te voeren. Dit biedt de medewerker de mogelijkheid om de aangevoerde beschuldigingen toe te lichten en eventuele omstandigheden naar voren te brengen. Wanneer het verweer niet steekhoudend wordt bevonden, kan een schorsing volgen. Als ook daarna geen verbetering optreedt, kan uiteindelijk ontslag worden opgelegd. Met deze toelichting maakt Eskak duidelijk dat het afvoeren van ambtenaren volgens hem niet op willekeur berust, maar onderdeel is van een formeel traject waarin de rechtspositie van de betrokken landsdienaren wordt meegewogen. Naast gevallen van langdurige afwezigheid heeft het PSR-traject ook onregelmatigheden in de salarisadministratie aan het licht gebracht. Volgens Eskak waren er landsdienaren die dubbel salaris ontvingen. Deze betalingen zijn inmiddels stopgezet. De ontdekking werpt een scherp licht op de manier waarop de overheidsbetaalrol jarenlang is beheerd. Wanneer dubbele betalingen niet tijdig worden gesignaleerd, kunnen publieke middelen onnodig wegvloeien. Het opschonen van de administratie moet dergelijke situaties tegengaan en ervoor zorgen dat salarisbetalingen aansluiten op de daadwerkelijke rechtspositie van ambtenaren.
Het PSR-traject richt zich daarom niet alleen op het verwijderen van personen die volgens de overheid niet langer rechtmatig op de betaalrol thuishoren. Ook de administratieve verwerking van de rechtspositie van landsdienaren wordt onder de loep genomen. Volgens Eskak moet duidelijk worden vastgesteld welke medewerkers rechtmatig in de administratie zijn opgenomen en of hun salarisbetalingen overeenkomen met hun formele status. De financiële impact van de operatie kan aanzienlijk zijn. Om een beeld te geven van de mogelijke omvang, gebruikt Eskak een gemiddelde netto bezoldiging van SRD 15.000 per ambtenaar als rekenvoorbeeld. Bij 2000 landsdienaren zou dit neerkomen op ongeveer SRD 30 miljoen per maand. Op jaarbasis loopt dat theoretisch op tot circa SRD 360 miljoen. Eskak benadrukt dat het om een rekenvoorbeeld gaat en niet om een vastgesteld besparingsbedrag. De salarissen binnen de overheid verschillen sterk, waardoor het werkelijke financiële effect afhankelijk is van de bezoldiging van de betrokken ambtenaren en de precieze samenstelling van de afgevoerde groep. Toch onderstreept het voorbeeld de omvang van de middelen die gemoeid zijn met het beheer van het overheidsapparaat.
Een nauwkeurige en actuele betaalrol is daarbij van belang om te voorkomen dat de staat betaalt voor medewerkers die daar volgens de geldende regels geen aanspraak meer op maken. De oproep van Binnenlandse Zaken is, het PSR-traject moet leiden tot een schonere administratie, een betrouwbaardere salarisverwerking en een betere naleving van de Personeelswet. Landsdienaren die hun wettelijke en ambtelijke verplichtingen niet nakomen, kunnen volgens Eskak niet zonder gevolgen op de betaalrol blijven staan. Tegelijkertijd moet de procedure waarborgen dat maatregelen worden genomen op basis van vastgestelde feiten en de geldende regelgeving. Met ruim 2000 afgevoerde ambtenaren en het stopzetten van dubbele salarisbetalingen heeft de operatie inmiddels een omvang bereikt die verder reikt dan een administratieve correctie. Het gaat om een ingreep in het functioneren van de publieke sector en de manier waarop staatsmiddelen worden ingezet. Het uiteindelijke resultaat van de hervormingen zal moeten blijken uit de kwaliteit van de overheidsadministratie, de naleving van de Personeelswet en de mate waarin onterechte salarisbetalingen worden voorkomen. Voor Binnenlandse Zaken vormt het opschonen van de betaalrol in ieder geval een belangrijk onderdeel van de verdere hervorming van het overheidsapparaat.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
