In de strijd om de tropische bossen kwam in 2025 eindelijk een cijfer dat hoop geeft, maar tegelijk laat zien hoe broos die hoop is. Volgens nieuwe data van Global Forest Watch, het World Resources Institute en de University of Maryland verloor de wereld vorig jaar 4,3 miljoen hectare ongerept tropisch bos, wat 36 procent minder is dan in het recordjaar 2024. Die daling kwam vooral door Brazilië, waar sterker beleid tegen ontbossing onder president Luiz Inácio Lula da Silva opnieuw zichtbaar werd in de satellietdata.
Die 36 procent daling klinkt fors, maar zij mag niet worden verward met overwinning. De wereld kapt nog altijd ongeveer 70 procent meer tropisch bos dan verantwoord is om de internationale belofte te halen om bosverlies tegen 2030 te stoppen en om te keren. Global Forest Watch benadrukt dat de verloren oppervlakte in 2025 neerkomt op meer dan elf voetbalvelden tropisch primair bos per minuut, waardoor de richting beter werd, maar het tempo nog steeds gevaarlijk hoog blijft.
Brazilië toont dat beleid verschil kan maken wanneer handhaving, politieke wil en toezicht op landgebruik elkaar versterken. Na jaren van zware druk op de Amazone wist het land de ontbossing terug te dringen, en dat maakt het nieuwe rapport politiek belangrijk. Het bewijs ligt niet alleen in toespraken of klimaattoppen, maar in meetbare daling van bosverlies op een continent waar landbouw, soja, vee en grondprijzen voortdurend aan de bosgrens trekken.
De grootste motor achter bosverlies blijft landbouwuitbreiding. In landen als Brazilië, Bolivia en Indonesië gaat het vaak om commerciële landbouwproducten, terwijl in delen van Afrika, zoals de Democratische Republiek Congo, kleinschalige overlevingslandbouw een belangrijke rol speelt. Dat onderscheid is belangrijk, omdat oplossingen niet overal hetzelfde kunnen zijn, want een multinational die bos omzet in exportproductie vraagt om andere druk dan een arme familie die land opent om te kunnen eten.
Indonesië en Maleisië laten zien dat langer volgehouden beleid rond palmolie en bosbescherming ontbossing kan beperken. Toch waarschuwen onderzoekers dat nieuwe beleidskeuzes die winst snel kunnen aantasten. In Indonesië draagt de uitbreiding van een voedselprogramma dat zelfvoorziening moet vergroten alweer bij aan meer druk op bossen, waardoor voedselzekerheid en natuurbehoud opnieuw tegen elkaar worden uitgespeeld.
Ook in Brazilië dreigt terugslag, omdat milieugroepen waarschuwen voor de mogelijke gevolgen van het beëindigen van de Amazon soy moratorium. Die afspraak beperkte jarenlang de aankoop van soja afkomstig van recent ontboste gronden in de Amazone. Als die rem wegvalt, kan economische vraag opnieuw sneller worden dan bosbescherming, precies op het moment waarop de wereld net heeft gezien dat stevige regels werken.
Buiten de tropen is het beeld al even onrustig. Wereldwijd bosverlies, inclusief bossen buiten de tropen, daalde vorig jaar met 14 procent, maar klimaatverandering maakt bossen steeds kwetsbaarder voor vuur en droogte. Canada beleefde opnieuw een extreem zwaar brandjaar, en in de afgelopen drie jaar brandde daar ongeveer vijf keer zoveel boreaal bos af als het gemiddelde over de twintig jaar daarvoor.
De branden veranderen de functie van bossen in het klimaatsysteem. Bossen horen koolstof vast te houden en zo de opwarming te vertragen, maar droogte en vuur kunnen ze tijdelijk of langdurig veranderen in bronnen van broeikasgassen. WRI waarschuwt daarom dat de wereld op een kantelpunt staat, omdat dezelfde klimaatverandering die bossen moeten helpen afremmen, die bossen ook steeds vaker beschadigt.
De les uit 2025 is daarom dubbel. Politieke keuzes kunnen bosverlies snel verlagen, zoals Brazilië laat zien, maar klimaatdruk kan in korte tijd de winst weer opeten. Dat maakt bosbeleid geen rustig milieudossier, maar een veiligheidsvraagstuk dat raakt aan landbouw, water, voedselprijzen, export, inheemse rechten, biodiversiteit en internationale handel.
Suriname staat met zijn hoge bosbedekking op een strategisch moment, omdat de wereld bossen steeds nadrukkelijker waardeert als bescherming tegen klimaatrisico, verlies aan biodiversiteit en economische kwetsbaarheid. Die positie blijft alleen waardevol wanneer bosbeheer, goudwinning, landbouwuitbreiding, houtkap, inheemse rechten, carbon finance en ruimtelijke ordening strak worden verbonden in beleid dat ook wordt gehandhaafd. Een land dat zijn bos bewaart, moet daar economisch sterker van worden, maar dat lukt alleen wanneer bescherming niet wordt ingeruild voor snelle opbrengsten zonder langetermijnwaarde.
Het lagere bosverlies van 2025 bewijst dat de neergang niet onvermijdelijk is. Dezelfde cijfers tonen echter dat de wereld nog altijd veel te snel snijdt in haar meest waardevolle natuurlijke buffers. Tussen hoop en gevaar ligt daarom geen groot mysterie, maar een harde keuze, namelijk of landen beleid vasthouden wanneer de druk van landbouw, handel en energieprijzen weer toeneemt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK and Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
