De Haagse formatie hangt in de lucht als een onweersbui die maar niet losbarst, want na weken van aftasten en afschuiven is de opdracht bij informateur Sybrand Buma zo goed als vastgelopen en moet een kleine kring partijleiders nu zelf aan tafel verschijnen om te voorkomen dat dit rondje eindigt in stilstand zonder uitweg. Volgens Buma is er inhoudelijk wel contact en soms zelfs toenadering, maar zodra het gesprek verschuift naar een kabinetsploeg en de onderlinge verhoudingen, klapt de deur weer dicht en blijft er geen werkbare route over die op steun kan rekenen.
De bijeenkomst is daardoor nadrukkelijk geen ceremonie, maar een laatste poging om partijen die elkaar voorlopig vooral uitsluiten alsnog te laten schuiven, met Rob Jetten namens D66, Henri Bontenbal namens het CDA, Dilan Yesilgöz namens de VVD, Jesse Klaver namens GroenLinks PvdA en Joost Eerdmans namens JA21 als de hoofdrolspelers die Buma in één ruimte wil hebben. Experts beschrijven hoe die druk is opgebouwd, juist omdat de informateur merkte dat de reflex bleef om naar hem te wijzen, terwijl de blokkades bij de partijen zelf liggen.
Aan de ene kant staat de VVD, die een route met JA21 open wil houden en weinig ziet in samenwerking met GroenLinks PvdA, wat aan linkse kant wordt ervaren als een machtsblok dat niet eens wil verkennen of er inhoudelijk iets te lijmen valt. Aan de andere kant staat D66, dat onderhandelen met JA21 bij voorbaat weinig kansrijk noemt omdat de verschillen te groot zijn, waardoor een combinatie die rechts graag wil onderzoeken in het midden direct op weerstand botst. Dat patroon komt ook terug in de verslaggeving van andere bronnen, waar de wederzijdse uitsluitingen de kern vormen van de impasse.
Even leek een minderheidsvariant een nooduitgang, maar ook die optie vraagt gedoogsteun en vertrouwen in de stabiliteit, precies de factoren die nu ontbreken omdat partijen al moeite hebben om elkaar publiek fatsoenlijk te blijven behandelen. Buma erkent dat het gesprek daardoor scherper kan worden en dat de sessie zelfs kan schuren, maar hij zet er bewust druk op omdat stilzitten de verhoudingen niet verbetert en een formatie zonder risico vooral een formatie zonder beweging blijft.
Voor Suriname is het geen detail wie in Den Haag straks de knopen doorhakt, want langdurige onzekerheid vertraagt vaak besluiten over samenwerking, uitvoering en financiering, en maakt dossiers rond diaspora, consulaire dienstverlening en economische partnerschappen stroperiger omdat iedereen wacht op politieke rugdekking. Suriname doet er daarom verstandig aan om de contacten niet alleen politiek maar ook ambtelijk strak te houden, zodat lopende afspraken door kunnen lopen en nieuwe kansen, bijvoorbeeld rond onderwijs, digitalisering en investeringen, niet blijven hangen in het vacuüm van een formatie die zichzelf telkens opnieuw moet uitvinden.
