De lezing van de Global Indian Organisation (GIO) Chapter Suriname met als thema ‘Van Stilte naar Steun, samen het gesprek over suïcide aangaan, raakt een onderwerp dat in Suriname nog altijd te vaak wordt omgeven door stilte, schaamte en terughoudendheid. Dat deskundigen aandacht vragen voor mentale gezondheid, vroegsignalering en professionele hulp is zonder meer noodzakelijk. Maar juist bij een onderwerp dat levens raakt, moet de samenleving verder kijken dan lezingen, toespraken en goed geformuleerde beleidsvoornemens. Onderminister van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid, Dr. Raj Jadnanansing, benadrukte tijdens de bijeenkomst het belang van communicatie, vroegsignalering, toegankelijke professionele hulp en een samenleving waarin mensen zonder angst over hun mentale problemen kunnen praten. Vanuit zijn achtergrond als psycholoog en zijn academische expertise op het gebied van geestelijke gezondheidszorg beschikt Jadnanansing over de deskundigheid om het probleem inhoudelijk te duiden.
Daarmee ligt echter ook een grotere verantwoordelijkheid op zijn schouders. Wie vanuit de regering spreekt over vroegsignalering en toegankelijke hulp, wordt uiteindelijk niet afgerekend op de kwaliteit van een lezing, maar op wat er daadwerkelijk verandert voor mensen die hulp nodig hebben. Suriname heeft dringend behoefte aan uitvoering van beleid. Terwijl de regering urgente knelpunten blijft presenteren en bespreekt, blijven structurele oplossingen te vaak steken in plannen, overlegstructuren en politieke prioriteiten. Het gevaar is dat suïcide en mentale gezondheid opnieuw worden behandeld als onderwerpen die vooral aandacht krijgen wanneer er een bijeenkomst, campagne of themadag op de agenda staat. Het doorbreken van het taboe rond suïcide is belangrijk, maar een taboe verdwijnt niet door er alleen over te praten. Mensen moeten vervolgens ergens terechtkunnen. Er moeten voldoende professionele hulpverleners beschikbaar zijn. Hulp moet betaalbaar en bereikbaar zijn. Gezinnen moeten weten waar zij terechtkunnen wanneer zij signalen herkennen.
Scholen, werkgevers en gemeenschappen moeten worden ondersteund om problemen tijdig te herkennen. En vooral moet de overheid zorgen voor een systeem waarin hulp niet pas beschikbaar komt wanneer een situatie volledig is geëscaleerd. De woorden van Jadnanansing klinken inhoudelijk sterk, communicatie, vroegsignalering, toegankelijkheid en betrokkenheid zijn belangrijke pijlers van een effectief beleid. Maar woorden hebben een beperkte waarde wanneer de noodzakelijke voorzieningen, middelen en structurele programma’s achterblijven. Een regering kan niet voortdurend wijzen op urgente maatschappelijke problemen en vervolgens onvoldoende daadkracht tonen om die problemen daadwerkelijk aan te pakken. Daarbij dreigt ook de politiek de boventoon te blijven voeren. Mentale gezondheid mag geen onderwerp worden dat afhankelijk is van politieke zichtbaarheid, partijbelangen of de vraag welk probleem op een bepaald moment het beste scoort in de publieke opinie. Het gaat om mensenlevens en om families die vaak jarenlang met de gevolgen van psychische problemen en verlies worden geconfronteerd. De GIO verdient erkenning voor het organiseren van een bijeenkomst die het gesprek over suïcide probeert open te breken. Maar maatschappelijke organisaties kunnen niet alleen verantwoordelijk worden gemaakt voor het oplossen van een probleem dat in belangrijke mate vraagt om structureel overheidsbeleid. Zij kunnen het gesprek stimuleren, bewustwording creëren en mensen bij elkaar brengen. De regering moet vervolgens zorgen voor de infrastructuur die nodig is om die bewustwording om te zetten in daadwerkelijke hulp.
Het is bovendien te gemakkelijk om te spreken over het herkennen van waarschuwingssignalen zonder duidelijk te maken wat er daarna moet gebeuren. Signalering zonder adequate opvolging kan mensen en hun omgeving met een probleem achterlaten. Wie iemand aanmoedigt om hulp te zoeken, moet ook kunnen garanderen dat die hulp daadwerkelijk beschikbaar is. Suriname staat daarom voor een duidelijke keuze. Het land kan doorgaan met praten over mentale gezondheid, nieuwe bijeenkomsten organiseren en opnieuw benadrukken hoe belangrijk communicatie is. Of het kan eindelijk werk maken van een samenhangend en uitvoerbaar beleid waarin preventie, vroegsignalering, behandeling en nazorg daadwerkelijk worden gefinancierd en georganiseerd. De lezing van de GIO heeft het juiste onderwerp op tafel gelegd. Nu moet de overheid laten zien dat het meer is dan een onderwerp voor een podium. Van stilte naar steun betekent namelijk niet alleen dat mensen durven te praten. Het betekent ook dat er iemand klaarstaat om daadwerkelijk te luisteren, professionele hulp kan bieden en verantwoordelijkheid neemt wanneer die hulp nodig is. Suriname heeft genoeg mooie woorden gehoord. Het wordt tijd voor meetbare resultaten, structurele investeringen en politieke daadkracht. Bij suïcidepreventie is uitstel geen beleidsoptie. De samenleving kan zich geen overheid permitteren die het probleem uitstekend kan benoemen, maar onvoldoende in staat is om het daadwerkelijk aan te pakken.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
