In de nieuwe wereldhandel is BRICS niet langer alleen een politiek etiket voor opkomende landen, maar steeds meer een economisch netwerk waarin grondstoffen, voedsel, energie, technologie en valuta rechtstreeks met elkaar worden verbonden. Volgens recente cijfers passeerde de onderlinge handel tussen BRICS landen in 2025 de grens van 1 biljoen Amerikaanse dollar, met een gemiddelde groei van 4,75 procent per jaar over de afgelopen vijf jaar. China neemt daarbij ongeveer 70 procent van de handel binnen het blok voor zijn rekening, waardoor Beijing niet alleen deelnemer is, maar de feitelijke motor van de hele handelsmachine.
De omvang van die verschuiving verklaart waarom BRICS internationaal zwaarder begint te wegen. Het uitgebreide BRICS verband vertegenwoordigt volgens de aangehaalde data bijna 40 procent van het mondiale bruto binnenlands product, terwijl de handel binnen de groep steeds minder via de Amerikaanse dollar loopt. Meer dan 67 procent van de transacties zou inmiddels in nationale valuta worden afgewikkeld, wat past in de bredere poging om de afhankelijkheid van de dollar te verkleinen.
China is in dat systeem de grootste koper, grootste verkoper en belangrijkste organisator van handelsstromen. Het land neemt voedsel, energie en grondstoffen af bij partners, en levert tegelijk machines, elektronica, industriële goederen, voertuigen en technologische producten terug aan de groep. Daardoor ontstaat een asymmetrische samenwerking, waarin veel landen hun natuurlijke rijkdom leveren en China de industriële verwerkingskracht en marktdynamiek bepaalt.
Brazilië heeft binnen dat geheel een eigen strategische positie veroverd. Het land levert vooral ijzererts, soja, ruwe olie, suiker en andere landbouw en mijnbouwproducten, en is daarmee een belangrijke pijler voor voedsel en mineralenzekerheid binnen BRICS. Volgens UNCTAD behoort Brazilië tot de landen waarvan een groot deel van de export steeds nadrukkelijker binnen BRICS verband terechtkomt, wat laat zien dat de onderlinge handelsafhankelijkheid groeit.
De Braziliaanse rol is niet alleen export, maar ook wederzijdse afhankelijkheid. Brazilië importeert grote hoeveelheden meststoffen uit Rusland, waardoor landbouwproductie, voedselzekerheid en geopolitieke handelsroutes met elkaar verweven raken. Dat is de kern van de BRICS logica, omdat landen elkaar proberen te voorzien van datgene wat zij zelf niet voldoende produceren, en zo minder afhankelijk willen worden van westerse leveranciers, banken en handelskanalen.
De verschuiving naar nationale valuta is misschien de gevoeligste ontwikkeling. Betalingen in yuan, roebel, rupee en andere valuta’s groeien, terwijl BRICS landen verder praten over eigen betalingsinfrastructuur en digitale afwikkeling. Toch is er geen sprake van een gezamenlijke BRICS munt, omdat zelfs Russische verklaringen benadrukten dat het accent vooral ligt op nationale valuta, investeringsplatformen en alternatieve betaalroutes, niet op een directe vervanging van alle bestaande systemen.
BRICS Bridge en vergelijkbare initiatieven laten zien hoe ver de discussie inmiddels is gevorderd. Het idee is om grensoverschrijdende betalingen sneller, goedkoper en minder afhankelijk van traditionele infrastructuur zoals SWIFT te maken, onder meer via digitale financiële activa die gekoppeld zijn aan nationale valuta. Als zulke systemen technisch, juridisch en politiek uitvoerbaar blijken, kan de groep haar interne handel verder losmaken van westerse financiële poorten.
Toch staat de groep voor harde obstakels. De leden liggen verspreid over Latijns Amerika, Afrika, het Midden Oosten, Azië en Europa, waardoor transportkosten, havens, spoorwegen, verzekeringen en douaneprocedures zwaar meewegen. Zonder gemeenschappelijke douane unie of volledige vrijhandelszone blijft BRICS voor een groot deel een netwerk van bilaterale relaties, met verschillende regels, belangen en nationale prioriteiten.
Daarom wordt sterk ingezet op corridors en logistieke koppelingen. De Noordelijke Zeeroute, de Noord Zuid corridor via Rusland, Iran en India, en de Transoceanische Corridor tussen China en Brazilië moeten de fysieke afstand tussen leden verkleinen. Tijdens de BRICS top in Kazan werd ook afgesproken om procedures te vereenvoudigen en samenwerking rond standaardisatie te versterken, omdat handel niet alleen afhankelijk is van schepen en spoorlijnen, maar ook van papierwerk, inspecties en digitale douane.
De mogelijke oprichting van een BRICS graanbeurs past in dezelfde strategie. Zo’n platform moet de handel in graan transparanter maken, prijsmanipulatie beperken en producenten en afnemers binnen het blok meer voorspelbaarheid geven. De Kazan verklaring steunde het initiatief om een eerlijker landbouw handelssysteem te ontwikkelen, wat vooral voor landbouwmachten zoals Brazilië een grote strategische waarde kan krijgen.
De grote vraag is of BRICS een echte handelsmacht wordt of vooral een machtige verzameling nationale belangen blijft. China wil leveringszekerheid, Rusland zoekt financiële uitwegen, Brazilië wil landbouw en mineralenmarkten versterken, India bewaakt eigen strategische autonomie en nieuwe leden brengen energie, logistiek en regionale invloed mee. Die combinatie kan zeer krachtig zijn, maar ook stroef worden wanneer politieke belangen botsen of wanneer landen niet dezelfde houding tegenover het Westen willen aannemen.
Suriname moet deze verschuiving goed in de gaten houden, omdat wereldhandel steeds vaker draait om blokvorming, grondstoffenzekerheid, voedselketens en betalingssystemen buiten traditionele routes. Een land met landbouw, goud, olievooruitzichten, boskapitaal en toegang tot Caricom, Brazilië, Guyana en de Atlantische route kan niet passief toekijken hoe grotere landen nieuwe ketens bouwen. De praktische opdracht ligt in betere exportkwaliteit, regionale logistiek, betalingsinnovatie, voedselverwerking en handelsdiplomatie, zodat Suriname niet alleen grondstoffen levert, maar ook waarde toevoegt en strategisch positie kiest.
BRICS heeft de wereldhandel niet omvergeworpen, maar wel zichtbaar verschoven. De dollar blijft belangrijk, westerse markten blijven groot en interne verschillen binnen de groep zijn aanzienlijk, maar de richting is niet meer te negeren. China trekt het blok vooruit, Brazilië voedt en bevoorraadt het systeem, en de rest van de wereld kijkt naar een handelsorde waarin het mondiale zuiden niet langer alleen afzetmarkt is, maar steeds vaker medeontwerper van nieuwe economische routes.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
