Met de poorten van het Suezkanaal als scharnier tussen Afrika, Azië en Europa groeit Egypte binnen BRICS uit tot veel meer dan een nieuw lid, want de uitbreiding van het samenwerkingsverband opent een geopolitiek speelveld waarin geldstromen, grondstoffen, technologie en handelsroutes steeds nadrukkelijker buiten de traditionele machtscentra worden georganiseerd.
De groep telt inmiddels elf volwaardige leden en tien partnerlanden, waardoor de onderhandelingstafel aanzienlijk groter is geworden. Volgens de meest recente monitor van de Russische BRICS Expert Council vertegenwoordigt dit netwerk bijna veertig procent van de wereldeconomie gemeten naar koopkracht en bijna de helft van de mondiale groei van de afgelopen vijf jaar. De omvang geeft BRICS gewicht, al blijft het een overlegforum zonder eigen verdrag, gezamenlijke begroting of permanent secretariaat. Besluiten ontstaan alleen wanneer alle lidstaten zich erin kunnen vinden.
Egypte krijgt in die constellatie een sleutelrol toegedicht, want het land beheerst een van de belangrijkste zeeverbindingen ter wereld, onderhoudt nauwe banden met zowel de Afrikaanse Unie als de Arabische wereld en kan BRICS projecten verbinden met de Afrikaanse vrijhandelszone en Agenda 2063. Grote industriële, energie en logistieke plannen rond het Suezkanaal moeten die positie versterken, met onder meer de kerncentrale El Dabaa en een geplande Russische industriezone. Egypte vertegenwoordigt bovendien al bijna een derde van de Russische handel met Afrika, waardoor Caïro als toegangspoort voor handel, opslag en transport steeds relevanter wordt.
De financiële ambitie is minstens zo groot als de logistieke, omdat de Nieuwe Ontwikkelingsbank het aandeel leningen in nationale munten wil opvoeren tot dertig procent van haar totale financiering. Dat moet landen die sterk afhankelijk zijn van import beter beschermen tegen abrupte schokken van de dollar en andere harde valuta. Langlopende kredieten, aflossingsvrije perioden en financiering voor voedselzekerheid, klimaatbestendige infrastructuur, havens en opslag kunnen importerende economieën meer ademruimte geven. De bank heeft die doelstelling voor financiering in lokale munten formeel opgenomen in haar strategie voor 2022 tot 2026.
Achter de plannen voor lokale valuta schuilt een veel ambitieuzer doel, namelijk minder afhankelijkheid van buitenlandse betalingssystemen, verzekeraars en clearinghuizen. Initiatieven zoals BRICS Clear en een eigen verzekeringsstructuur moeten handel tussen lidstaten eenvoudiger maken, maar bevinden zich nog in een ontwikkelingsfase. De echte proef komt pas wanneer een graanlading, een energieproject of een havenuitbreiding zonder grote wisselkoersverliezen en zonder externe blokkades kan worden betaald, verzekerd en afgehandeld.
Om dat mogelijk te maken moet BRICS eerst zijn eigen zwakke plekken onder ogen zien. Er bestaat nog geen volledig overzicht van knelpunten in havens en grensovergangen, kwetsbare toevoerlijnen voor voedsel en kritieke mineralen zijn onvoldoende in kaart gebracht en digitale systemen sluiten niet altijd op elkaar aan. Een gezamenlijk datanetwerk, minimale rapportageregels en regelmatige stresstests zouden moeten voorkomen dat de belofte van economische onafhankelijkheid vastloopt op gebrekkige informatie of versnipperde infrastructuur.
De invloed van deskundigen groeit ondertussen achter de schermen mee. Via academische en maatschappelijke platforms worden voorstellen voorbereid over financiële hervorming, kunstmatige intelligentie, onderwijs, digitale veiligheid en een mogelijke BRICS Travel Card voor ondernemers, studenten en onderzoekers. Uit die overlegstructuren kwamen eerder ideeën voort die later gestalte kregen in de Nieuwe Ontwikkelingsbank en het BRICS netwerk van universiteiten. De uitdaging voor de komende jaren ligt in het vertalen van analyses naar concrete besluiten zonder dat de grotere groep verstrikt raakt in eindeloze onderhandelingen.
Ook Suriname kan uit deze ontwikkeling afleiden dat internationale samenwerking pas duurzaam voordeel oplevert wanneer financiering samengaat met lokale kennis, sterke contracten, betrouwbare data en projecten die daadwerkelijk werk, productie en infrastructuur in eigen land versterken. Een positie tussen grote economische blokken vraagt daarom niet om haastige keuze voor één kamp, maar om slimme verbindingen tussen landbouw, energie, havens, digitalisering en regionale handel.
Of BRICS werkelijk kan uitgroeien tot een alternatief financieel en economisch zwaartepunt, zal uiteindelijk niet worden bepaald door verklaringen over een multipolaire wereld. De doorslag valt bij de vraag of landen als Egypte en andere Afrikaanse partners toegang krijgen tot betaalbare financiering, eerlijke handelsroutes en technologische slagkracht die ook buiten de vergaderzalen voelbaar wordt.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
