Na twintig tot dertig jaar praten wil de regering het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg omvormen tot een semi-overheidsinstituut. Minister André Misiekaba presenteert de transformatie als noodzakelijk om deskundigen aan te trekken en de volksgezondheid te versterken. Maar zolang concrete plannen, financiële garanties en meetbare resultaten ontbreken, dreigt ook dit hervormingstraject te blijven steken in goede voornemens. De regering wil het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg (BOG) loskoppelen van het traditionele ambtelijke systeem en omvormen tot een semi-overheidsinstituut. Volgens minister André Misiekaba van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid is die ingreep noodzakelijk om de organisatie beter in staat te stellen haar wettelijke en maatschappelijke taken uit te voeren. De aankondiging klinkt ambitieus, maar legt tegelijkertijd een pijnlijke realiteit in het licht, een instelling die al decennialang wordt besproken als hervormingsprioriteit, heeft kennelijk nog niet de structurele versterking gekregen die zij nodig heeft. In De Nationale Assemblée (DNA) erkende Misiekaba dat al twintig tot dertig jaar over een transformatie van het BOG wordt gesproken, zonder dat deze daadwerkelijk is gerealiseerd. Die constatering roept vragen op over de bestuurlijke daadkracht van opeenvolgende regeringen en de manier waarop volksgezondheid jarenlang op de politieke agenda is behandeld.
Wanneer een noodzakelijke hervorming decennialang wordt doorgeschoven, gaat het probleem verder dan een starre organisatiestructuur. Het wijst ook op gebrekkige prioriteitenstelling, onvoldoende beleidscontinuïteit en het uitblijven van concrete uitvoering. De huidige regering zegt het hervormingstraject inmiddels in samenwerking met de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO) te hebben ingezet. Er zijn eerder verschillende rapporten opgesteld en het ministerie onderzoekt momenteel de mogelijkheden voor een nieuwe organisatiestructuur. Het doel is om eind 2027, bij het honderdjarig bestaan van het BOG, een vernieuwd instituut aan de samenleving te presenteren. Dat voornemen biedt perspectief, maar een nieuwe institutionele status is op zichzelf geen garantie voor betere volksgezondheidszorg. De omzetting naar een semi-overheidsinstituut kan meer ruimte bieden voor personeelsbeleid en een flexibeler beheer, maar daarmee zijn problemen rond financiering, bestuurlijke verantwoordelijkheid, wetenschappelijke capaciteit en operationele slagkracht niet automatisch opgelost. De regering moet daarom duidelijk maken welke bevoegdheden het nieuwe instituut krijgt, hoe de financiering structureel wordt geregeld en op welke wijze onafhankelijkheid, transparantie en publieke verantwoording worden gewaarborgd.
Zonder die duidelijkheid dreigt de hervorming vooral een organisatorische verandering te worden, terwijl de daadwerkelijke prestaties achterblijven. Een belangrijk argument van Misiekaba is dat het huidige overheidssalarissysteem het aantrekken van hooggekwalificeerde deskundigen bemoeilijkt. De minister noemde epidemiologen, virologen en andere wetenschappers als professionals die noodzakelijk zijn voor onderzoek, risicoanalyse en de onderbouwing van gezondheidsbeleid. Volgens hem zullen zulke specialisten niet bereid zijn voor een salaris van SRD 20.000 bij de overheid te werken. Het argument is begrijpelijk. Een volksgezondheidsinstituut dat afhankelijk is van wetenschappelijke expertise, kan niet effectief functioneren wanneer het niet in staat is deskundig personeel aan te trekken en te behouden. Maar de salarisstructuur als voornaamste obstakel presenteren, is onvoldoende. Ook professionele ontwikkelingsmogelijkheden, moderne onderzoeksfaciliteiten, toegang tot betrouwbare gegevens en ruimte voor onafhankelijk wetenschappelijk werk bepalen of specialisten voor een instelling kiezen. Bovendien mag meer flexibiliteit in arbeidsvoorwaarden niet ontaarden in willekeur, ondoorzichtige benoemingen of ongelijke behandeling. Betere salarissen moeten gepaard gaan met duidelijke functieprofielen, objectieve selectieprocedures en controleerbare prestaties. Anders bestaat het risico dat de hervorming wel meer discretionaire ruimte creëert, maar onvoldoende waarborgen biedt voor goed bestuur.
Het BOG vervult een cruciale rol bij de bescherming van de volksgezondheid. Epidemiologische surveillance, laboratoriumonderzoek, het signaleren van infectieziekten en het tijdig herkennen van gezondheidsrisico’s vereisen deskundigheid, betrouwbare systemen en snelle besluitvorming. Tekorten op die terreinen zijn geen louter interne organisatieproblemen, maar kunnen directe gevolgen hebben voor de samenleving. Daarom mag het honderdjarig bestaan in 2027 niet belangrijker worden dan de inhoudelijke resultaten van de hervorming. Een feestelijke presentatie van een vernieuwd instituut heeft weinig betekenis wanneer de personele capaciteit, onderzoeksvoorzieningen en operationele prestaties onvoldoende zijn verbeterd. De samenwerking met PAHO kan waardevolle technische ondersteuning bieden, maar de verantwoordelijkheid voor de uitvoering ligt bij de Surinaamse overheid. Die moet het traject vertalen naar een concreet tijdschema, een transparant financieringsplan en meetbare doelstellingen. Ook moet periodiek worden gerapporteerd over de voortgang, zodat de samenleving kan beoordelen of de aangekondigde verandering daadwerkelijk vorm krijgt. De ambitie van Misiekaba is duidelijk. De geloofwaardigheid van het beleid zal echter niet worden bepaald door de kracht van zijn uitspraken, maar door de resultaten die volgen. Na tientallen jaren van uitstel heeft Suriname weinig aan opnieuw geformuleerde voornemens. Het BOG heeft behoefte aan structurele versterking, deskundig leiderschap en duurzame investeringen. De regering moet nu bewijzen dat deze hervorming meer is dan een nieuwe belofte op een oude agenda.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
