Het Ministerie van Olie, Gas en Milieu (OGM) presenteert de validatie van het Nationaal Biodiversiteitsmonitoringsplan als een belangrijke stap richting beter natuurbeheer. In samenwerking met het United Nations Development Programme (UNDP) kwamen overheidsinstanties, kennisinstituten en maatschappelijke organisaties bijeen om de laatste puntjes op de i te zetten voordat het plan definitief wordt vastgesteld. Op papier klinkt het ambitieus, een geïntegreerd monitoringssysteem, betrouwbare data, bescherming van traditionele kennis en een stevig fundament voor toekomstig beleid. De vraag is echter hoeveel waarde een monitoringsplan heeft als de biodiversiteit ondertussen in hoog tempo onder druk blijft staan. Suriname behoort nog altijd tot de meest bosrijke landen ter wereld. Dat is geen verdienste van de huidige beleidsmakers, maar een erfenis van generaties die het bos grotendeels ongemoeid hebben gelaten. Juist daarom is het opvallend dat de overheid zoveel energie steekt in het ontwikkelen van systemen om biodiversiteit te meten, terwijl het aanpakken van de oorzaken van natuurvernietiging veel minder daadkrachtig gebeurt. Monitoring is belangrijk. Niemand zal ontkennen dat betrouwbare gegevens noodzakelijk zijn voor goed beleid. Maar monitoring is een middel, geen doel op zich. Een thermometer geneest immers geen patiënt.
Je kunt jarenlang nauwkeurig registreren hoe de temperatuur stijgt, zonder dat de ziekte wordt bestreden. Dat lijkt ook hier het risico te zijn. Terwijl experts vergaderen over indicatoren, databanken en monitoringslagen, worden bossen gekapt, rivieren vervuild en ecosystemen steeds verder aangetast. OGM benadrukt dat het monitoringsplan milieudruk, zoals de effecten van mijnbouw en klimaatverandering, tijdig moet signaleren. Maar over de vraag wat vervolgens met die signalen gebeurt, blijft het opvallend stil. Suriname beschikt immers al jarenlang over voldoende aanwijzingen dat vooral de kleinschalige goudwinning, illegale houtkap en ongecontroleerde economische activiteiten grote schade aanrichten. Daar zijn geen nieuwe monitoringssystemen voor nodig, die problemen zijn al lang bekend. Het gevaar bestaat dat opnieuw een uitgebreid beleidsdocument ontstaat dat internationaal goed oogt, maar nationaal weinig verandert. Suriname heeft inmiddels een indrukwekkende verzameling strategieën, actieplannen, beleidsnota’s en internationale verplichtingen opgebouwd. Toch blijft de uitvoering vaak achter door een gebrek aan politieke wil, financiële middelen, handhaving en institutionele capaciteit.
Zonder deze fundamentele knelpunten aan te pakken, dreigt ook dit biodiversiteitsmonitoringsplan vooral een administratieve exercitie te worden. De overheid wijst erop dat het systeem ook nodig is om internationale rapportageverplichtingen na te komen. Dat is begrijpelijk. Internationale verdragen vragen immers om meetbare resultaten. Maar biodiversiteitsbeleid mag nooit worden gereduceerd tot het invullen van rapportages voor buitenlandse organisaties of donoren. De natuur in Suriname heeft geen behoefte aan goed geschreven rapporten, maar aan effectief bestuur dat natuurgebieden daadwerkelijk beschermt en milieuregels consequent handhaaft. Opvallend is bovendien dat tijdens de validatie veel nadruk wordt gelegd op draagvlak onder stakeholders. Dat klinkt positief, maar roept ook vragen op. Draagvlak is belangrijk, maar mag geen excuus worden om moeilijke politieke keuzes uit te stellen. Wanneer economische belangen botsen met natuurbehoud, zal uiteindelijk de overheid moeten kiezen. Tot nu toe lijkt die keuze regelmatig uit te vallen in het voordeel van kortetermijninkomsten, terwijl de ecologische kosten worden doorgeschoven naar toekomstige generaties. Ook het aangekondigde drielaagse databeheersysteem, bedoeld om gevoelige informatie en traditionele kennis te beschermen, klinkt modern en doordacht. Toch blijft de kernvraag bestaan, wie garandeert dat de verzamelde informatie daadwerkelijk leidt tot strengere bescherming van kwetsbare gebieden? Data op zichzelf redden geen bos.
Dat gebeurt pas wanneer beleidsmakers bereid zijn vergunningen te weigeren, overtreders aan te pakken en economische activiteiten te begrenzen waar de natuur onherstelbare schade dreigt op te lopen. De planning is dat de definitieve documenten in augustus 2026 worden opgeleverd. Daarmee krijgt Suriname opnieuw een beleidsinstrument rijker. Maar de geschiedenis leert dat het land niet lijdt aan een tekort aan plannen. Het grootste probleem is de kloof tussen papier en praktijk. Juist die kloof bepaalt uiteindelijk of biodiversiteit behouden blijft of verder achteruitgaat. Het zou daarom verstandiger zijn als de overheid naast monitoring ook harde, meetbare doelstellingen publiceert over handhaving, herstel van aangetaste natuurgebieden, bestrijding van illegale mijnbouw en bescherming van kwetsbare ecosystemen. Pas wanneer burgers kunnen zien welke concrete acties volgen op de verzamelde gegevens, krijgt monitoring werkelijk betekenis. Het Nationaal Biodiversiteitsmonitoringsplan kan een waardevol instrument worden. Maar alleen wanneer het geen eindpunt is, maar het begin van zichtbaar en consequent natuurbeleid. Anders dreigt het vooral een fraai vormgegeven document te worden dat nauwkeurig registreert hoe Suriname zijn natuurlijke rijkdom langzaam ziet verdwijnen.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
