In de stille velden van Para en de heuvelachtige gronden van Brokopondo groeit een vrucht die al decennialang bekend is onder Surinaamse boeren, maar zelden nationale aandacht krijgt: de ananas. Terwijl landen als Costa Rica zich wisten te transformeren tot wereldleiders in de export van deze tropische vrucht, blijft Suriname hangen in kleinschaligheid en onbenut potentieel. Dat is niet omdat onze bodem ongeschikt is, of omdat het klimaat niet meewerkt. Integendeel: Suriname beschikt over de natuurlijke omstandigheden, arbeidscapaciteit en geografische ligging om een serieuze speler te worden op de internationale ananasmarkt. Wat ontbreekt, is visie, structuur en durf.
De ananas is veel meer dan een zoete vrucht. Het is een strategisch exportproduct dat in staat is echte verandering te brengen in onze economie. In een wereld waarin consumenten in Europa en het Caribisch gebied steeds meer op zoek zijn naar duurzaam, fairtrade en biologisch geproduceerd fruit, kunnen wij met een serieuze aanpak een hoogwaardige markt betreden. Suriname bezit bovendien een belangrijk structureel voordeel: dankzij het Cariforum-EU economische partnerschapsakkoord kunnen wij onze landbouwproducten zonder invoerrechten naar de Europese Unie exporteren. Dit voordeel hebben grote concurrenten zoals Costa Rica niet.
De Europese Unie importeert jaarlijks meer dan een miljoen ton ananas, voornamelijk uit Latijns-Amerika en West-Afrika. Deze markt is dus groot, maar ook competitief. Suriname zal zich niet kunnen onderscheiden op volume, maar wel op kwaliteit, duurzaamheid, voedselveiligheid en sociale impact. Dat vereist een professionele benadering van het hele productieproces, van plantmateriaal tot verpakking. De keuze van het juiste ras, zoals de MD2-ananas die bekendstaat om zijn zoetheid, houdbaarheid en exportgeschiktheid, is daarin een eerste stap. Maar het gaat verder dan dat. De teelt moet voldoen aan de eisen van de moderne markt: schoon plantmateriaal, goed waterbeheer, biologische inputs waar mogelijk, en aandacht voor bodemgezondheid. Dit vraagt om training van boeren, ondersteuning van onderzoeksinstellingen en samenwerking met de private sector.
Wat het meeste ontbreekt in Suriname is een geïntegreerde ketenaanpak. Ananas wordt nog te vaak gezien als een ‘aanvullend’ gewas, en niet als het kernpunt van een nationale exportstrategie. De winst ligt echter niet alleen op het veld, maar juist in de verwerking, verpakking, logistiek en afzet. Wasinstallaties, sorteerlijnen, koelhuizen en transportmiddelen zijn noodzakelijk om te kunnen leveren aan buitenlandse afnemers. De bouw van kleine verwerkingsfaciliteiten voor ananassap, gedroogde ananas, jam en zelfs fermentatieproducten kan waarde toevoegen én lokale werkgelegenheid creëren. In plaats van alleen grondstofleverancier te zijn, moet Suriname mikken op het leveren van een afgewerkt, gecertificeerd en betrouwbaar product.
Certificering is daarbij geen luxe, maar een vereiste. Internationale kopers eisen dat producenten aantoonbaar voldoen aan normen op het gebied van voedselveiligheid, arbeidsomstandigheden en milieu-impact. Certificaten zoals GlobalG.A.P., Fairtrade, Rainforest Alliance en het EU-biologisch keurmerk openen deuren naar afzetmarkten en brengen vaak ook een hogere prijs per eenheid op. De weg naar certificering is niet eenvoudig of goedkoop, maar wel haalbaar — mits boeren collectief georganiseerd worden en ondersteund door de juiste technische en institutionele partners. Suriname beschikt over instellingen zoals CELOS, LVV en een groeiend netwerk van landbouwcoöperaties, die mits versterkt en gecoördineerd, een sleutelrol kunnen spelen in dit traject.
De financieringsvraag is legitiem. Een hectare professioneel aangelegde ananasplantage vergt tussen de 8.000 en 12.000 Amerikaanse dollar aan investering, afhankelijk van schaal, locatie en certificeringseisen. Dat lijkt veel, maar de potentiële opbrengst is er ook naar. Met goede productie, verwerking en afzetkanalen kan een hectare jaarlijks tot 30.000 à 35.000 dollar opleveren. Dit maakt ananas niet alleen agronomisch interessant, maar ook financieel aantrekkelijk. Er zijn bovendien financieringsbronnen beschikbaar. Internationale ontwikkelingsbanken zoals de IDB en FAO, evenals EU-landbouwsubsidieprogramma’s via Cariforum, kunnen hierin een rol spelen. Ook de Surinaamse diaspora, die vaak zoekt naar manieren om zinvol te investeren in hun geboorteland, kan betrokken worden via landbouwcoöperaties, joint ventures of exportgerichte fondsen.
De urgentie om te diversifiëren is groot. Met de verwachte instroom van oliegeld dreigt Suriname ten prooi te vallen aan de ‘Dutch Disease’, waarbij een stijgende valutawaarde en eenzijdige economische focus de rest van de productie-economie ondermijnen. Dit is geen abstract risico. Het is een beproefd patroon dat zich wereldwijd herhaald heeft, van Angola tot Venezuela. Als Suriname deze val wil vermijden, dan moet het nú investeren in sectoren die duurzame groei, werkgelegenheid en exportopbrengsten genereren. Landbouw is daarin cruciaal, en de ananas is een van de meest beloftevolle schakels.
Deze transformatie zal niet vanzelf gaan. Ze vraagt om leiderschap vanuit de overheid, investeringsbereidheid vanuit het bedrijfsleven, en betrokkenheid van de gemeenschap en diaspora. Er is geen gebrek aan vruchtbare grond of gemotiveerde boeren. Wat ontbreekt, is een nationale keuze om ananas te erkennen als speerpunt van onze agrarische exportstrategie. Dat begint met visie, vertaalt zich in concrete actie, en eindigt in de realiteit van scheepsladingen Surinaamse ananas die via Paramaribo hun weg vinden naar de wereld.
Suriname staat op een kruispunt. De wereld vraagt om producten die eerlijk, schoon en met liefde voor het land zijn geproduceerd. De ananas kan ons paspoort worden naar die wereld. De vraag is niet of dit kan. De vraag is: durven we deze kans eindelijk te benutten?
