In Quito is een belangrijke stap gezet in de strijd om sterkere zorgsystemen in de Amerika’s. Vertegenwoordigers van negen landen kwamen bijeen om af te spreken hoe zij de ontwikkeling van hun zorgpersoneel voortaan beter kunnen meten, vergelijken en bijsturen. Daarmee erkent de regio dat ziekenhuizen, klinieken en gezondheidsprogramma’s niet alleen falen door gebrek aan gebouwen of apparatuur, maar vooral wanneer artsen, verpleegkundigen, technici en andere zorgwerkers onvoldoende beschikbaar, slecht verdeeld of uitgeput zijn.
De bijeenkomst werd georganiseerd door de Pan American Health Organization en vond plaats op 20 en 21 mei 2026 in Quito. Delegaties uit Belize, Bolivia, de Dominicaanse Republiek, Ecuador, Guatemala, Honduras, Panama, Paraguay en Uruguay namen deel, waarmee de drie subregio’s van de Amerika’s vertegenwoordigd waren. Het doel was technisch, maar de betekenis is politiek, omdat landen voortaan met dezelfde meetlat moeten kunnen zien waar hun zorgpersoneel tekortschiet en welke hervormingen werkelijk resultaat opleveren.
Het gaat om de uitvoering van de Policy on the Health Workforce 2030, die in 2023 door de lidstaten werd goedgekeurd. Dat beleid moet landen helpen hun menselijk kapitaal in de zorg sterker te organiseren, met nadruk op governance, regulering, opleiding, interprofessionele teams en betere arbeidsvoorwaarden. PAHO ziet dit kader als de centrale regionale route om human resources for health te versterken en zorgsystemen veerkrachtiger te maken.
Tijdens de bijeenkomst werkten de landen aan tracer indicators, meetpunten die vooruitgang zichtbaar moeten maken. Zulke indicatoren moeten helpen om tekorten te identificeren, nationale verschillen vergelijkbaar te maken en beleidskeuzes te baseren op bewijs in plaats van indrukken. PAHO verwacht in 2027 een eerste voortgangsrapport en in 2031 een eindrapport over de uitvoering van het beleid.
Die aanpak is hard nodig, omdat de regio al jaren worstelt met beschikbaarheid, spreiding en behoud van zorgpersoneel. PAHO’s beleidsdocument wijst op grote verschillen tussen landen en op een verwachte regionale tekortschatting richting 2030 wanneer huidige trends onvoldoende worden omgebogen. Vooral kleinere landen en Caribische staten zijn kwetsbaar door migratie, beperkte loopbaanmogelijkheden en druk op verpleegkundigen en artsen.
Een van de scherpste punten is dat personeelstekort niet altijd ontstaat doordat er geen mensen worden opgeleid. Het ontstaat ook wanneer zorgwerkers vertrekken, overbelast raken, weinig perspectief zien of terechtkomen in systemen waar carrièreontwikkeling, veiligheid en waardering ontbreken. PAHO wijst erop dat veel gezondheidsprofessionals uit het Engelstalige Caribisch gebied minder geneigd zouden zijn te migreren wanneer zij thuis betere promotiekansen en professionele groei krijgen.
De regio kijkt daarom niet alleen naar aantallen, maar ook naar de kwaliteit van arbeid. Goede zorg vraagt niet uitsluitend meer handen, maar goed verdeelde teams, duidelijke bevoegdheden, stevige opleidingen, betrouwbare registratie, fatsoenlijke arbeidsomstandigheden en systemen die mensen vasthouden. Een verpleegkundige of arts die voortdurend moet werken onder druk, zonder middelen en zonder toekomstpad, wordt uiteindelijk zelf onderdeel van de kwetsbaarheid van het zorgsysteem.
De bijeenkomst in Quito bood landen ook ruimte om ervaringen uit te wisselen over nationaal beleid. Zulke uitwisseling is belangrijk, omdat landen in Latijns Amerika en het Caribisch gebied vaak met vergelijkbare problemen zitten, maar niet dezelfde capaciteit hebben om oplossingen te ontwerpen. Regionaal leren kan voorkomen dat elk land opnieuw begint met dezelfde fouten.
PAHO benadrukt al langer dat goede informatie over zorgpersoneel een voorwaarde is voor verstandig beleid. De organisatie koppelt dat aan human resources for health information systems, systemen die inzicht geven in voorraad, opleiding, verdeling, mobiliteit en vraag naar personeel. Zonder zulke data blijft personeelsplanning vaak reactief, waardoor een crisis pas zichtbaar wordt wanneer wachttijden oplopen en afdelingen onderbezet raken.
Ook de norm rond beschikbaarheid blijft relevant. PAHO ondersteunt lidstaten bij het streven naar voldoende zorgwerkers, met aandacht voor kwalificatie, culturele en taalkundige geschiktheid en eerlijke spreiding. Dat laatste is cruciaal, omdat een land gemiddeld genoeg zorgpersoneel kan hebben, terwijl afgelegen gebieden toch structureel tekortkomen.
Voor Suriname is dit geen technische discussie op afstand, maar een directe spiegel. Ook hier spelen vragen rond personeelstekort, migratie, districtszorg, loopbaanperspectief, scholing, arbeidsvoorwaarden en de verdeling van zorgcapaciteit tussen stad, districten en binnenland. Een sterker zorgsysteem begint niet bij incidenten oplossen, maar bij een nationale personeelskaart die exact laat zien waar mensen zijn, welke functies ontbreken, wie vertrekt, welke opleidingen nodig zijn en welke arbeidsvoorwaarden zorgwerkers kunnen behouden.
De les uit Quito is dat zorgbeleid pas volwassen wordt wanneer het meetbaar, vergelijkbaar en eerlijk wordt gemaakt. Landen die hun zorgpersoneel blijven behandelen als losse begrotingspost, zullen telkens achter de crisis aanlopen. Landen die investeren in data, opleiding, waardering en behoud van mensen bouwen niet alleen een zorgsector, maar een fundament voor nationale veiligheid, sociale rust en menselijke waardigheid.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
