De Surinaamse bussector kan niet eindeloos blijven draaien op overheidssubsidies, maar de oplossing mag evenmin zijn om de rekening telkens bij de passagier neer te leggen. De burger die dagelijks afhankelijk is van het openbaar vervoer, mag niet steeds worden geconfronteerd met hogere bustarieven omdat de regering er niet in slaagt een degelijk en duurzaam beleid voor de sector te voeren. Bushouders moeten kunnen ondernemen zonder structureel aan het subsidie infuus te liggen. Tegelijkertijd moet de overheid ervoor zorgen dat openbaar vervoer betaalbaar, veilig en betrouwbaar blijft. Dat vraagt geen losse compensatieregelingen, maar een fundamentele herziening van de hele bussector. De ongeveer 1.500 particuliere lijnbushouders vormen een belangrijke schakel in het dagelijks leven van Suriname. Juist daarom kan de sector niet langer worden bestuurd met tijdelijke oplossingen wanneer brandstofprijzen stijgen of exploitatiekosten oplopen. Een volwassen openbaarvervoersbeleid moet vooraf duidelijk maken hoe tarieven, vergunningen, veiligheid, routes, controle en eventuele tijdelijke ondersteuning worden geregeld.
De regering moet daarbij ophouden subsidie als permanente oplossing te gebruiken. Publiek geld kan noodzakelijk zijn om een betaalbaar openbaar vervoer te waarborgen, maar subsidie mag geen excuus worden om structurele problemen te laten voortbestaan. Evenmin is een forse tariefverhoging de gemakkelijkste uitweg. Als een stadsrit zonder subsidie ongeveer SRD 22 zou moeten kosten, betekent dat niet automatisch dat de burger dit bedrag moet betalen. Het betekent vooral dat de overheid serieus moet kijken naar de werkelijke kostenstructuur van de sector en naar manieren om die efficiënter te maken. Daar begint de echte verantwoordelijkheid. Er moet een modern en digitaal vergunningensysteem komen. Iedere bus, iedere vergunninghouder en iedere route moet controleerbaar zijn. Bussen die niet aan veiligheids en technische eisen voldoen, moeten zonder pardon uit het bestand worden gehaald. Het tijdperk waarin voertuigen jarenlang blijven rondrijden omdat controle tekortschiet, moet voorbij zijn. De sector heeft behoefte aan duidelijke regels en consequente handhaving. Een bushouder die investeert in veiligheid, onderhoud en dienstverlening mag niet op dezelfde manier worden behandeld als een exploitant die de regels aan zijn laars lapt.
De regering moet daarom niet alleen vragen hoeveel subsidie nodig is, maar vooral bepalen welke bussector Suriname over vijf of tien jaar wil hebben. Een professionele sector met veilige bussen, geregistreerde vergunningen, duidelijke routes, transparante financiën en voorspelbare tarieven hoeft niet permanent afhankelijk te zijn van staatssteun. Dat is beter voor de bushouder, beter voor de overheid en vooral beter voor de burger. De oplossing ligt dus niet bij het steeds verder verhogen van het bustarief en ook niet bij het eindeloos verhogen van subsidies. De oplossing ligt in beleid. Niet de passagier moet steeds dieper in de portemonnee tasten. Niet de bushouder moet permanent aan het subsidie infuus liggen. De regering moet eindelijk haar verantwoordelijkheid nemen en de bussector professioneel organiseren. Daarbij hoort ook een consequente controle op rijgedrag, voertuigconditie, verzekering, vergunningen en naleving van routes en dienstregelingen. Subsidie zou geen automatisch recht mogen zijn. Wie publieke middelen ontvangt, moet aantoonbaar voldoen aan publieke voorwaarden. De bussector verdient steun, maar steun zonder voorwaarden houdt een slecht systeem juist in stand. De staat moet niet alleen betalen, maar ook sturen, controleren en hervormen. Suriname heeft behoefte aan een professioneel openbaarvervoersbeleid waarin betaalbaarheid, veiligheid, transparantie en financiële verantwoordelijkheid centraal staan. De bus moet blijven rijden, maar het subsidiesysteem mag niet langer de motor van de sector zijn.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
