President Simons heeft tijdens de jubileumviering van Newmont opnieuw benadrukt dat lokale gemeenschappen rechtstreeks moeten profiteren van de mijnbouwactiviteiten die in hun omgeving plaatsvinden. Dat klinkt goed, maar mooie woorden alleen zijn niet voldoende. Als de regering werkelijk wil dat gemeenschappen voordeel halen uit de goudwinning, dan moet daar een concreet, afdwingbaar en transparant beleid tegenover staan. Al jarenlang wordt in Suriname gesproken over de noodzaak dat de bevolking en vooral de gemeenschappen rondom mijnbouwgebieden meer profiteren van de natuurlijke rijkdommen van het land. In de praktijk blijft echter de vraag bestaan wat die gemeenschappen daadwerkelijk overhouden wanneer miljarden dollars aan goud zijn gewonnen. Een belofte dat de lokale bevolking moet profiteren, verandert niets zolang niet duidelijk is vastgelegd hoe, wanneer, hoeveel en op welke manier zij betrokken wordt. Simons stelde dat de lokale gemeenschappen altijd moeten profiteren van wat er in hun omgeving gebeurt. Juist daarom is het noodzakelijk dat de regering verder gaat dan dergelijke uitspraken. Gemeenschappen mogen niet pas aan tafel komen wanneer de contracten zijn getekend, de vergunningen zijn verstrekt en de mijnbouwactiviteiten al jaren aan de gang zijn. Zij moeten vanaf het begin worden betrokken bij de beleidsvorming, besluitvorming en ontwikkeling van plannen die hun leefomgeving rechtstreeks beïnvloeden.
Dat betekent dat er een structureel participatiemodel moet komen waarin het Traditioneel Gezag, dorpsgemeenschappen, lokale ondernemers en andere belanghebbenden daadwerkelijk een stem krijgen. Niet als symbolische aanwezigen bij een ceremonie, maar als volwaardige partners. Een gemeenschap die de gevolgen van mijnbouw draagt, moet ook invloed kunnen uitoefenen op de manier waarop die mijnbouw wordt uitgevoerd en op de bestemming van een deel van de opbrengsten. De cijfers die Newmont presenteert, maken die discussie alleen maar urgenter. Sinds de start van de Merian-mijn in 2016 is volgens Newmont vier miljoen ounces goud geproduceerd, goed voor een totale omzet van ongeveer US$ 6,6 miljard. Daarvan zou circa US$ 4,74 miljard, als bijdrage in Suriname terecht zijn gekomen. Dat zijn indrukwekkende bedragen. Maar economische cijfers alleen vertellen niet het volledige verhaal. De samenleving moet niet alleen weten hoeveel geld Suriname binnenkomt, maar ook wat daarvan daadwerkelijk terechtkomt in de gebieden waar de mijnbouw plaatsvindt. Welke duurzame infrastructuur is daar opgebouwd? Hoeveel lokale bedrijven zijn structureel sterker geworden? Hoeveel jongeren hebben duurzame werkgelegenheid gevonden? Welke voorzieningen blijven bestaan wanneer de mijn uiteindelijk sluit?
Daar ligt een belangrijke verantwoordelijkheid voor zowel de regering als de mijnbouwbedrijven. Het argument dat de goudsector belangrijk is voor de Surinaamse economie staat nauwelijks ter discussie. Ook de bijdrage van Newmont aan werkgelegenheid, belastinginkomsten, lokale bedrijvigheid en economische activiteit mag worden erkend. President Simons heeft bovendien terecht gewezen op het belang van een langdurige aanwezigheid van het bedrijf. De geraamde levensduur van de Merian-mijn tot 2042 biedt Suriname immers een lange periode om inkomsten en economische kansen te benutten. Maar juist die lange periode mag geen excuus worden om noodzakelijke hervormingen uit te stellen. Als Suriname de goudsector verder wil versterken en beter wil organiseren, moet dat gepaard gaan met duidelijke voorwaarden. Duurzaamheid mag niet uitsluitend worden vertaald naar veilige bedrijfsvoering of milieumaatregelen. Duurzame mijnbouw betekent ook dat de economische voordelen eerlijker en langduriger worden verdeeld. Een gemeenschap moet niet alleen profiteren zolang de mijn actief is, maar moet na afloop van de mijnbouwactiviteiten sterker achterblijven dan voor de start.
Dat vereist een langetermijnfonds voor lokale ontwikkeling, transparante afspraken over afdrachten, onafhankelijke controle en duidelijke ontwikkelingsdoelen. De overheid moet bovendien jaarlijks inzichtelijk maken hoeveel inkomsten uit mijnbouw naar lokale gemeenschappen vloeien en waaraan deze middelen worden besteed. Ook de lokale economie moet veel nadrukkelijker onderdeel worden van het mijnbouwbeleid. Lokale ondernemers moeten toegang krijgen tot aanbestedingen, financiering, opleiding en technologie, zodat de aanwezigheid van een grote mijnbouwonderneming niet alleen tijdelijke werkgelegenheid oplevert, maar een blijvende economische keten creëert. De oproep aan de regering zou daarom duidelijk moeten zijn, kom niet alleen met mooie woorden over gemeenschappen die moeten profiteren. Kom met beleid. Kom met wetgeving. Kom met meetbare afspraken en geef gemeenschappen een daadwerkelijke positie aan de onderhandelingstafel. Newmont kan een belangrijke partner zijn in de ontwikkeling van Suriname, maar de verantwoordelijkheid voor een eerlijk en toekomstgericht mijnbouwbeleid ligt uiteindelijk bij de Surinaamse staat. Goud is een eindige rijkdom. Wanneer de laatste ton erts is verwerkt, moet Suriname niet alleen kunnen terugkijken op hoeveel goud er uit de grond is gehaald, maar vooral op wat het land ervoor heeft teruggekregen. De komende jaren bieden daarvoor een belangrijke kans. Die kans mag niet opnieuw verloren gaan in toespraken, jubilea en goede bedoelingen. Suriname heeft behoefte aan een mijnbouwbeleid waarin lokale gemeenschappen niet worden gezien als ontvangers achteraf, maar als partners vanaf het begin.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
