Het ministerie van Onderwijs wil dat alle kinderen onderwijs krijgen in een schoolomgeving die er keurig en netjes uitziet. Dat klinkt vanzelfsprekend. Maar voor een deel van de Surinaamse leerlingen is de realiteit veel fundamenteler, er is niet eens voldoende ruimte om hen behoorlijk op school op te vangen. Terwijl het ministerie spreekt over renovaties, aanbestedingen en toekomstige nieuwbouw, zitten kinderen nu met een probleem dat niet morgen, maar vandaag opgelost moet worden. Minister Dirk Currie erkende in het parlement dat Suriname er nog lang niet is. Momenteel staan 61 scholen op het punt gerenoveerd te worden en moeten ook nieuwe lokalen worden gebouwd. Van die 61 scholen zijn er 31 zover dat zij het aanbestedingsproces kunnen ingaan. Daarna volgt de procedure, vervolgens de gunning en pas daarna de daadwerkelijke bouw. De minister gaf zelf aan dat het proces om tot bouwen te komen nog enige tijd zal duren. Daarmee ligt precies het probleem, de overheid heeft plannen, maar kinderen kunnen niet met die plannen naar school. Aan het begin van het schooljaar bleek opnieuw hoe ernstig de situatie is. Niet alle leerlingen konden worden geaccommodeerd op de scholen waar zij thuishoren. Kinderen moesten worden geplaatst op scholen die soms ver van hun woonadres liggen, uitsluitend omdat daar nog plaats was.
Dat is geen modern onderwijsbeleid. Het is noodopvang binnen een systeem dat onvoldoende is voorbereid op de vraag. Dat leerlingen uiteindelijk op FIBOS-scholen konden worden geplaatst, waar nog ruimte beschikbaar was, kan moeilijk als structurele oplossing worden gepresenteerd. Het is vooral een manier geweest om een acuut probleem tijdelijk weg te werken. Een kind dat kilometers verderop naar school moet omdat de overheid onvoldoende lokalen heeft, betaalt uiteindelijk de prijs van bestuurlijke achterstanden. Het ministerie overweegt op korte termijn containers in te zetten in gebieden waar een tekort aan leslokalen bestaat. Containers kunnen onder bepaalde omstandigheden een praktische tijdelijke oplossing zijn. Maar wanneer een noodoplossing onderdeel wordt van een structureel onderwijsbeleid, moet er alarm worden geslagen. Een container is geen bewijs van onderwijsvernieuwing. Het is een zichtbaar bewijs dat permanente infrastructuur onvoldoende op orde is. Tegelijkertijd wordt gewezen op ondersteuning vanuit de particuliere sector. Veertien extra lokalen zouden worden gebouwd bij onder meer Havo 4, de Openbare School Koewarasan, Mulo Schotelweg, de Anton Leeuwinschool en de Scholen Gemeenschap Kwatta. Daarnaast financiert de Caribbean Development Bank 24 lokalen op zes scholen. Het aanbestedingsproces daarvoor loopt en de bouw moet dit jaar beginnen.
Dat klinkt indrukwekkend, maar Suriname heeft inmiddels genoeg ervaring met plannen, projecten en aankondigingen die langer duren dan bedoeld. De echte maatstaf is daarom niet hoeveel lokalen worden aangekondigd, maar hoeveel lokalen daadwerkelijk worden opgeleverd en wanneer leerlingen er daadwerkelijk gebruik van kunnen maken. Renovatie van 61 scholen is geen prestatie zolang leerlingen ondertussen noodgedwongen elders worden ondergebracht. Een aanbesteding is geen klaslokaal. Een financiering is geen klaslokaal. Een container is evenmin een volwaardige oplossing. Uiteindelijk telt slechts het resultaat, een veilige, permanente en adequate onderwijsruimte waar kinderen zonder onnodige omwegen les kunnen volgen. De huidige situatie legt bovendien een dieper probleem zichtbaar. Onderwijsinfrastructuur lijkt te vaak reactief te worden aangepakt. Pas wanneer scholen vol zitten, leerlingen niet geplaatst kunnen worden en ouders worden geconfronteerd met onpraktische schoollocaties, komt de uitbreiding nadrukkelijk op de agenda. Dat is geen duurzame planning. Een ministerie dat onderwijs serieus neemt, moet niet alleen reageren op tekorten, maar ze vooraf zien aankomen. Bevolkingsgroei, nieuwe woongebieden, leerlingenaantallen en de capaciteit van bestaande scholen moeten onderdeel zijn van een langetermijnplanning. Anders blijft Suriname achter de feiten aanlopen. De uitspraak dat het ministerie het liefst alle kinderen in een keurige schoolomgeving wil zien, is daarom op zichzelf weinig waard.
Kinderen hebben meer nodig dan nette muren. Zij hebben een vaste plek nodig, dichtbij genoeg om bereikbaar te zijn, met voldoende ruimte, goed sanitair, veilige voorzieningen en een omgeving waarin leren centraal staat. De overheid kan zich niet blijven verschuilen achter aanbestedingsprocedures en toekomstige bouwprojecten. Die procedures zijn noodzakelijk, maar ze mogen geen excuus worden voor jarenlang uitstel. Het onderwijs van een kind wacht immers niet op een aanbestedingscommissie, een begrotingsronde of een bouwplanning. Zolang kinderen vanwege een gebrek aan lokalen, naar scholen ver van huis worden gestuurd, is het onderwijsprobleem niet opgelost. Zolang containers nodig zijn om structurele tekorten op te vangen, blijft de overheid achter de feiten aanlopen. En zolang aangekondigde lokalen vooral toekomstige beloften blijven, blijft de werkelijkheid voor veel leerlingen dezelfde. De rekening van falende onderwijsplanning wordt uiteindelijk niet betaald door beleidsmakers, maar door kinderen. Zij verliezen reistijd, comfort, continuïteit en soms zelfs motivatie. Iedere verloren schooldag, iedere noodoplossing en iedere leerling die elders moet worden ondergebracht, maakt duidelijk dat onderwijsinfrastructuur geen bijzaak is. Het ministerie heeft nu de kans om de woorden om te zetten in stenen, lokalen en concrete resultaten. Niet over jaren, maar zo snel als bestuurlijk en praktisch mogelijk. Want een keurige schoolomgeving is geen luxe. Het is de minimale infrastructuur die een overheid haar kinderen behoort te bieden.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
