Het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen (NH) heeft een ambitieuze doelstelling neergelegd, uiterlijk in 2030 moet iedere Surinamer kunnen beschikken over 24 uur per dag elektriciteit. Op papier klinkt dat als een historische mijlpaal voor een land waar vooral bewoners van het binnenland al decennialang kampen met een gebrekkige energievoorziening. Maar achter de optimistische woorden schuilt een werkelijkheid die veel minder rooskleurig is. Want zolang financiering ontbreekt, de capaciteit beperkt blijft en economische ontwikkeling wordt afgeremd, is deze belofte vooral een politiek streven en geen gegarandeerd resultaat. Volgens NH-directeur Valerie Lalji heeft onderzoek uitgewezen dat zonne-energieparken momenteel de goedkoopste oplossing vormen voor de elektriciteitsvoorziening in het binnenland. Dat is op zichzelf een logische keuze. Zonne-energie is duurzaam, verlaagt de afhankelijkheid van dure dieselgeneratoren en kan afgelegen gebieden relatief efficiënt van stroom voorzien.
De vraag is echter niet of zonne-energie de beste optie is, maar of de gekozen aanpak voldoende is om de ambities van de overheid daadwerkelijk waar te maken. Het ministerie wijst erop dat de afgelopen ruim zes jaar al zeventig dorpen zijn aangesloten op een 24-uurs stroomvoorziening dankzij steun van internationale partners. Dat is zonder meer een belangrijke prestatie. Tegelijkertijd laat diezelfde mededeling zien hoe afhankelijk Suriname nog altijd is van buitenlandse financiering. Voor de resterende dorpen zijn nieuwe projecten weliswaar voorbereid, maar enkele daarvan wachten nog op financiële middelen. Daarmee wordt direct de grootste zwakte van het plan blootgelegd. Een nationale basisvoorziening mag niet afhankelijk zijn van de vraag of buitenlandse donoren bereid zijn de rekening te betalen. Nog problematischer is dat de huidige zonne-energiesystemen nauwelijks ruimte bieden voor economische ontwikkeling.
Volgens Lalji kunnen bedrijven voorlopig niet worden aangesloten, omdat de capaciteit hoofdzakelijk is berekend op huishoudens. Dat betekent dat bewoners misschien wel licht in huis hebben, maar dat kleine ondernemingen, werkplaatsen, koelinstallaties of productiefaciliteiten niet of nauwelijks kunnen profiteren van de nieuwe energievoorziening. Daarmee dreigt een fundamentele kans verloren te gaan. Elektriciteit is immers veel meer dan een sociale voorziening, het vormt de motor van economische groei. Wanneer ondernemers geen toegang krijgen tot voldoende stroom, blijven investeringen uit, ontstaan minder banen en blijft de economische zelfstandigheid van dorpen beperkt. De overheid presenteert 24-uurs elektriciteit als een ontwikkeling, maar zonder voldoende capaciteit blijft die ontwikkeling slechts gedeeltelijk gerealiseerd. Het aangekondigde BioSweet-project moet hierin verandering brengen. Dit integrale programma richt zich niet alleen op duurzame energie, maar ook op drinkwater, telecommunicatie en de versterking van de lokale economie. Als alles volgens planning verloopt, gaat het project in augustus van start en moeten ook kleine ondernemers uiteindelijk profiteren van betere energievoorzieningen. Toch roept ook dit project vragen op over de uitvoerbaarheid.
De Surinaamse overheid heeft in het verleden vaker ambitieuze programma’s aangekondigd die vervolgens vertraging opliepen door financieringsproblemen, bureaucratische obstakels of een gebrek aan coördinatie. Zonder transparantie over de financiering, planning en concrete uitvoeringsstrategie blijft BioSweet vooral een veelbelovend concept. Lalji benadrukt dat samenwerking tussen Staatsolie, de Energie Bedrijven Suriname (EBS), de ministeries van NH en Olie, Gas en Milieu (OGM) en internationale partners essentieel is om de doelstelling te realiseren. Samenwerking is inderdaad noodzakelijk, maar vormt geen garantie voor succes. Juist wanneer zoveel organisaties betrokken zijn, groeit het risico op trage besluitvorming, overlappende verantwoordelijkheden en bestuurlijke versnippering. Zonder duidelijke regie kan een ambitieus programma gemakkelijk verzanden in overlegstructuren zonder tastbare resultaten. Bovendien ontbreekt vooralsnog een helder antwoord op de vraag hoe de energievoorziening na 2030 financieel duurzaam blijft.
Zonneparken vragen onderhoud, batterijen moeten periodiek worden vervangen en technische ondersteuning blijft noodzakelijk. De aanleg is slechts het begin, de continuïteit bepaalt uiteindelijk het succes. Als daarvoor geen structureel financieringsmodel bestaat, dreigt de overheid over enkele jaren opnieuw afhankelijk te worden van externe steun. De ambitie om iedere Surinamer in 2030 van 24-uurs elektriciteit te voorzien verdient waardering. Het is een doel dat past bij een modern en inclusief Suriname. Maar ambitie alleen brengt geen stroom. Zolang cruciale projecten wachten op financiering, ondernemers niet volledig kunnen aansluiten en de uitvoering sterk afhankelijk blijft van buitenlandse partners, is voorzichtigheid geboden. De overheid zal haar belofte niet moeten laten beoordelen op mooie plannen of optimistische aankondigingen, maar op meetbare resultaten. Pas wanneer werkelijk ieder huishouden en iedere ondernemer kan rekenen op betrouwbare en betaalbare elektriciteit, kan worden gesproken van een geslaagde energietransitie. Tot die tijd blijft 2030 vooral een deadline vol verwachtingen, maar nog zonder harde garanties.
Volg Ko’W’ Checking voor nieuws, data en meer gesprekken over samenleving, ondernemerschap, leiderschap en ontwikkeling, op de Facebookpagina, TIKTOK en Youtube kanaal. Voor alle nieuws uit Suriname en de wereld check: www.kowchecking.com
